Ymateb Owen John Thomas i erthygl Western Mail Alun Pugh.
Cymru ddwyieithog – “Aspiration or apparition”?
Reply
Tag Archives: Language
Gwranda, Mr Pugh
Erthygl yn y Western Mail gan Steffan Cravos sy’n ymateb i erthygl Alun Pugh ddechrau’r wythnos.
Alun Pugh naively makes this judgment: “Major companies like Tesco and Ikea are happy to work on extending bilingual provision without the stick of legislation”.
The tokenistic exceptions of sporadic and piecemeal developments to which he refers prove the rule; unless private companies are required by law to operate bilingually, they mostly choose not to do so.
Alun Pugh suggests that a new Welsh Language Act would “alienate the 80% of people in this country who have not been fortunate enough to learn both our national languages”. There is no evidence to support this view and it is surely scandalous for Alun Pugh to be so divisive.
Smiling under Buses
“Speaking a dead language since 1977″.
Mae’n debyg bod gen i 10 mlynedd ar Rhys fel Cymro, ond mae ganddo fe bron 20 arnaf i fel Cymro Cymraeg. Dim ond ers 1995 ydw i’n siarad yr iaith farw hon.
Mae’r syniad o Gymry Cymraeg sy’n blogio yn Saesneg wedi fy nharo i yn chwithig hyd yn hyn, ond nawr bod y syniad o flogio yn y Gymraeg wedi ennill ei le, a ydy hi’n amser i ni feddwl am flogio yn yr iaith fain hefyd, fel modd cyrraedd y di-Gymraeg. Chmod, yr “80% of the population of Wales who don’t speak Welsh”.
Mae ’na rywbeth yn digwydd yma, ond mae rhan fwya o Mr Joneses y byd ddim yn gwybod beth yw e. (Sori, dw i’n dal i wrando ar ddim byd ond Dylan.)
Beth am blog-ar-y-cyd yn yr iaith fain gan flogwyr Cymraeg? Oes diddordeb?
[Gol. 28/10/05.] Dw i wedi creu addewid PledgeBank ar gyfer hyn, er mwyn profi rhyngwyneb Cymraeg newydd ar PledgeBank, mwy na dim. Byddai’n help fawr, os wyt ti’n ei lofnodi, i nodi unrhyw gwallau iaith, neu anhawsterau eraill, wrth fynd trwy’r broses ar PledgeBank. Diolch yn fawr. Hoffwn i gael hynny’n iawn cyn dechrau defnyddio PledgeBank am bethau mwy difrifol.
Hir ei dafod, byr ei wybod.
I fod yn deg i Alun Pugh, mae e’n gwybod yn union beth mae’n wneud, sef yr un peth mae Plaid Lafur wedi bod yn wneud ers dyddiau George Thomas: cadw’r di-Gymraeg yn ofnus o’r Nashis gan ddweud eu bod nhw mewn perygl o fod yn ddinasyddion ail-radd yn eu gwlad eu hunain. Sôn am y bobl sy’n galw am, a gweithio tuag at sichrau, hawliau sifil i’r 20% o bobl Cymru sy’n siarad Cymraeg fel eu bod nhw yn fygythiad i hawliau sifil y 80% o bobl Cymru sy ddim yn siarad Cymraeg. Mae hyn yn dacteg oedd Southern Democrats yr UDA yn ei ddefnyddio yn y 60au i gadw cefnogaeth y croenwynion tlawd; demoneiddio protestwyr hawliau sifil.
Ac hyn yn yr un wythnos a gollon ni Rosa Parks.
Gorddweud?
Dych chi wedi gweld y ffilmiau o heddweision llusgo aelodau Cymdeithas yr Iaith gan eu gwallt yn ystod protestiadau’r 70au? O’r “Cymry da” gweiddi a phoeri arnyn nhw ar loriau y Swyddfa Bost yn y 60au? Heb y protestiadau heddychlon sy wedi cadw pwysau parhaol ar yr “awdurdodau”, fyddai dim hawliau ieithyddol ’da’r Cymry Cymraeg o gwbl. Mae Alun Pugh yn siarad fel bod siaradwyr Cymraeg yn mynnu bod yn well na’r rhai sy ddim yn medru’r iaith. Ein lle ni yw gofyn am gonsesiynau gan gwmnïau mawrion fel Tesco a Microsoft, ac i beidio bod yn rhy anamyneddgar os dydyn nhw ddim yn cweit yn barod i’n bodloni. Gwell peidio cynhyrfu’r dŵr gormod gan fynnu eu bod nhw’n trin y Gymraeg yn gyfartel â’r Saesneg, neu fyddan nhw… beth? Tynnu eu busnes ma’s o Gymru? Gwynt teg iddynt.
Tasai llywodraeth Cymru â digon o geilliau i basio Deddf Iaith sy’n werth yr enw, byddai’n bosibl dweud wrth Microsoft “either you produce Welsh language versions of all your software, or we install Linux and Open Office on every publically owned computer in Wales”. Ond yn hytrach na hynny, mae Llywodraeth y Cynulliad yn gorfod mynd at Bill Gates a’u capiau yn eu dwylo, gofyn yn boleit, cynnig talu am y gwaith cyfieithu gydag arian y trethdalwr, ac wedyn dweud diolch yn fawr iawn i Microsoft ym mhob datganiad i’r wasg am y tair blynedd nesaf, fel eu bod nhw wedi wneud ffafr i ni, gan adael i ni wario ein arian ni ar feddalwedd dyn ni wedi talu i’w ddatblygu.
We are idiots babe,
It’s a wonder we can even feed ourselves.
Bob Dylan said that.
Cei di fod yn fy mreuddwyd i
Os ga’ innau fod yn dy freuddwyd di.
Dylan ddwedodd hynny, hefyd.
Roll – y fforwm Llydaweg
Negesfwrdd yn y Llydaweg sy’n defnyddio phpBB, yr un meddalwedd ag mae’r maes yn ei ddefnyddio.
[Trwy Sion Jobbins]
Cravos o flaen ei well
[Click pic for translation]
Geirfa Potio
Geirfa Potio, yn Saesneg. Dw i’n hoff iawn o golofn Myrddin ap yn Llafar Gwlad, byddai’n wych cael cronfa arlein o’r storïau a geiriau mae hwnna wedi eu casglu.
R.S. Thomas a Chymreictod
R.S. Thomas and the Problem of Welsh Identity – dim ond un o gasgliad mawr o traethodau beiriniadol, yn Saesneg, gan yr Americanwr Jeffery Triggs. Llawer yna i gnoi’r cil drosto, gan gynnwys dyfyniadau o Portrait of an Artist James Joyce:
The language in which we are speaking is his before it is mine. How different are the words home, Christ, ale, master, on his lips and on mine! I cannot speak or write these words without unrest of spirit. His language, so familiar and so foreign, will always be for me an acquired speech. I have not made or accepted its words. My voice holds them at bay. My soul frets in the shadow of his language.
Wendell Berry, howies a’r Gymraeg
Am grys-T hyfred! Wendell Berry yw un o’m hoff awduron, ac howies yw fy hoff gwmni dillad masnach deg, felly rhaid oedd cael un o’r rhain – er bod rhaid i mi aros iddyn nhw gyrraedd adran sêl y wefan, hefyd.
Yr unig peth sy’n fy moddran i am howies, a dw i’n credu mod i wedi dweud hyn o’r blaen, yw’r ffaith iddyn nhw anwybyddu’n llwyr eu bod nhw’n gweithio mewn ardal Gymraeg. Dim gair o’r Gymraeg yn eu catalog. Dim un crys gyda slogan Cymraeg; mae ganddyn nhw un Ffrangeg wedi’r cwbwl, felly beth yw’r broblem? Mae eu catalog yn llawn enghreifftiau o ba mor feddylgar a right on ydyn nhw am bopeth arall, pam felly anwybyddu iaith frodorol Aberteifi?
Tybed fyddai’r iaith frodorol yn fwy deniadol ’sai fe’n cael ei siarad gan frodorion mwy, ymm, masnachadwy?
Mae howies yn wneud cymaint o bethau iawn – masnach teg, defnyddio deunydd organig, annog pobl i beidio defnyddio cardiau credyd (ie, wir) – mae’n drueni eu bod nhw’n colli’r cyfle yma i adlewyrchu diwylliant yr ardal maen nhw wedi sefydlu ynddi.
Dewch ymlaen howies: what would Wendell do?
Ieithoedd UDA
Map o ieithoedd UDA – ceir gweld manylion ieithoedd o Nafacho i Mon-Khmer, a’u dosbarthiad fesul Talaith, neu ar draws yr Unol Daleithiau i gyd. Bydd’n ddiddorol gweld rhywbeth tebyg i Brydain, ond am wn i, dydy’r gwybodaeth ddim ar gael.
Vocab ar eich gwefan chi
Mae’r BBC yn cynnig eu gwasanaeth Vocab ar eich gwefan chi. I’r rhai sy ddim wedi sylwi, Vocab yw’r sustem tooltips sydd ar gael ar BBC Cymru a’r Byd sy’n dangos cyfieithiadau Saesneg o eiriau Cymraeg wrth i’r defnyddiwr symud ei lygoden dros y geiriau.
Bydd e ar gael ar Morfablog cyn bo hir, gobeithio.
Sut i Ddysgu Iaith
How to Learn a Language – erthygl ar kuro5hin.org llawn tips i unrhywun sydd yn meddwl am ddysgu iaith.
Mae gan Suw gyfres o gofnodion wedi’i seilio ar ei phrofiadau hi o ddysgu Cymraeg.
Mae rhaid i mi bostio mwy am ddysgu, gan fy mod i ddim wedi wneud dim byd gyda dysgu.com dros yr haf – ac erbyn hynny mae’r URL ’na yn pwyntio yn ôl at yr hen Forfablog ta beth. Mwy o stwff i ddysgwyr! Unrhyw awgrymiadau?
Some links for language learners, specifically Welsh. I’ll be posting more stuff for learners (and relaunching a mailing list I’ve neglected shamefully over the summer) – any suggestions gratefully received. Click on Sylw below this entry to leave a comment, or email me at if you’d like to be on a mailing list for people learning Welsh in South Ceredigion.
Mile Failte
Mile Failte, rhaglen radio ddwyieithog (Gwyddeleg/Saesneg) wythnosol o WFUV yn Efrog Newydd. Wedi’i harchifio yn fformat WMP, yn anffodus, ond mae pob rhaglen nôl i 2001 yna, a llawer o gefndir am hanes Iwerddon ym mhob rhaglen.
Celfyddydau Gwlad y Basg a Llydaw
Mae Aran yn ô o’i fis mêl yng Gwlad y Basg
a Llydaw, lle wnaeth e a Catrin ymweld â phob graffito yn y ddwy wlad.
Tafod Hydref 2005
Mae rhifyn newydd Tafod allan, bois…
Symud i Gymru / Moving to Wales
Symud i Gymru: tips i bobl sy’n meddwl am symud i Gymru fach. Un o’r wefannau ’na lle mae fersiwn Saesneg yn fwy pwysig na’r un Gymraeg, am unwaith.
Moving to Wales: background information for potential immigrants. Good, beefy stuff too.
Many non-Welsh speakers feel a sense of commitment to the traditional language and lifestyle of the area in which they live, a commitment that is sometimes deeper than that of the native Welsh speakers themselves. As Stel Farrar of Bethesda, former Welsh Learner of the Year, said, “I learnt Welsh because I didn’t want to contribute to the decline of the language by bringing up a non-Welsh speaking child.” After a few months in her beginners’ Welsh class, she stopped speaking English to her 2-year-old son. As a result both mother and son were fully bilingual within two years.
Diolch, Rhys!
How to adapt your blogspot.com blog to your language
How to adapt your blogspot.com blog to your language – trosiad o’r fersiwn Gymraeg, yn benodol ar gyfer siaradwyr ieithoedd Celtaidd eraill, ond handi i unrhywun, siawns.
Rhithfro.com
Rhithfro.com – profi profi profi.
[Gol.] Mae’r Rhithfro yn fyw! Da iawn Aled, mae popeth yn edrych yn wych.
Buddsoddwch yn Y Byd
Rwy wedi dod i mewn i dipyn bach o arian yn diweddar, felly galla i wneud rhywbeth dw i wedi bod yn gobeithio wneud ers meityn sef prynu cyfranddaliadau ym mhapur dyddiol Y Byd. Dim ond rhyw £40,000 sydd angen arnyn nhw erbyn hyn — na, dw i ddim yn gallu fforddio cymaint â hynny, ond dyw e ddim yn swm anferthol y dyddiau hyn chwaith, nag yw? Llai na 10c y pen gan bob siaradwr Cymraeg yn y wlad.
Hanes Cymdeithas yr Iaith, a’i dyfodol
Dw i newydd sgwennu cofnod hir, ar ôl gwylio’r fideo ar hanes cynnar Cymdeithas yr Iaith o archifau’r BBC, ac wedyn ei golli fe i dduwiau creulon y blogosffêr. Treuliais i ryw awr arno fe, ac oedd yn cynnwys un o’r ffigurau ymadrodd mwya arteithiedig yn hanes rhethoreg Cymraeg. Byddai fe wedi bod yn rhodd i’r genedl, wir i chi.
O wel.
Hanfod y neges oedd gwylia’r fideo hwn ac wedyn dwed wrtha i pam nag wyt ti’n gallu dod i’r Rali yng Nghaerdydd ar Hydref 1af.