Facebook yn Gymraeg?

Braf gweld, ar flog Mercator bod Facebook wedi derbyn y galw am fersiwn Gymraeg o’r safle.

Mae’r broses gyfieithu yn agored i bawb, ac maen nhw’n defnyddio model diddorol iawn ar gyfer y gwaith. Y cam cyntaf yw i gyfieithu’r 226 o dermau sylfaenol maent yn galw y “glossary” – gwaith sy wedi’i gwblhau eisioes. Wedyn mae rhaid i bob gair ennill hyn a hyn o bleidleisiau gan siaradwyr yr iaith – mae’n bach yn anghlir faint yn union o bleidleisiau sydd angen.

Mae hyn y beth da.

Ond…

Mae hefyd yn golygu bod llwyddiant y trosiad yn dibynnu ar y “gymuned” (eu gair nhw). Os na fydd digon o bobl yn rhoi o’u hamser i gyfieithu’r safle ac i wyrio cyfieithiadau pobl eraill, na fydd feriswn Cymraeg. Dw i’n credu bod hyn yn hollol deg; y gymuned sy wedi mynnu fersiwn Cymraeg, wedi’r cwbl.

Am unwaith, os na chaiff y Cymry Cymraeg eu “hawliau ieithyddol” bydd yn ddigon clir pwy sy ar fai.

Na, nid Rhodri Glyn Thomas.

Iaith a chof y twll yn y wal

Eto trwy Pat, sy’n tynnu cwestiwn diddorol ma’s o’r cyfweliad yma: pam bod rhaid i’r peiriant twll yn y wal ofyn “pa iaith dych chi’n siarad?” bob blydi tro dw i’n tynnu arian o’r banc?

Yet with all this investment when I go to the ATM at my bank it still asks me in what language I want to be spoken to as I’m withdrawing my money. What!? It doesn’t know me? Despite all that equipment and data, the system can’t call up my preferences when I put my bankcard into the machine? I have millions of dollars in this bank!! In terms of innovation this industry definitely gets an “F.”

Èric and the Army of the Phoenix

Stori anhygoel ar y maes heddi.

Èric and the Army of the Phoenix documents the truth and the personal consequences -and the politics at play- in the case of Èric Bertran, a boy from Lloret de Mar, a town some 75 km north of Barcelona (Catalonia). When he e-mailed a grocery chain to demand they label their products in Catalan, the language of Catalonia, 14-year-old Èric and his family were subjected to the midnight invasion of their home by thirty police officers bearing a search warrant from the Spanish government. The accusation: terrorism.

Yr unig “camgymeriad” wnaethpwyd gan Èric oedd llofnodi ei ebost gyda’r enw “Byddin y Ffenics” – sy’n dod o lyfrau Harry Potter. Dw i’n gwybod bod digon o resymau gyda llywodraeth Sbaen bod ag ofn terfysgaeth, ond mae hyn yn mynd â pharanoia i lefelau newydd.

Yn fy iaith fy hun, dw i’n ddeallus

Darn sain gan Dragan Todorovic am y profid o fod heb dy iaith dy hun mewn cydestun ieithyddol newydd. Profiad dw i mor gyfarwydd â fe dw i’n anghofio weithiau fy mod i ynddo o hyd.

It was painful to realize that in my language I was smart, but I sounded stupid in English. Example: while walking with my Canadian friend one day by a church, he started talking about the architecture of that particular building, and while I wanted to say a few things about how I liked the Gothic details on the arch at the entrance, and how I admired the intelligent choice of stones, all I could squeeze out was, “Yeah, it’s cool”.

[Diolch i Het yr Iaith.]

Dwyieithrwydd yn atal gorffwylltra

Yn ôl y New Scientist, mae siarad dwy iaith yn gallu cadw gorffwylltra draw am bedair blynedd, ar gyfarteledd. Ond mae rhaid siarad y ddwy iaith yn gyson, bob dydd.

Researchers said the extra effort involved in using more than one language appeared to boost blood supply to the brain and ensure nerve connections remained healthy – two factors thought to help fight off dementia.

Popeth yn Wyddeleg?

Cá Bhfuil Na Gaeilg eoirí? – cyflwyniad yn y Guardian i gyfres teledu bydd yn dechrau ar TG4 nos Sul. Swnio bach yn gyfarwydd?

Mae’n debyg y cafodd Ifor ap Glyn llai o ymatebion gwael na gâth y Gwyddel Manchán Magan pan wnaeth e gopio arbrofiad Ifor gan deithio o gwmpas ei wlad gan siarad dim ond mamiaith y wlad honno.

Dyma glip:

Mae’n amlwg bod dwy brif wahaniaeth rhwng modus operandi Magan a’r hyn wnaeth Ifor ap Glyn: oedd agwedd Ifor yn fwy agored a chyfeillgar, hyd yn oed pan oedd pobl yn gwrthod gwrando arno fe (dw i ddim yn siarad Gwyddelig, ond dw i’n deall iaith y corff; mae Magan yn dweud rhywbeth fel “mae hyn yn ridiculous” mewn un sefyllfa – agwedd hawdd i’w ddeall, ond ddim yn debyg i helpu’r sefyllfa), ac yn ail, mi oedd criw camera Ifor yn fwy amlwg. Mae’r rhaglen Gwyddeleg wedi’i ffilmio gyda chamera cudd, am wn i. Ond, os dw i’n cofio yn iawn, wnaeth y criw Cymraeg un rhaglen gyda chamera cudd, a dal ddim yn cael y fath ymateb mae’r boi ’ma yn cael.

Rhyfedd iawn.

Mae rhaid gofyn weithiau, beth sy’n fwy pwysig: i gadw’r ucheldir moesol, a wneud yn siwr bod pawb yn gwybod taw ti sy’n iawn, neu i wneud bob ymdrech posibl i helpu pobl eraill dy helpu di yn dy dasg? Mae Ifor ap Glyn wedi profi ei fod yn bosibl byw yng Nghymru trwy gyfrwng y Gymraeg os oes amynedd Job, a gwên neis, gyda ti. Dw i ddim yn siwr beth mae Manchán Magan wedi profi.

Ar wahân i’r ffaith bod rhaglenni S4C, pan maen nhw’n wreiddiol, a Chymreig, a ddim wedi’u copio o deledu poblogaidd Saesneg, yn ddigon cryf i gael eu copio yn eu tro gan wledydd eraill.

Colli un byd arall

Adnoddau Ieithoedd Mewn Perygl, safle newydd gan Brosiect Hans Rausing.

Mae hyn yn newydd i fi. Diben y brosiect, neu’r grŵp, yw cyllido prosiectau sy’n cofnodi ieithoedd mewn perygl. Fel arfer, o safbwynt yr ieithoedd hynny, byddai’r Gymraeg yn edrych fel un o brif ieithoedd y byd, felly nad yw’r brosiect ei hunan yn rhywbeth all fod o help i weithwyr iaith yma yng Nghymru fach, ond mae darllen am bethau fel hyn wastad yn atgoffa dyn amp mae’n bwysig i beidio colli’r ffocws. Fel mae is-deitl y wefan yn dweud:

…evry last word means another lost world.

Angharad o flaen eu gwell

Neges gan Steffan Cravos, cadeirydd Cymdeithas yr Iaith:

Annwyl gyfaill

Ar ddydd Mawrth 2ail o Awst am 10 o’r gloch, Llys Ynadon Caerdydd, Adamsdown,
bydd Angharad Blythe o flaen ei ‘gwell’ am achosi difrod troseddol i Bencadlys
Llywodareth y Cymnulliad. Ym mis Hydref 2005 fe baentiodd slogan yn galw am
ddeddf iaith newydd ac yn mynni parch i’r iaith.

MAE ANGEN EICH CEFNOGAETH – Dewch draw i ddangos eich ochr.

Dyma fydd yr achos olaf o’r gyfres o weithredoedd uniongyrchol gan Gymdeithas yr
Iaith dros Ddeddf Iaith Newydd yn ystod 2005.

Mae achos Angharad dros chwe mis ers y weithred wreiddiol! Goiriwyd yr achos
wreiddiol am fod yr wys a dderbyniodd i ymddangos ger bron y llys heddiw yn
uniaith Saesneg. Yr hawl i gael gwys Cymraeg oedd ymgyrch gyntaf y Gymdeithas
yn 1962!

Pan ymddangosodd Angharad yn y Llys ymn mis Mehefin. Cafodd yr achos Llys yn
erbyn Angharad Blythe ei ohirio tan Awst 2il am fod yr wys a dderbyniodd i
ymddangos ger bron y llys heddiw yn uniaith Saesneg. Fe feiodd y barnwr yn yr
achos Heddlu De Cymru am hyn a dywedodd y byddai yn anfon cwyn swyddogol atynt.
Cyhuddodd yr heddlu o wyrdroi drefn gyfreithiol drwy beidio cadw at ganllawiau’r
Cynllun Iaith.

Angharad Blythe yw’r aelod diweddaraf o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg i ymddangos
gerbron y llysoedd fel rhan o ymgyrch weithredol y mudiad dros
Ddeddf Iaith Newydd. Ers mis Hydref mae 40 o aelodau wedi cymryd rhan yn yr
ymgyrch weithredol hon.

Bydd gan Angharad cymeriad tyst eithaf enwog yna i’w chefnogi!

Dewch draw i gefnogi!

Steffan Cravos

Hybu tafodieithoedd Inuit

Erthygl ddiddorol yn Nunatsiaq News sy’n sôn am bwysigrwydd tafodieithoedd Inuit. Fel gyda llawer o bethau ym maes TSI, byddai’n hawdd iawn i roi’r gair “Welsh” i mewn am “Inuit”.

At present, many Inuit use English when they meet someone who speaks a different dialect, the author of the report notes in a summary of the report. But this is likely a symptom of the erosion of Inuit languages in general, and not a sign that dialects are mutually incomprehensible.

Mae myth bod Gogleddwyr a Hwntws ddim yn gallu deall ei gilydd yn parhau’n gryf yng Nghymru, yn enwedig ymysg pobl di-Gymraeg falle. Yn aml iawn, mae pobl yn dod i ddosbarth Wlpan wedi byw yng Nghymru am sawl blwyddyn, ac maen nhw wedi llyncu’r myth hwn, diolch i’w cymdogion Cymraeg, sy’n ymfalchïo yn y “ffaith” bod eu hiaith nhw mor arbennig o anodd i ddysgu a’i deall.

Bobby Sands

Eleni, bydd hi’n 25 mlynedd ers i Bobby Sands farw. Zmag: Bobby Sands, ymprydio a dysgu Gwyddeleg. Erthygl ddiddorol, ond efallai yn gorddweud tipyn bach yma:

He learned the importance of education and, particularly, of learning the Irish language. By using Irish to discuss strategy with his fellow prisoners under the noses of the prison guards, he made it a living language.

Dw i ddim yn gwybod digon amdano, yn amlwg. Ydy hyn yn deg i’w ddweud?

All rhywun awgrymu llyfrau i fi am adeg yr ymprydio? Dw i wedi darllen (blynyddoedd yn ôl) llyfr gan Tim Pat Coogan, ond dw i wedi ei golli ers hynny – a dw i wedi dysgu iaith fy ngwlad fy hun yn y cyfamser. A ddylwn i ail-ddarllen hwnna, neu oes ’na rywbeth mwy diweddar byddai’n rhoi cyflwyniad i hanes diweddar Iwerddon i mi?

Cyfieithu ar y Pryd

Neges gan Rhian Owens, Swyddog Maes Bwrdd yr Iaith yn Aberteifi a ddaeth y bore ’ma.

Mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg wrthi ar hyn o bryd yn gwneud gwaith ymchwil ar effaith Cyfieithu ar y pryd a pha mor effeithiol y mae’r wasanaeth honno.

Rydym yn awyddus felly i ddod o hyd i grŵp o bobl a fydd yn fodlon dweud eu barn am eu profiadau hwy wrth fod mewn cyfarfodydd sy’n defnyddio cyfieithwyr ar y pryd.

O ganlyniad, rwyf wedi eich dewis chi fel bobl rwy’n tybio sydd wedi cael profiadau da a gwael efallai yn y maes hwn ac yn awyddus iawn pe byddech yn fodlon ein cynorthwyo gyda’r gwaith ymchwil.

Bydd ebost yn cael eu danfon allan yr wythnos nesaf yn nodi mwy o fanylion ynglŷn a ffurf yr ymchwil ac ati.

Gan ddiolch i chi o flaen llaw am eich cydweithrediad.

Unrhywun sydd â diddordeb cymryd rhan yn y gwaith ymchwil, cysylltu â fi a wna i basio eich manylion ymlaen at Rhian.

Dw i dal yn cofio bod mewn cyfarfod yng Nghaerdydd lle oedd dyn o Wlad y Basg yn siarad i gynulleidfa o (ar y cyfan) siaradwyr Cymraeg. Yn Saesneg oedd e’n siarad, gan fod dim ond cyfieithydd Cymraeg-Saesneg oedd yna, a dim ond Basgeg, Sbaeneg a Saesneg oedd y Basgwr yn siardwr. Pan daeth amser am gwestiynau, cododd rhuywun i ofyn rhywbeth, un o Genedlaetholwyr mwya amlwg Cymru, a dechreuodd e gofyn ei gwestiwn yn Saesneg. Torrodd y Basgwr ar ei draws, i’w atgoffa fe bod darpariaeth cyfieithu ar gael, a dylai’r Cymro ofyn ei gwestiwn yn ei iaith ei hun.

Dw i ddim yn cofio ei eiriau yn union, ond oedd e’n rhywbeth fel:

The translator will get paid, even if I’m the only one wearing headphones. You’ve spent 30 years winning the right to have a translator in public meetings. Don’t blow it now.

Rhith-Gaerdydd

Dw i heb chwarae Sim City ers y fersiwn diwetha ond un, ond mae gweld y delweddau o’r brosiect Ail-greu Caerdydd yn wneud i fi feddwl bod hi’n amser prynu copi o SC4. Neis iawn i weld pethau fel arwyddion dwyieithog ac ati.

A fydd y Rhith-Gaerdydd yn fwy Cymraeg na’r Caerdydd go iawn, dybed?

(Newydd sylwi: dyw e ddim ar gael i’r Mac. Bŵŵŵŵ!)

[maes-e]

Ymadroddiadau Hugo

Un am fy nghyfeillion sy’n bodio’r bydysawd: rhestr o ymadroddion anarferol yn nofelau Hugo, wedi’u tynnu o gronfa ddata “Search Inside” Google.

Pa lyfr yw hwn?

shadow square wire, stepping discs, sonic fold, hyperdrive shunt, intercom image, cziltang brone, second quantum hyperdrive, puppeteer fleet, crash balloons, transfer booths, sleeping plates, galactic axis, flashlight laser, electromagnetic cannon, shadow squares, puppeteer worlds, fusion motors, ring foundation, lifting motors, crash couch, infinity horizon, zap gun, floating building, scope screen, fusion drives

Carcharu Gwenno

Mae Gwenno Teifi yn y carchar heddi, am ei rhan hi yn y protetiadau yn erbyn Radio Carmarthenshire. Delfrydwyd i 5 niwrnod yng Ngharchar ei Mawrhydi, Caerloyw. Mae hi’n 19 oed.

Mae Radio Carmarthenshire yn galw ei hunan “your radio station”, ac mae’n darlledu ar draws Carmarthenshire, o Ammanford i Newcastle Emlyn, o Llandovery i Whitland.

Dw i newydd diwnio i mewn i Radio Carmarthenshire ac yn ddigon lwcus i glywed doethineb y Sugarbabes:

People are all the same
And we only get judged by what we do

Wir yr.

Edrych ymlaen at glywed bwletin newyddion “your station”.