Dysgwyr – cymhathu neu “ffito mewn”?

Postiwyd ar gan
2

Missives on Outlander Japanese. Cofnod mewn ffurf deialog ar y blog Néojaponisme ynglŷn â’r dewisiadau ieithyddol ar gael i “ddieithrin” yn Siapan sy wedi dysgu’r iaith. Mae llawer iawn o bwyntiau i gnoi cil drostynt, yn y ddeialog ei hun, yn y drafodaeth wedyn, a draw ar flog Languagehat, lle ffeindiais i’r peth yn y lle cyntaf.

Er enghraifft, mae pawb yn derbyn bod bwlch diwylliannol rhwng pobl Siapan a phobl y Gorllewin sy’n byw yna, a bod rhan o’r broses o “ffito mewn” i’r gymuned Siapaneg yw derbyn hyn ac addasu iddo fe. Yn ein hachos ni yng Nghymru, er i ni sôn am “groesi pontydd” wrth ddysgu’r iaith, prin iawn bod trafodaeth gall am y gwahaniaethau diwyliannol rhwng y Cymry Cymraeg a’r canran isel iawn o fewnfudwyr sy’n llwyddo dysgu’r iaith i safon defynddiol. A beth am y ffordd mae dysgwyr yn hoffi defnyddio geiriau dydy Cymry Cymraeg eu hardal ddim yn debyg i’w defynddio? Sut mae hynny yn effeithio ar y deinamig?

There are immediate rewards in using fancy Japanese in front of Japanese people: wow, you know the word X? At that moment, you do feel pretty fancy, the time spent in studying obscure Japanese feels completely justified, and your speaking partner probably does not necessarily think you are a wiener. The issue, however, is that becoming a working member of society means not always pointing out the fact that you are attempting to become a working member of society.

Kapow!

Mae’r sylwadau yn werth eu darllen – dw i heb orffen mynd trwyddyn nhw eto – ac mae mwy o ddolenni i bethau diddorol, fel traethawd ar “ego ieithyddol” a rhan o’r erthygl Wikipedia (Saesneg) ar ddwyieithrwydd.

(Diddorol cymharu, gyda llaw, yr erthygl olaf gyda’r erthygl Gymraeg ar yr un pwnc, ond testun cofnod arall yw hynny, siŵr o fod.)

Facebook yn Gymraeg?

Postiwyd ar gan
8

Braf gweld, ar flog Mercator bod Facebook wedi derbyn y galw am fersiwn Gymraeg o’r safle.

Mae’r broses gyfieithu yn agored i bawb, ac maen nhw’n defnyddio model diddorol iawn ar gyfer y gwaith. Y cam cyntaf yw i gyfieithu’r 226 o dermau sylfaenol maent yn galw y “glossary” – gwaith sy wedi’i gwblhau eisioes. Wedyn mae rhaid i bob gair ennill hyn a hyn o bleidleisiau gan siaradwyr yr iaith – mae’n bach yn anghlir faint yn union o bleidleisiau sydd angen.

Mae hyn y beth da.

Ond…

Mae hefyd yn golygu bod llwyddiant y trosiad yn dibynnu ar y “gymuned” (eu gair nhw). Os na fydd digon o bobl yn rhoi o’u hamser i gyfieithu’r safle ac i wyrio cyfieithiadau pobl eraill, na fydd feriswn Cymraeg. Dw i’n credu bod hyn yn hollol deg; y gymuned sy wedi mynnu fersiwn Cymraeg, wedi’r cwbl.

Am unwaith, os na chaiff y Cymry Cymraeg eu “hawliau ieithyddol” bydd yn ddigon clir pwy sy ar fai.

Na, nid Rhodri Glyn Thomas.

Llythrennau amwys

Postiwyd ar gan
1

Dal efo Pat – dyma beth sy’n digwydd os ti’n rhoi gorau i flogio am sbel: ti’n mynd yn ôl at dy hen restrau o hoff flogiau ac maen nhw i gyd llawn stwff diddorol. A chei di ei ailgylchu. Un adeg oedd Pat yn cyfieithu cofnodion Morfablog i Saesneg er mwyn gwella ei Gymraeg – dyma fi’n talu nôl y cymwynas. ;-)

Y tro ’ma mae Pat wedi blogio am gofnod ar Datblogu ynglŷn â phecynnau bwyd 1.

Y peth wnaeth denu fy sylw mwya yma oedd y sylw gan MBM am y defyndd o’r ieithoedd Tsieceg a Slofaceg, sy’n debyg iawn i’w gilydd, ar becyn “Harmónie Chuti” (Tsieceg) / “Harmónia Chuti” (Slofaceg). Gan fod gwahaniaeth o ddim ond un llythyren, mae’r cynlluniwr wedi dyfeisio llythyren newydd sbon i sefyll am yr e a’r a:

’maggi_harmonie_chuti2.jpg'

Y rheswm mae hyn wedi tynnu fy sylw yw fy mod i wedi gweld rhywbeth tebyg i hyn ugeiniau 2 o weithiau wrth farcio gwaith cartre dysgwyr Cymraeg. Nid gyda llafariaid, ond gyda’r cytseiniau p a b ar ddechrau gair lle mae’r dysgwr ddim cweit yn siwr a oes treiglad neu beidio – mae’r llythyren sy’n cael ei defnyddio yn debyg iawn i þ Islandeg/hen Saesneg.

Pobl clyfar yw dysgwyr Cymraeg ond mae rhaid codi cyn cŵn bach Caer i ddala tiwtor Wlpan ar ei gam.

(1) Sy’n atgoffa fi o’r stori (myth trefol?) glywais i am y fam di-Gymraeg a ddaeth i’r ysgol i gwyno am y neges adroddwyd gan ei mab noson cyn trip y dosbarth i Alton Towers: “Mr Jones said we mustn’t forget our feckin’ food.”

(2) O’r gorau, sawl gwaith. Tair gwaith, o leia.

Iaith a chof y twll yn y wal

Postiwyd ar gan
4

Eto trwy Pat, sy’n tynnu cwestiwn diddorol ma’s o’r cyfweliad yma: pam bod rhaid i’r peiriant twll yn y wal ofyn “pa iaith dych chi’n siarad?” bob blydi tro dw i’n tynnu arian o’r banc?

Yet with all this investment when I go to the ATM at my bank it still asks me in what language I want to be spoken to as I’m withdrawing my money. What!? It doesn’t know me? Despite all that equipment and data, the system can’t call up my preferences when I put my bankcard into the machine? I have millions of dollars in this bank!! In terms of innovation this industry definitely gets an “F.”

Èric and the Army of the Phoenix

Postiwyd ar gan
2

Stori anhygoel ar y maes heddi.

Èric and the Army of the Phoenix documents the truth and the personal consequences -and the politics at play- in the case of Èric Bertran, a boy from Lloret de Mar, a town some 75 km north of Barcelona (Catalonia). When he e-mailed a grocery chain to demand they label their products in Catalan, the language of Catalonia, 14-year-old Èric and his family were subjected to the midnight invasion of their home by thirty police officers bearing a search warrant from the Spanish government. The accusation: terrorism.

Yr unig “camgymeriad” wnaethpwyd gan Èric oedd llofnodi ei ebost gyda’r enw “Byddin y Ffenics” – sy’n dod o lyfrau Harry Potter. Dw i’n gwybod bod digon o resymau gyda llywodraeth Sbaen bod ag ofn terfysgaeth, ond mae hyn yn mynd â pharanoia i lefelau newydd.

Yn fy iaith fy hun, dw i’n ddeallus

Postiwyd ar gan
2

Darn sain gan Dragan Todorovic am y profid o fod heb dy iaith dy hun mewn cydestun ieithyddol newydd. Profiad dw i mor gyfarwydd â fe dw i’n anghofio weithiau fy mod i ynddo o hyd.

It was painful to realize that in my language I was smart, but I sounded stupid in English. Example: while walking with my Canadian friend one day by a church, he started talking about the architecture of that particular building, and while I wanted to say a few things about how I liked the Gothic details on the arch at the entrance, and how I admired the intelligent choice of stones, all I could squeeze out was, “Yeah, it’s cool”.

[Diolch i Het yr Iaith.]

Ymgyrchu mewn cartwns

Postiwyd ar gan
1

Newydd ddod ar draws Archig Cartwniau Prydain, adnodd gywch i unrhyw un sydd â diddordeb mewn agweddau y wasg Seisnig at Gymru, y Cymry, a’r Gymraeg. Dyma sawl perl o Chwefror 1970, adeg carchariad Dafydd Iwan. Symud y llygoden dros y llun i weld y capsiwn, neu roi clec i fynd at y fersiwn llawn.

How do you say 'What are you in for, mate?' in Welsh? - The Sun, Chwefror 1970 'And SIX months for the baritone... - Evening Standard, Chwefror 1970' 'Sorry - I'm Welsh' - Daily Mirror, Chwefror 1970 'I hear they're holding the Eisteddfod here this year' - Daily Mail, Chwefror 1970

Ac os ydy jôc yn werth neud, mae’n werth wneud ddwywaith.

Dwyieithrwydd yn atal gorffwylltra

Postiwyd ar gan
7

Yn ôl y New Scientist, mae siarad dwy iaith yn gallu cadw gorffwylltra draw am bedair blynedd, ar gyfarteledd. Ond mae rhaid siarad y ddwy iaith yn gyson, bob dydd.

Researchers said the extra effort involved in using more than one language appeared to boost blood supply to the brain and ensure nerve connections remained healthy – two factors thought to help fight off dementia.

Popeth yn Wyddeleg?

Postiwyd ar gan
7

Cá Bhfuil Na Gaeilg eoirí? – cyflwyniad yn y Guardian i gyfres teledu bydd yn dechrau ar TG4 nos Sul. Swnio bach yn gyfarwydd?

Mae’n debyg y cafodd Ifor ap Glyn llai o ymatebion gwael na gâth y Gwyddel Manchán Magan pan wnaeth e gopio arbrofiad Ifor gan deithio o gwmpas ei wlad gan siarad dim ond mamiaith y wlad honno.

Dyma glip:

Mae’n amlwg bod dwy brif wahaniaeth rhwng modus operandi Magan a’r hyn wnaeth Ifor ap Glyn: oedd agwedd Ifor yn fwy agored a chyfeillgar, hyd yn oed pan oedd pobl yn gwrthod gwrando arno fe (dw i ddim yn siarad Gwyddelig, ond dw i’n deall iaith y corff; mae Magan yn dweud rhywbeth fel “mae hyn yn ridiculous” mewn un sefyllfa – agwedd hawdd i’w ddeall, ond ddim yn debyg i helpu’r sefyllfa), ac yn ail, mi oedd criw camera Ifor yn fwy amlwg. Mae’r rhaglen Gwyddeleg wedi’i ffilmio gyda chamera cudd, am wn i. Ond, os dw i’n cofio yn iawn, wnaeth y criw Cymraeg un rhaglen gyda chamera cudd, a dal ddim yn cael y fath ymateb mae’r boi ’ma yn cael.

Rhyfedd iawn.

Mae rhaid gofyn weithiau, beth sy’n fwy pwysig: i gadw’r ucheldir moesol, a wneud yn siwr bod pawb yn gwybod taw ti sy’n iawn, neu i wneud bob ymdrech posibl i helpu pobl eraill dy helpu di yn dy dasg? Mae Ifor ap Glyn wedi profi ei fod yn bosibl byw yng Nghymru trwy gyfrwng y Gymraeg os oes amynedd Job, a gwên neis, gyda ti. Dw i ddim yn siwr beth mae Manchán Magan wedi profi.

Ar wahân i’r ffaith bod rhaglenni S4C, pan maen nhw’n wreiddiol, a Chymreig, a ddim wedi’u copio o deledu poblogaidd Saesneg, yn ddigon cryf i gael eu copio yn eu tro gan wledydd eraill.

Colli un byd arall

Postiwyd ar gan
4

Adnoddau Ieithoedd Mewn Perygl, safle newydd gan Brosiect Hans Rausing.

Mae hyn yn newydd i fi. Diben y brosiect, neu’r grŵp, yw cyllido prosiectau sy’n cofnodi ieithoedd mewn perygl. Fel arfer, o safbwynt yr ieithoedd hynny, byddai’r Gymraeg yn edrych fel un o brif ieithoedd y byd, felly nad yw’r brosiect ei hunan yn rhywbeth all fod o help i weithwyr iaith yma yng Nghymru fach, ond mae darllen am bethau fel hyn wastad yn atgoffa dyn amp mae’n bwysig i beidio colli’r ffocws. Fel mae is-deitl y wefan yn dweud:

…evry last word means another lost world.

Dysgu

Postiwyd ar gan
1

Ro’n i am flogio am hyn wythnos yn ôl oedd aeth o’m pen: Gwyneth Lewis ar ddysgu Saesneg yn gyfrinachol, o’r Guardian ddydd Sadwrn diwetha ond un. Braf gweld stori bositif ar yr iaith yn y Guardian, sydd ond yn rhy barod i ail-gyhoeddu rwtsh Daily Mail-aidd er mwyn gysuro darllenwyr y Guardian ei fod yn iawn o hyd i gasau’r Cymry, er eich bod yn rhyddfrydol gofalus ym mhob agwedd arall o’ch bywyd.

Ond wrth gwrs, cafodd stori Gwyneth Lewis ei chladdu yn adran Family y papur, yn lle iddi fod yn y Review, fel fyddai stori am fardd uniaith Saesneg.

Paranoid, moi?

Y pwysigwrydd o gael crap da

Postiwyd ar gan
Ymateb

Noson yng nghwmni y pum bardd ifanc sy’n gyfrifol am y cyfrol Crap ar Farddoni, yng Nghaffi’r Emlyn, Tanygroes. Prin iawn oedd y cynulleidfa, yn anffodus, ond doedd dim prinder o hwyl ar y beirdd, na’r pibydd o Wyddel, Thomas (cyfenw?), na’r parti o aelodau Côr Ger y Lli, Aberystwyth.

Noson hollol wych, sy wedi ail-lenwi fy matris mewn sawl ffordd.

Cernyw Heb Rent

Postiwyd ar gan
1

Post diddorol ar y maes heddiw ’ma, ynglŷn â’r blog Rent Free Cornwall, sef, yn y bôn, rhestr o dai haf yng Nghernyw sydd ar gael i bobl lleol eu sgwotio.

There is an ongoing housing crisis in Cornwall. Property speculators and investors are buying more houses as Cornwall becomes more fashionable. Towns and villages are becoming ‘ghost towns’ as local working families are forced out, unable to afford to either rent or buy a home. But all these empty homes can be saved, and communities restored, simply by lawfully squatting them.

Syniad difyr, neu syniad ffôl?

Chwedyl y Kymro Kanol

Postiwyd ar gan
1

Mae’n siwr bod wedi gweld blog y Kymro Kanol erbyn hyn, ond jyst rhag ofn.

Angen mwy o flogiau yn y wir hen iaith:

Ac eisted yr oedwn prynhawngweith yng Kaer Seint yn Aruon, neud, yn y tauarn yn kymryd llynn brau. Wele, yr oed y teledydd yn dangaws da raglenn pa le roed y Lloegrwys yn brywdraw Swetenn mewn gornest pel droet, a hynn eneit achaws ei uot yn Kwpann y Byt, a phop ffecyn tauarn yn dangos hynn. Eithyr, yr oedwn rhy uedw i gyuodi o’m ystol.

Gwychder.

Cyfarfod “Y Byd” yn Llundain

Postiwyd ar gan
2

Dyma destun ebost ges i heddi, falle fydd o ddiddordeb i ddarllenwyr yn Llundain, os oes darllenwyr yn Llundain gyda ni.

Annwyl Gefnogwyr Y BYD,

Dyma neges i roi gwybod i chi am gyfarfod bydd yn cael ei gynnal gan Y BYD yn Llundain mis nesaf. Bwriad y cyfarfod fydd denu rhagor o gefnogaeth i’r fenter ac ennyn diddordeb ymysg Cymry yn Llundain – ac mae croeso mawr iawn hefyd i bobl sydd eisoes yn gefnogol.

Os ydych chi’n nabod unrhyw Gymry yn Llundain, neu unrhywun arall fyddai’n debyg o fod â diddordeb, tybed allech chi anfon y neges hon ymlaen atynt?

Dyma’r manylion:

7 o’r gloch, dydd Gwener 9 Mehefin, Royal Commonwealth Society, 25 Northumberland Avenue WC2N

“Y datblygiad pwysicaf i’r cyfryngau Cymraeg ers 1982 a sefydlu S4C.” (Huw Edwards, BBC)

Dewch i ymuno â Ned Thomas a Rebecca Williams mewn cyfarfod dwyieithog i glywed am y fenter i sefydlu Y BYD – y papur dyddiol cyntaf erioed yn Gymraeg.

Cynigir diod a bwyd ysgafn, felly byddai’n dda gennym gael gwybod o flaen llaw os ydych yn bwriadu dod.

Diolch am eich cefnogaeth,

Rebecca Williams, Swyddog Datblygu

Y Byd/Cwmni Dyddiol Cyf
Canolfan Mercator
Y Buarth
Aberystwyth SY23 1NN

Ffôn: 01970 621998
Ffacs: 01970 621524

Ydych chi’n aelod o’r Clwb Cefnogwyr? Ymunwch ar-lein heddiw!

http://www.ybyd.com