Nid problem Cymru yn unig yw hon, mae’n debyg:

Something unusual happened to me yesterday — somebody refused to speak to me in English. In Helsinki. They were under 70 years of age and over 7, stone-cold sober and very polite. And I am very grateful to them.

[..]

Having begun speaking in Finnish and soon running out of the vocabulary to describe this unfortunate turn of events, I politely asked the librarian if he spoke English. It’s a kind of non-question that I use by way of a polite request which is invariably answered in English in the affirmative. But to my surprise, the man said, in Finnish, “I speak English badly and you speak Finnish so we can talk in Finnish.” This I could hardly deny and even the recognition that I could speak Finnish at all I took as a huge compliment.

Dw i dal yn cofio’r tro cyntaf i rywbeth fel hyn ddigwydd i fi, yn siop Oriel, ble o’n i’n gweithio amser o’n i’n dysgu’r Gymraeg. Ro’n i’n gweithio tu ôl i’t til, cyfro amser cinio, siwr o fod (do’n nhw ddim yn ddigon ff⊚l i fy ngadael i ma’s ar lawr y siop fel arfer) pan daeth cwsmer ata i a gofyn am rywbeth yn Gymraeg. Er mod i wedi dechrau’r sgwrs yn Gymraeg, oedd y peth oedd e’n gofyn amdano tipyn bach tu hwnt i fy sgilau ieithyddol, a des at at ffwl stop. “Mae’n flin ’da fi,” dwedais i, “dw i’n dysgu Cymraeg, a dw i ddim yn deall beth dych chi moyn. Allwch chi esbonio yn Saesneg?”

“Popeth yn iawn,” daeth yr ateb, “wna i drial eto yn y Gymraeg. Mae dysgu Cymraeg yn fwy pwysig na phrynu llyfrau’n glou.”

Roedd hyn yn wers a arhosodd gyda fi, a dw i’n cicio fy hunan bob tro dw i’n dal fy hun siarad Saesneg â rhywun sy wedi mynd ati i ddysgu’r Gymraeg.

(Diolch i Wil James am y ddolen!)

Mae ochr arall i’r ceiniog ieithyddol yn y Ffindir, hefyd. Er mod i wedi clywed am Svenskfinland, do’n i ddim yn gwybod bod y sefyllfa rhwng grwpiau ieithyddol yna mor fregus ei fod yn beryglus siarad Swedeg weithiau.

An 18-year-old woman was assaulted on Wednesday evening by a pair of Finnish-speakers because she was speaking Swedish. The incident happened in at restaurant Amarillo in Åbo-Turku.

According to the police, such incidents are very unusual and this is an individual occurance. However, the chairman of the student union at Åbo Akademi, Finland’s largest Swedish-speaking university which is based in the city, said that he is aware of violence occuring against people just because they speak Swedish.

Dylai’r ferch fod wedi siarad Saesneg. Llawer saffach.

Er enghraifft, mae pawb yn derbyn bod bwlch diwylliannol rhwng pobl Siapan a phobl y Gorllewin sy’n byw yna, a bod rhan o’r broses o “ffito mewn” i’r gymuned Siapaneg yw derbyn hyn ac addasu iddo fe. Yn ein hachos ni yng Nghymru, er i ni sôn am “groesi pontydd” wrth ddysgu’r iaith, prin iawn bod trafodaeth gall am y gwahaniaethau diwyliannol rhwng y Cymry Cymraeg a’r canran isel iawn o fewnfudwyr sy’n llwyddo dysgu’r iaith i safon defynddiol. A beth am y ffordd mae dysgwyr yn hoffi defnyddio geiriau dydy Cymry Cymraeg eu hardal ddim yn debyg i’w defynddio? Sut mae hynny yn effeithio ar y deinamig?

There are immediate rewards in using fancy Japanese in front of Japanese people: wow, you know the word X? At that moment, you do feel pretty fancy, the time spent in studying obscure Japanese feels completely justified, and your speaking partner probably does not necessarily think you are a wiener. The issue, however, is that becoming a working member of society means not always pointing out the fact that you are attempting to become a working member of society.

Kapow!

Mae’r sylwadau yn werth eu darllen – dw i heb orffen mynd trwyddyn nhw eto – ac mae mwy o ddolenni i bethau diddorol, fel traethawd ar “ego ieithyddol” a rhan o’r erthygl Wikipedia (Saesneg) ar ddwyieithrwydd.

(Diddorol cymharu, gyda llaw, yr erthygl olaf gyda’r erthygl Gymraeg ar yr un pwnc, ond testun cofnod arall yw hynny, siŵr o fod.)

Dyma’r fideo ar YouTube, rhag ofn dy fod di am adael sylw fan ’na.

Mae Chris yn llygad ei le, mae angen lot mwy o bethau fel hyn arnon ni, a mwy o drafodaeth hefyd.

Mae hefyd yn ddoniol iawn, a ’sai rhywun yn S4C am ddilyn traddodiad y pedwaredd sianel o wneud fersiwn cartre o talk shows Americanaidd, Chris fyddai’n ddewis naturiol am Gymreigio’r Y Sioe Beunyddiol.

Fel sy’n digwydd ar ddechrau pob blwyddyn academaidd, dw i wedi bod yn meddwl am fy mhrofiadau personol o ddod at yr iaith, ond mae’n hawdd iawn anghofio pa mor gyffrous oedd hi i weld y byd trwy’r ffenestri Cymraeg am y tro cyntaf. Mae Carl yn mynd trwy llawer o’r un pethau dw i’n eu cofio (jyst) fel dysgwr o “Gymro di-Gymraeg”.

Over the years I then met people who happened to speak Welsh. Knowledge of the language never seemed a prerequisite to polite conversation (aIthough I can’t say with certainty what everyone really thought of me). Of those who became my friends, I never felt any kind of pressure from them to learn Welsh.

But gradually I felt some kind of higher plane of mutual understanding was possible. It felt a little impertinent, maybe, to converse with them in English. These were people who’d write their shopping lists, get their schooling, sing, pray and do whatever else people do – in Welsh.

It’s like going to Japan and opting merely to shake hands with people. When in Japan, it’s probably better to bow – if you can.

Pob lwc gyda’r dysgu, Carl. Ac os doi di yn ôl i Langrannog, wna i brynu peint i ti.

Diddorol gweld ar dudalen y cwrs pethau fel llun o gastell Caernarfon â’r capsiwn:

Castles: Picturesque symbols of conquest.

Anodd dychmygu gweld hynny ar wefan cwrs Cymraeg yma yng Nghymru fach, heb sôn am y lluniau o brotestiadau Cymdeithas yr Iaith.

(Oedd hyn yn mynd i arwain at drafodaeth hirfaeth a dwys ar y gwahaniaeth rhwng y mudiad Cymraeg i Oedolion a’r maes CiO sy bellach wedi’i lyncu. Ond arhosa i nes bod rhywun yn fodlon fy nhalu i’w sgwennu.)

Dw i wedi bod yn awgrymu hyn i ddysgwyr ers sawl blwyddyn erbyn hyn, ond dim ond nawr ydy’r term “blog” yn ddigon cyffarwydd i beidio rhoi pobl off yn syth.

Ta beth, bydd blog Dot yn werth ei ddarllen, a dw i’n siwr byddai hi’n gwerthfawrogi cael sylwadau bob hyn a hyn.

Pob lwc Dot!

[Gol. A phroffeil teulu o ddysgwyr golygus iawn ar y tudalen nesaf, hefyd.]

Ond uchelbwynt a “phwynt gwerthu unigryw” y cylchgrawn, er mor anodd yw curo hwnna, yw’r tudalen o adnoddau dysgu. Llond sach o stwff defnyddiol yna, gan gynnwys gweithgaredd am Langrannog, sy wastad yn neis.

Y tro ’ma mae Pat wedi blogio am gofnod ar Datblogu ynglŷn â phecynnau bwyd ¹.

Y peth wnaeth denu fy sylw mwya yma oedd y sylw gan MBM am y defyndd o’r ieithoedd Tsieceg a Slofaceg, sy’n debyg iawn i’w gilydd, ar becyn “Harmónie Chuti” (Tsieceg) / “Harmónia Chuti” (Slofaceg). Gan fod gwahaniaeth o ddim ond un llythyren, mae’r cynlluniwr wedi dyfeisio llythyren newydd sbon i sefyll am yr e a’r a:

Y rheswm mae hyn wedi tynnu fy sylw yw fy mod i wedi gweld rhywbeth tebyg i hyn ugeiniau ² o weithiau wrth farcio gwaith cartre dysgwyr Cymraeg. Nid gyda llafariaid, ond gyda’r cytseiniau p a b ar ddechrau gair lle mae’r dysgwr ddim cweit yn siwr a oes treiglad neu beidio – mae’r llythyren sy’n cael ei defnyddio yn debyg iawn i þ Islandeg/hen Saesneg.

Pobl clyfar yw dysgwyr Cymraeg ond mae rhaid codi cyn cŵn bach Caer i ddala tiwtor Wlpan ar ei gam.

(1) Sy’n atgoffa fi o’r stori (myth trefol?) glywais i am y fam di-Gymraeg a ddaeth i’r ysgol i gwyno am y neges adroddwyd gan ei mab noson cyn trip y dosbarth i Alton Towers: “Mr Jones said we mustn’t forget our feckin’ food.”

(2) O’r gorau, sawl gwaith. Tair gwaith, o leia.

Fydda i ddim yn gallu gweld y rhaglen yn fyw (mae Talwrn y Beirdd yn cael ei recordio nos fory, ac mae tîm Philippa ynddo), felly dw i’n gobeithio y bydd ar gael ar wasanaeth newydd S4/C, Gwylio Eto.

Dyma fideo o Chris wrthi’n adolygu am ei arholiadau. Da iawn rwan.

Welsh learner and Internet Superstar Chris Cope (that’s his English blog, go ahead and click) will be the focus of tomorrow night’s S4/C documentary O Flaen dy Lygaid (“Before Your Eyes” – English link; I’m spoiling you, Maff). I won’t be able to watch the broadcast, so I’m hoping it makes it to S4/C’s new Watch Here (yup). It’s even possible that I’ll be on the programme, as I recorded a quick interview during last year’s Eisteddfod, after the first Welsh blogmeet. I kind of hope not though – if I remember correctly, the (complimentary) red wine had kicked in, and I babbled more than I usually bable whenever someone is rash, or desperate, enough to stick a microphone or camera in my direction. Still, check it out, especially if you’re thinking of learning Welsh, or struggling up that craggy ol’ hill already.

The clip up there shows Chris hard at it revising for his upcoming exams. Them crazy Murkins.

It was painful to realize that in my language I was smart, but I sounded stupid in English. Example: while walking with my Canadian friend one day by a church, he started talking about the architecture of that particular building, and while I wanted to say a few things about how I liked the Gothic details on the arch at the entrance, and how I admired the intelligent choice of stones, all I could squeeze out was, “Yeah, it’s cool”.

[Diolch i Het yr Iaith.]