Morfablog

Jump to content.

Deddf Iaith - Protest Bangor 27/01/07

Manylion ar y maes.

Cernyw Heb Rent

Post diddorol ar y maes heddiw ‘ma, ynglŷn â’r blog Rent Free Cornwall, sef, yn y bôn, rhestr o dai haf yng Nghernyw sydd ar gael i bobl lleol eu sgwotio.

There is an ongoing housing crisis in Cornwall. Property speculators and investors are buying more houses as Cornwall becomes more fashionable. Towns and villages are becoming ‘ghost towns’ as local working families are forced out, unable to afford to either rent or buy a home. But all these empty homes can be saved, and communities restored, simply by lawfully squatting them.

Syniad difyr, neu syniad ffôl?

Angharad o flaen eu gwell

Neges gan Steffan Cravos, cadeirydd Cymdeithas yr Iaith:

Annwyl gyfaill

Ar ddydd Mawrth 2ail o Awst am 10 o’r gloch, Llys Ynadon Caerdydd, Adamsdown,
bydd Angharad Blythe o flaen ei ‘gwell’ am achosi difrod troseddol i Bencadlys
Llywodareth y Cymnulliad. Ym mis Hydref 2005 fe baentiodd slogan yn galw am
ddeddf iaith newydd ac yn mynni parch i’r iaith.

MAE ANGEN EICH CEFNOGAETH - Dewch draw i ddangos eich ochr.

Dyma fydd yr achos olaf o’r gyfres o weithredoedd uniongyrchol gan Gymdeithas yr
Iaith dros Ddeddf Iaith Newydd yn ystod 2005.

Mae achos Angharad dros chwe mis ers y weithred wreiddiol! Goiriwyd yr achos
wreiddiol am fod yr wys a dderbyniodd i ymddangos ger bron y llys heddiw yn
uniaith Saesneg. Yr hawl i gael gwys Cymraeg oedd ymgyrch gyntaf y Gymdeithas
yn 1962!

Pan ymddangosodd Angharad yn y Llys ymn mis Mehefin. Cafodd yr achos Llys yn
erbyn Angharad Blythe ei ohirio tan Awst 2il am fod yr wys a dderbyniodd i
ymddangos ger bron y llys heddiw yn uniaith Saesneg. Fe feiodd y barnwr yn yr
achos Heddlu De Cymru am hyn a dywedodd y byddai yn anfon cwyn swyddogol atynt.
Cyhuddodd yr heddlu o wyrdroi drefn gyfreithiol drwy beidio cadw at ganllawiau’r
Cynllun Iaith.

Angharad Blythe yw’r aelod diweddaraf o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg i ymddangos
gerbron y llysoedd fel rhan o ymgyrch weithredol y mudiad dros
Ddeddf Iaith Newydd. Ers mis Hydref mae 40 o aelodau wedi cymryd rhan yn yr
ymgyrch weithredol hon.

Bydd gan Angharad cymeriad tyst eithaf enwog yna i’w chefnogi!

Dewch draw i gefnogi!

Steffan Cravos

Cyfarfod “Y Byd” yn Llundain

Dyma destun ebost ges i heddi, falle fydd o ddiddordeb i ddarllenwyr yn Llundain, os oes darllenwyr yn Llundain gyda ni.

Annwyl Gefnogwyr Y BYD,

Dyma neges i roi gwybod i chi am gyfarfod bydd yn cael ei gynnal gan Y BYD yn Llundain mis nesaf. Bwriad y cyfarfod fydd denu rhagor o gefnogaeth i’r fenter ac ennyn diddordeb ymysg Cymry yn Llundain - ac mae croeso mawr iawn hefyd i bobl sydd eisoes yn gefnogol.

Os ydych chi’n nabod unrhyw Gymry yn Llundain, neu unrhywun arall fyddai’n debyg o fod â diddordeb, tybed allech chi anfon y neges hon ymlaen atynt?

Dyma’r manylion:

7 o’r gloch, dydd Gwener 9 Mehefin, Royal Commonwealth Society, 25 Northumberland Avenue WC2N

“Y datblygiad pwysicaf i’r cyfryngau Cymraeg ers 1982 a sefydlu S4C.” (Huw Edwards, BBC)

Dewch i ymuno â Ned Thomas a Rebecca Williams mewn cyfarfod dwyieithog i glywed am y fenter i sefydlu Y BYD - y papur dyddiol cyntaf erioed yn Gymraeg.

Cynigir diod a bwyd ysgafn, felly byddai’n dda gennym gael gwybod o flaen llaw os ydych yn bwriadu dod.

Diolch am eich cefnogaeth,

Rebecca Williams, Swyddog Datblygu

Y Byd/Cwmni Dyddiol Cyf
Canolfan Mercator
Y Buarth
Aberystwyth SY23 1NN

Ffôn: 01970 621998
Ffacs: 01970 621524

Ydych chi’n aelod o’r Clwb Cefnogwyr? Ymunwch ar-lein heddiw!
http://www.ybyd.com

Gwyl Fawr: Deddf Iaith Newydd - Dyma’r Cyfle!

Dewch ymlaen bois, oes esgus i beidio bod ‘na?

Edrych, mae Angharad wedi neud llun bach neis:

Hybu tafodieithoedd Inuit

Erthygl ddiddorol yn Nunatsiaq News sy’n sôn am bwysigrwydd tafodieithoedd Inuit. Fel gyda llawer o bethau ym maes TSI, byddai’n hawdd iawn i roi’r gair “Welsh” i mewn am “Inuit”.

At present, many Inuit use English when they meet someone who speaks a different dialect, the author of the report notes in a summary of the report. But this is likely a symptom of the erosion of Inuit languages in general, and not a sign that dialects are mutually incomprehensible.

Mae myth bod Gogleddwyr a Hwntws ddim yn gallu deall ei gilydd yn parhau’n gryf yng Nghymru, yn enwedig ymysg pobl di-Gymraeg falle. Yn aml iawn, mae pobl yn dod i ddosbarth Wlpan wedi byw yng Nghymru am sawl blwyddyn, ac maen nhw wedi llyncu’r myth hwn, diolch i’w cymdogion Cymraeg, sy’n ymfalchïo yn y “ffaith” bod eu hiaith nhw mor arbennig o anodd i ddysgu a’i deall.

Gwersi iaith am ddim i fewnfudwyr

O’r diwedd, mae rhywun wedi derbyn bod rhaid i fewnfudwyr cael gwersi iaith am ddim os ydyn nhw am gymryd swydd yng Nghymru.

Gwersi yn yr iaith fain, hynny yw.

Mandy Price, human resources manager at Le Monde Restaurants in Cardiff, said, “Providing English lessons is something we were looking at for a while and are now benefiting from this initiative.

“It has helped with attracting, retaining and developing our staff and has led to improved customer service.”

No shit, Sherlock. Ond ’sai unrhywun yn ddigon hy i awgrymu y dylai gweithwyr yn y sector twristiaeth yn y Fro Gymraeg yn cael gwersi Cymraeg am ddim (gorfodol?) tybed beth fyddai’r ymateb?

Dim Cymraeg, diolch, Saeson ydyn ni

No Welsh Thanks, We’re English: erthygl yn y cylch ScienceNOW am drosglwyddo’r iaith i blant.

Carcharu Gwenno

Mae Gwenno Teifi yn y carchar heddi, am ei rhan hi yn y protetiadau yn erbyn Radio Carmarthenshire. Delfrydwyd i 5 niwrnod yng Ngharchar ei Mawrhydi, Caerloyw. Mae hi’n 19 oed.

Mae Radio Carmarthenshire yn galw ei hunan “your radio station”, ac mae’n darlledu ar draws Carmarthenshire, o Ammanford i Newcastle Emlyn, o Llandovery i Whitland.

Dw i newydd diwnio i mewn i Radio Carmarthenshire ac yn ddigon lwcus i glywed doethineb y Sugarbabes:

People are all the same
And we only get judged by what we do

Wir yr.

Edrych ymlaen at glywed bwletin newyddion “your station”.

Amseroedd diddorol

Dw i’n dechrau rhannu teimlad Hedd Gwynfor a sawl cenedlaetholwr arall bod rhywbeth od wedi digwydd i’r Ceidwadwyr yng Nghymru: maen nhw’n dechrau edrych yn radicalaidd ar gwestiwn yr Iaith. O leia, wrth eu cymharu â’r Blaid Lafur “Gymreig”, sy’n mynd yn fwy ffiaidd tuag at yr iaith a’r sawl sy’n dewis ei defnyddio gyda phob datganiad.

Mewn datganiad o’r wythnos diwetha, eto gan y Toriaid, dwedwyd:

Welsh Conservatives have demanded that Culture Minister Alun Pugh distances himself from “inflammatory” comments made by a government spokesperson about the Welsh language.

The comments came in an article on proposals from the Welsh Language Board for an independent regulator to monitor the rights of Welsh language speakers in the public sector.

In the article the government spokesperson refers to the “death throes” of the Welsh Language Board, and adds: “We are talking about a situation where English speakers have rights too. Turkeys don’t vote for Christmas but no-one voted for the language board either.”

Iawn, dw i’n gwybod bod hyn yn beth hurt i’w ddweud, ac mae llafarydd siwr o fod wedi difaru, ond mae’n dangos pa mor bell yw Plaid Lafur o’r pwynt o wneud Cymraeg a Saesneg yn ieithoedd swyddogol - maen nhw’n dal i weld hyn fel cyfaddawd i siaradwyr Cymraeg yn lle y cam cynta tuag at ddatwneud effeithiau canrifoedd o anghyfiawnder yng Nghymru. Bydd yn ddiddorol gweld sut bydd Llafur yn ymateb i’r her newydd o ddefnyddio’r iaith fel ffordd o ymosod ar y Toriaid a Phlaid Cymru.

Difyr iawn.

Bwrdd yr Iaith yn deffro

Bwrdd Yr Iaith Gymraeg Yn Cyhoeddi Papur Safbwynt Ar Sefyllfa Ddeddfwriaethol Y Gymraeg. Dw i dal heb orffen darllen hyn, ond mae’n ymddangos yn fwy radicalaidd na dim byd dw i wedi gweld o’r Bwrdd o’r blaen. Mae hyd yn oed Cymdeithas yr Iaith yn ei groesawi. Dim ond person sinigaidd iawn byddai’n dweud bod hyn yn dod bach yn hwyr yn hanes y Bwrdd, nawr eu bod nhw’n wynebu cael eu llyncu gan y Llywodraeth, a dw i ddim yn teimlo yn sinigaidd heddi. Mae’r haul yn gwenu, mae’r adar yn canu, ac mae Bwrdd yr Iaith yn tynnu ei fys ar fater Deddf Iaith Newydd: gwanwyn cynnar eleni?

BBC Cymru: Mae Bwrdd yr Iaith Gymraeg yn galw am newid deddfwriaeth yn ymwneud â’r iaith.
BBC Wales: The Welsh Language Board is calling for a revamp of language laws.
Mordicai: Datblygiadau Deddf Iaith.
Trafodaeth ar maes-e.

Gwenno yn wynebu carchar

Cymdeithas yr Iaith Gymraeg: Aelod yn wynebu carchar.

Bydd aelod ifanc o Gymdeithas yr Iaith yn ymddangos o flaen Ynadon Caerfyrddin am 10am fore Llun (9.1.06) i esbonio paham ei bod yn gwrthod talu costau a iawndal i Radio Sir Gar hyd werth £200.

Mae Gwenno Teifi, 18 oed, o Lanfihangel-ar-arth yn fyfyriwr flwyddyn cyntaf yng Ngholeg y Prifysgol Aberystwyth. Ym mis Ebrill 2005, fe’i cafwyd yn euog gan Ynadon Hwlffordd o achosi difrod i eiddo Radio Sir Gar yn Arberth a gorchmynwyd iddi dalu costau llys ac iawndal hyd werth £200.

Bydd Gwenno’n dweud wrth y llys nad oes unrhyw fwriad ganddi i dalu lawndal i’r Orsaf Radio a fu’n destun ymchwiliad llynedd oherwydd ei diffyg defnydd o’r Gymraeg. Hyd yma, mae swyddogion ar ran y llys wedi methu meddiannu unrhyw eiddo gan Gwenno.

Bydd Gwenno’n ychwanegu yn ei datganiad i’r Ynadon “Mae’r Orsaf Radio hon yn dwyn enw’r sir y cefais i fy magu ynddi, ac y mae eu diffyg defnydd o’r Gymraeg yn warthus. Os yw’r Gymraeg i fyw, rhaid iddi fod yng nghanol yr holl ddatblygiadau sy’n berthnasol i bobl ifainc fel radio leol.

“Mae’r hen Ddeddf Iaith yn perthyn i oes a fu. Rhaid wrth Ddeddf Iaith newydd a fydd yn sicrhau lle i’r Gymraeg yn holl cyfryngau a datblygiadau technolegol y ganrif newydd.

Pob lwc i Gwenno. Safiad dewr iawn.

[Gol. 9 Ionawr 2006] Anhygoel. Oedd rhaid gohiro’r achos yn erbyn Gwenno tan 6 Mawrth gan fod Llys Ynadon Caerfyrddin - blydi Caerfyrddin ddim â’r gallu i glywed achos yn y Gymraeg. Beth yn y byd o’n nhw’n disgwyl, bod aelod Cymdeithas yr Iaith sy’n wynebu carchar ar ôl ymgyrchu dros y Gymraeg yn mynd i ddweud “o, peidiwch poeni, sdim ots ‘da fi cael fy achos yn Saesneg”.

‘Glencoe’ Cymru

Mae hyn yn hen newyddion i’r rhan fwya ohonoch chi dw i’n siwr, ond mae cynnwys y Llyfrau Gleision 1847 ar lein bellach gyda’r Llyfrgell Genedlaethol, ac mae hyn wedi tynnu sylw’r Independent:

Their report to Parliament noted that the “filthy” natives inhabited towns and villages knee-high in stinking dung heaps. Married and non-married couples alike slept crammed into one-room hovels alongside their pigs and poultry. “Petty thefts, lying, cozening, every species of chicanery, drunkenness and idleness prevailed,” they opined.

Leanne Wood, Lorraine Barrett a Martin Luther King

Dw i’n Leanne Wood.

‘I fully support calls by Cymdeithas yr Iaith - and others - for a new Welsh Language Act that will help ensure the language’s future.

‘There is a long history of bringing about change through non-violent direct action, from suffragettes to the civil rights movement.’

Mae dadl Lorraine Barrett yn colli’r pwynt gan, www, can mil milltir.

‘It is astonishing that Plaid Cymru regards the struggle of black Americans as equal to the vandalism of public property in Cardiff.’

Felly, mae’n iawn ymgyrchu yn erbyn anghyfiawnder, ond dim ond os wyt ti’n groenddu, ac yn byw yn America, yn y 1960au. Os wyt ti’n ymgyrchu yn erbyn anghyfiawnder yng Nghymru, yn yr unfed ganrif ar hugain, wyt ti’n dim byd ond troseddwr.

Mewn geiriau eraill, mae agwedd y Blaid Lafur tuag at ymgyrchwyr hawliau sifil Cymry Cymraeg yn gwmws yr un peth ag oedd agwedd gwleidyddion Taleithiau’r De yn ystod ymgyrchoedd Hawliau Sifil tuag at y rhai wnaeth ymgyrchu dros hawliau sifil pobl groenddu America. Maen nhw’n hyd yn oed yn defnyddio’r papurau newydd yn yr un ffordd.

Whites tried to end the boycott in every way possible. One often-used method was to try to divide the black community. [..]

On Sunday morning Montgomery newspapers were going to print the news that the boycott was over and the city’s blacks were going to believe it. [..]

Next, whites turned to the law. On February 21, 89 blacks were indicted under an old law prohibiting boycotts. [Martin Luther] King was the first defendant to be tried. As press from around the nation looked on, King was ordered to pay $500 plus $500 in court costs or spend 386 days in the state penitentiary.

Oes, mae ‘na wahaniaethau rhwng y ddwy fudiad. Ond yn y bôn, mae mudiadau hawliau sifil sy’n gweithredu gan dorri’r cyfraith wedi wynebu’r un fath o ymateb gan yr awdurdodau, yn America yn y 1960au ac yng Nghymru yn y 2000au. “Anwybyddu nhw, bychanu nhw, paentio nhw yn droseddwyr, ond unwaith ei fod yn amlwg does dim byd yn mynd i stopio nhw, rhoi iddyn nhw peth o’r hawliau sifil maent yn gofyn amdanynt.”

Helo helo helo

BBC: Welsh level set for new officers:

New recruits to North Wales Police will have to reach a set standard in the Welsh language as part of their training.

Debyg bod yr holl amser mae heddweision Gogledd Cymru yn treulio yn gwmni aelodau Cymdeithas yr Iaith yn dechrau dwyn ffrwyth!

Trafod “Popeth yn Gymraeg”

Mae lot o drafodaeth yn mynd yn ei flaen am y rhaglen hon, yn y ddwy iaith, felly dyma fi drial dod â bob cofnod blog at ei gilydd mewn un lle.

There’s lots of discussion about this programme, in both languages, so I thought I’d try to keep a list of the various places here.

Bydd trafodaeth byw ar âl y rhaglen heno am 9.30 fan hyn.

There’ll be a live webchat after tonight’s programme here.

Diffod y radar

Bydd cyfres newydd S4C, Popeth yn Gymraeg, yn dechrau y fory, fel dych chi wedi clywed, mae’n siŵr gen i. Yn fras, y syniad yw y bydd Ifor ap Glyn yn teithio o gwmpas Cymru ac yn siarad dim ond Cymraeg, hyd yn oed pan clywith e’r anhepgor “sorry mate, don’t speak Welsh”. Ar flog y rhaglen mae Ifor yn disgrifio hyn fel “diffod y ‘radar’”, y radar arbennig hwnna sy’n dweud wrthon ni bod y person o’n blaen ni’n medru’r Gymraeg. Gan gymryd bod pawb yng Nghymru’n medru’r iaith i ryw raddau, ac eu bod nhw i gyd yn fodlon cwrdd â’r Cymro uniaith hanner ffordd, bydd y rhaglen yn arbrawf diddorol iawn ynglŷn â sut mae Cymry di-Gymraeg yn ymateb i Gymro di-Saesneg.

Mae’n syniad gwych, ac yn ôl y sôn, wedi’i wneud mewn ffordd adeiladol, llawn hiwmor. Dyw’r bwriad ddim i ddieithrio’r di-Gymraeg, ond i ddi-ddi-eithrio [sic] y rhai sydd yn medru’r iaith, ond sy wastad yn barod i droi i Saesneg er mwyn beidio codi stwr.

Y gwir yw, ’sai bob un ohonon ni yn wneud hyn fel rheol, fyddai dim rhaid i’r Blaid Lafur malu awyr am “Gymru ddwyieithog” bellach achos byddai honna yn bodoli, dros nos. Dim angen protestiadau, dim angen carcharu neb. Y peth symlaf yn y byd, ond y peth lleia tebyg i ddigwydd.

[This rest of this post will appear on the blog Rhys is setting up, for blogwyr Cymraeg who want to post English versions of some posts, but don't want to run bilingual blogs. Does that make sense? It'll make more once Rhys gets his shit together. Dere mlân Rhys. ;-)]

Ifor ap Glyn is a Welsh language poet, who was born and brought up in London. As such, he’s more sensitive than most to the need to use one’s Welsh whenever possible. He’s the perfect choice of presenter, therefore, for a new S4C series Popeth yn Gymraeg (Everything in Welsh) which starts on Monday 28th November, and will appear every night at 9.00 for a week.

The premise of the show is simple: Ifor will travel around Wales, speaking Welsh.

Just Welsh.

When he meets someone who says “sorry mate, don’t speak Welsh” he will smile politely and continue… yn Gymraeg. According to Ifor’s blog the reactions he got were overwhelmingly positive, although these may have been mitigated somewhat by the presence of a camera crew. In this post, Ifor talks about turning off the “radar” that tells Welsh speakers whether or not it’s “safe” to siarad Cymraeg with any new person one comes across. The tendancy is to speak English with any new person, unless something tells us that that person can speak Welsh - but this “something” tells us more about our own prejudices than about the other person’s linguistic ability. As the soon to be sadly missed Welsh Language Board keeps reminding us, the only way to know if a stranger speaks Welsh is to start every conversation yn Gymraeg and see what happens. But what Ifor is doing takes the thing to a whole new, and potentially revolutionary (I don’t think that’s too strong a word) level:

There’s a difference between starting a conversation [in Welsh], and insisting on continuing a conversation in Welsh. We’re nervous as bilingual Welsh speakers… but if we were to insist on speaking Welsh, other people in our communities would have to learn. [..]

Do we still have the strength? Through protesting for the externals - official status, roadsigns, forms and so on - have we lost something of the devilishness, the strength of will, which allows people to insist on speaking Welsh?

I don’t suppose for a moment that Ifor is saying that the protesting has not been of fundamental importance, but I agree that the really revolutionary act, — and the only one necessary if only enough people would do it — is speaking Welsh, and only Welsh, at all times.

The irony of me having written more about this in English than I did in the original post isn’t lost on me, but as I said over on maes-e, it’s non-Welsh speakers who really need to see this programme, not Cymry Cymraeg. If you’ve never found yourself in the position of having to use a foreign language in your own country to make yourself understood, you’re less likely to understand how alienating that experience is, or how often Cymry Cymraeg forced to go through it.

They can all speak English anyway…

Sawl gwaith ydyn ni wedi clywed hyn? Gwraidd y ddadl (er nad yw’n cael ei fframio fel hyn yn aml) yw:

Does dim angen rhoi’r hawl sylfaenol i fyw eu bywyd yn eu hiaith eu hunain yn eu gwlad eu hunain i siaradwyr Cymraeg, gan eu bod nhw i gyd yn gallu siarad Saesneg erbyn hyn.

Yr “erbyn hyn” sy’n bwysig.

Mae’n dadl ni, y ddadl nas clywir yn y wasg Saesneg, yn mynd rhywbeth fel:

Mae pob siaradwr Cymraeg yn gallu siarad Saesneg (i ryw raddau) achos nad oes ganddo/ganddi’r hawl sylfaenol i fyw eu bywyd yn eu hiaith eu hunain yn eu gwlad eu hunain.

Mae llywodraeth Prydain wedi datgan yr wythnos yma, mwy neu lai, y bydd mewnfudwyr sy’n gwrthod dysgu Saesneg (neu’r “British language” mewn un fersiwn dorgalonus o eironig) yn cael eu trin fel dinasyddion ail-radd. A fydd rhaid i Gymry Cymraeg sefyll prawf o’u “Prydeindod” fel wnaethon nhw ym 1847?

Os felly: i ble cawn ni ein halltudio?

Drws agored Alun Pugh

Clasur o ddifyniad gan y Puwster yn y Daily Post ddoe:

Conservative AM William Graham asked the minister to urge the Welsh Rugby Union to increase its use of the language on its website. But Mr Pugh said: “I think we are pushing at an open door there.”

Os Ewch chi i wefan y WRU, mi gewch chi eich croesawu gan dudalen uniaith Saesneg, wedyn eich ailgyfeirio at dudalen arall uniaith Saesneg. Am wn i, does dim yr un gair o Gymraeg ar y wefan. Sut mae hyn yn “ddrws agored”?

Ydy Alun Pugh wedi’i gam-ddifynnu yma, neu ydy e wir yn meddwl bod hyn yn gam ymlaen at y Gymru Ddwyieithog mae e’n ei gweld mor glir ar y gorwel?

Ypdêt! Mae’r geiriau “Undeb Rygbi Cymru” wedi’u cynnwys mewn un o’r GIFiaid wedi’u hanimeiddio! Da iawn, WRU, chwarae teg!


Ypdêt arall! Fi sy’n anghywir a chreulon, mae arna i ofn. Newydd ffeindio hyn yn archifau’r wefan:

Heddiw, cyhoeddodd Undeb Rygbi Cymru gynlluniau i ddatblygu Polisi Iaith Gymraeg er mwyn cynnwys defnydd helaethach o’r Gymraeg yn ei fusnes.

Mae’r Undeb yn chwilio am ffyrdd i ymgorffori defnydd o’r iaith Gymraeg yn ei waith, a hynny yn enwedig drwy lunio fersiwn Gymraeg o’r wefan www.wru.co.uk.

Mae hynny yn ddyddiedig 25 Mai - felly mae’r drws ar agor ers sbel nawr. Unrhywun yn gwybod pryd bydd y fersiwn Gymraeg yn barod?

Mae awgrymiad y peiriant ymchwilio ar y safle yn ddiddorol:

Cymraeg = 1 canlyniad
Commercial = 67 canlyniad

;-)

Cymru ddwyieithog - “Aspiration or apparition”?

Ymateb Owen John Thomas i erthygl Western Mail Alun Pugh.

Next Page »