Mehefin 01, 2005
Palindromes (Todd Solondz, 2004)
Stori Aviva, merch yn ei arddegau cynnar, yn dilyn un nod plentynaidd a phendant, sef cael llwythi o fabis - oherwydd os gewch chi blant, bydd wastad gyda chi rhywun i garu.
Ar ôl profiad rhwyiol cyntaf (poenus o lletchwith) gyda Judah, mab cymydog, mae Aviva’n beichiogi – datblygiad sy’n syfrdannu ei mam gochelgar, Joyce. Er addo i dderbyn a charu Aviva beth-bynnag a ddaw, gall Joyce ddim adael i’w merch 13 oed gadw ei babi. Ar ôl erthylu ‘Henriette’ dan orfodaeth ei rhieni, mae Aviva’n rhedeg i ffwrdd o’i chartref, a’n cychwyn taith dylai agor ei llygaid i ba mor anheg a di-drefn yw bywyd. Ond, fel teitl y ffilm, ac enw Aviva ei hun, mae’r daith yn gorffen lle gychwynodd, gan osod cwestiwn canolog ynglŷn â’n gallu i ddianc ein natur ni’n hunain.
Yn ystod y ffilm mae wyth actores wahanol yn ymgymryd â rôl Aviva, gan ddangos cymeriad y ferch yn amrywio rhwng merch fabiaidd Emani Sledge, arddegwraig amhendant Valerie Shusterov, cawres siapus Sharon Wilkins, a ‘nymphette’ blinedig Jennifer Jason-Leigh. Mae perfformiadau’r wyth yn gofiadwy, ond Wilkins sy’n gwneud yr argraff mwya, ac mae’r ddelwedd o’i chorff enfawr yn chwyddo o ffrog haf ferchetaidd wrth i’w llais fynegi holl ddiniweidrwydd merch fach ar goll, yn sicr o ddal sylw’r gynnulleidfa trwy’r gyferbyniaeth ‘grotesque’.
Ond newidiadau arwynebol yw rhain. Ac ar y cyfan, mae rhyw deimlad annifyr o bellter rhyngom ni a’r cymeriadau drwy gydol y ffilm – yn enwedig yn ystod y golygfeydd yng nghartref Mamma Sunshine, cristion defosiynol sydd wedi casglu teulu o blant coll anabl i’w hun. Teulu pwrpasol ystrydebol – â’i emynau roc defosiynol yn gwahodd gwawd y gynnulleidfa. Y safiad, am wn i, yw mai merch dall amddifad yw Barbera, a dyna bydd yn ei diffinio hi gydol ei hoes; merch du byddar yw Trixie a dyna bydd yn ei diffinio hi gydol ei hoes; tra bod Ali’n dioddef leukemia – a dyna bydd dechrau a diwedd ei bywyd hi. Felly yn ôl Solondz, er amrywiaeth bywyd, mae’r ‘pobl y’n ni’ yn rhywbeth cyson a chynhenid. Ond dyw’r safiad yna ddim yn gwneud y tro i’r adolygydd yma, a’n sicr dyw’r ffilm ddim yn cyflwyno dim i’w brofi.
Neges wleidyddol sy’n tynnu sylw’r ffilm yn y pendraw (mae ‘daioni’ Mamma Sunshine yn fwgwd i weithredoedd amheus mae dynion y teulu yn eu cyflawni yn enw ‘cyfiawder’,) ac mae hyn yn cymylu ymchwil y cyfarwyddwr i’w gwestiwn am natur dynol, yn fy marn i. Ond mae’r hyn a gawn ni o daith mewnol y prif-gymeriad yn ddifyr ar y cyfan, a pherfformiadau’r actorion sy’n ei chyfleu yn werth eu gweld.