(IMDb)
"Mae un farwolaeth yn drychineb. Mae can mil yn ystadegyn." Josef Stalin
Mae'r ffilm bwerus, emosiynol hon yn dilyn hanes y gyflafan a ddigwyddodd mewn 100 niwrnod yn Rwanda ym 1994, lle cafodd bron miliwn o bobl Tusti eu dienyddio a'u llofruddio gan y mwyafrif Hutu am feiddio bodoli yn eu gwlad. Canlyniad oedd hyn i fodolaeth Rwanda fel gwlad dan reolaeth Gwlad Belg, a gwelwn yn y gwesty, Gwesty Mille Collines, weddillion y rheolaeth wladychol hon. Ond buan y sylweddola Paul Rusesabagina (Don Cheadle), rheolwr y Mille Collines, wrth i'r llofruddio fynd rhagddo, mai gwas bach i'r Gorllewin ydyw, a dim mwy.
Mae'r ffilm yn dechrau mewn ffordd gynnil, gyda llais oeraidd dros y radio, arf peryclaf yr Hutus yn eu rhyfel aflan yn erbyn y Tutsis. Ar unwaith, llwydda Terry George, y cyfarwyddwr, i osod y naws o densiwn sy'n ymdreiddio drwy'r ffilm gyfan. Rydym yn cwrdd â Paul, rheolwr y gwesty mwyaf moethus yn Kigali, gŵr sydd yn amlwg yn ymfalchïo yn eu swydd a'r manteision sydd ynghlwm â hynny. Gwelwn ef yn cyfeillachu â chynrychiolydd y Cenhedloedd Unedig (Nick Nolte), sydd yno ar gyfer y cytundeb heddwch rhwng arlywydd y wlad a'r gwrthryfelwyr Tutsi, ac ag un o arweinwyr y gyflafan waedlyd a fydd yn dilyn, y Cadfridog Augustin Bizimungo (Fana Mokoena).
Fodd bynnag, mae'r arwyddion bach o straen a gwrthdaro a welwn yma a thraw ar y dechrau'n troi yn drais ar raddfa eang, wrth i'r Hutus ymateb yn dreisgar i lofruddiaeth honedig eu harlywydd gan y gwrthryfelwyr Tutsi drwy fynd ati â hil-laddiad yn eu herbyn. Yma, rhaid i Rusesabagina benderfynu mynd yn erbyn ei hil ac amddiffyn ei deulu hanner Tutsi, hanner Hutu a llawer mwy rhag bod yn rhan o ystadegau hanes.
Mae'r ffilm hon yn gyflawniad aruthrol i'r cyfarwyddwr. Mae'n llwyddo i gadw'r trais bob amser dan orchudd, y tu hwnt i'n golwg, fel yr oedd pethau i gynulleidfaoedd y Gorllewin ar y pryd. Gwelwn rwsytredigaeth amlwg Cyrnol Oliver (Nolte) a'r dyn camera Jack (Joaquin Phoenix) sy'n gallu gweld popeth sy'n digwydd, ond sy'n gorfod sefyll yno'n ddiymadferth, heb yr awdurdod na'r grym i ymyrryd a newid y sefyllfa. Mae abswrdaeth ac erchylltra'r sefyllfa yn dod i'r wyneb yn aml, er enghraifft, pan mae cymeriad Phoenix yn gofyn i ddwy ferch eithaf tebyg yr olwg beth yw eu statws hiliol. Mae un yn Hutu a'r llall yn Tutsi, ond ni allwn ni fel Gorllewinwyr gydnabod hyn nac amgyffred yr ôl sydd wedi'i adael ar y wlad yn yr oes ôl-goloneiddio. Daw'r erchylltra i'r wyneb mewn golygfa deimladwy ac arswydus, lle mae Paul a Gregoire, y bradwr yn y gwesty yn gyrru yn syth i ganol mynwent enfawr, heb ei chladdu. Unwaith eto, mae'n anodd amgyffred y fath beth
Afraid yw dweud gormod am y ffilm, oherwydd bod gormod i drafod yn ei chylch. Rhaid mynd i'w gweld â'ch holl syniadau am y natur ddynol, am y cymhellion sy'n gwneud i rai pobl ladd ac i rai pobl achub, a theimlo a cheisio deall.
Postiwyd gan Geraint Criddle ar Mawrth 18, 2005 03:05 yh