Mawrth 11, 2005
Rhosyn a Rhith (Stephen Bayly, 1986)
(IMDb)
(Gallwch brynu'r poster uchod fan hyn)
Ffilmiwyd hon nol yn nyddiau plentyndod S4C, pan oedd y rhagolygon ar gyfer dyfodol ffilm a theledu yng Nghymru yn, wel, roslyd iawn ac mae hynny'n adlewyrchu yn y cynhyrchiad sydd yn llawer mwy ffilmaidd na llawer o'r cynhyrchiadau diweddar i ddod o S4C.
Mae Trev (Dafydd Hywel) yn daflunwr yn sinema y REX yn y cymoedd (Theatr Y Coliseum, Trecynon), ac wedi bod ers 30 mlynedd, ond wedi i'r sinema gau gorfodir Trev i ffeindio gwaith amgen. Yn aflwyddiannus yn ei ymgeision i gael gwaith taflunio gerllaw, gorfodir ef i dderbyn gwaith fel gofalwr y sinema wag. Mae'r cwm yn drwm dan dlodi a diweithdra oherwydd diwedd diwydiant mawr, a phan ddaw ei gyn-wraig ato'n dweud ei bod yn methu talu ei morgais mae Trev yn benthyg arian gan gyn relowr y sinema er mwyn ei helpu. Ond arian a arbedodd Eli Davies (W.J.Phillips) ar gyfer ei angladd ydoedd, a chyn i Trev gael cyfle i'w dalu nôl mae Eli yn disgyn yn ddifrifol wael, gan orfodi Trev i feddwl am gynllun codi arian beiddgar sy'n dod a bywyd nol i'r hen sinema a'r gymuned, er ond am ennyd fach.
Mae'r ffilm yn cychwyn gyda montage chwerw felys o hen sinemau prydferth art-deco ar hyd a lled cymoedd De Cymru, un ai ar werth neu'n adfeilio. Mae hwn yn gosod tôn a themâu y ffilm yn gryno a buan iawn gan ddangos ar un llaw diweithdra a dirwasgedd y cyfnod a hefyd tranc y sinema leol a fu mor boblogaidd drwy'r degawdau gynt.
Mae Trev yn gymeriad hoffus, dyn syml ond dyn triw, sydd wedi gweithio'n dawel a diwyd drwy gydol ei oes yn rhoi pleser i bobol eraill drwy ei grefft fel taflunydd. Trwy ei berfformiad tawel benderfynnol Hywel yn ennyn empathi'r gwyliwr a phan mae yntau a Mona (wedi'i chwarae'n hyfryd o bositif a heulwenog gan Iola Gregory) ar y sgrin mae'n berthynas sy'n bleser i'w gwylio.
Mae hi'n ffilm fach ddigon difyr wedi'w chrefftu ym mowld y Gomedi Ealing, hynny yw ffilm gomedi ddrama weddol ysgafn gyda agweddau 'caper' wedi'u thanlinellu gyda dos o realiti cymdeithasol. Mae hi'n sicr yn ymosod ar sawl agwedd o gymdeithas y cyfnod, gan amlygu diweithdra a phroblemau teuluoedd y cymoedd oedd yn deillio o hynny, ond hefyd yn dangos gallu pobol i anghofio am eu sefyllfa a chreu hapusrwydd o beth sydd ganddynt - oll mewn ffordd sydd ymhell o fod yn nawddodglyd. Enghraifft hyfryd o hyn yw perthynas Trev gyda chymeriad Dave (Ifan Huw Dafydd) sydd wedi priodi ei gyn wraig, gan fod y ddau ddyn hyn yn mynd yn erbyn teip ac yn ceisio dod mlaen gyda'u gilydd orau posib. Does dim o'r drwgdeimlad arferol a welir yn y math yma o driongl cariad, dim ond cydymdeimlad dynol ac ymgais wirioneddol i wneud y gorau dros eu gilydd a'u plant dan amgylchaidau annodd, sydd yn ei dro yn ennyn eich cydymdeimlad chi fel gwyliwr yn llwyr.
Mae yno sawl golygfa hudolus hefyd, yn arbennig yr olygfa lle daw Mona, a oedd yn usherette yno, i'r sinema at Trev i'w helpu i lanhau cyn i'r darpar brynwyr gyrraedd. Wrth iddi hi lanhau'r llwyfan, mae Trev yn rhoi'r gan "Coming Up Roses" (o'r musical "Gypsy")ar yr uchelseinydd a fflachio'r golau sbot arni a hithau'n ymuno yn yr hwyl gan feimio a dawnsio i'r gan yr oeddent ill dau mor gyfarwydd a hi ond gan danio perthynas nad oedd yr un o'r ddau wedi rhagweld.
Mae ganddi hi ei phroblemau, mae 'na actio gwael gan sawl cymeriad (Eli a'r drymiwr) a chydig gormod o sylw i'r is-blot dwl braidd am dyfu madarch er mwyn codi pres, ond dydyn nhw ddim yn pylu'r argraff sy'n aros ar y diwedd.
Mae'r darnau sydd yn rhamantu am ddyddiau euraid y sinema a fu yn disgleirio ac mae rhywun yn dod o'r ffilm gyda'r teimlad eu bod nhw wedi gweld ffilm fach Gymreig ddigon dymunol sydd yn sicr a phinsiad bach o hud y sinema mae hi'n ei chlodfori yn ei bywiogi.
Postiwyd gan Rhodri ap Dyfrig ar Mawrth 11, 2005 04:36 yh