Roedd Gettysburg yn ffilm wych am y frwydr enwog yn rhyfel cartref America, gyda Martin Sheen yn actio Robert E.Lee. Deng mlynedd yn ddiweddarach, ffilmwyd y ‘prequel’ ar raddfa epig.
Canolir y ffilm ar Commander Thomas 'Stonewall' Jackson (Stepehn Lang), un o gymeriadau mwya diddorol y rhyfel. Mae'r actor yn gwneud bortread arbennig ohonno, arweinyr milwrol gorau y De. Yn lle Sheen, gew ni Robert Duvall fel Robert E.Lee, pennaeth fyddin y De, a ceir perfformaid da iawn. Os oes ganddoch diddordeb yn yr hanes, ac yn hoffi ffilmaiu hanesyddol, mae hwn werth i weld. Mae yna ymdrech fawr i wneud y ffilm yn hanesyddol gywir, a mae pob manylder wedi cael ei wneud i edrych fel ei fod o’r cyfnod. Mae’n edrych yn drawiadol dros ben, ac mae y brwydrau wir yn edrych yn realsitig, er nid ydynt yn waedleyd iawn. Defnyddwyd 7,000 o actorion yn y ffilm yma!
Mae yna lawer yma am fywyd Jackson, ei berthynas gyda’i wraig, ei gred grefyddol cryf, ei ddawn arbennig fel milwr. Dangosir y gwrthgyferbyniad rhwng y milwr, ac dyn sydd yn dyner a chariadus gyda’r rhai mae’n ei garu. Roedd ei grefydd yn ganolig ym mhopeth roedd yn nued. Ymladd mewn enw Duw yr oedd o. Mae yna blot di-angen o Jackson yn dod yn ffrinidau gyda merch bach, sydd yn troi yn beth gawslyd dros ben. Ond fel cyflwyniad i’r cymeriad anhygoel yma, mae hi’n llwyddianus.
Ond er hyn, mae yna lawer o bethau i feirniadu. Ym mron pob golygfa, mae cymeirad yn dweud rhywbeth dwfn a ddwys. Dim yn bod da hyn, ond ma’r ffilm yma yn gor-wneud o gan golli'r effaith. Teimlo fel cyfres o ddyfyniadau. Nid yw’n llwyddo cyfleu beth yw teimliadau y milwyr cyffredin, a mae y mân-actorion yn aml yn wael. Gewn ni hanes a chefndir cymeriad chwareuir gan Jeff Daniels, cymeriad sydd yn arwr yn Gettysburg. Hwn sydd yn rhoi y safbwynt milwyr y Gogledd, ymysg ffilm sydd yn bennaf o safbwynt y De. Ond gellir wedi gwneud mwy ohonno. Teimlaf fod y ffilm yn cynrychioli y milwyr o statws uchel yn dda, ond ddim mor llwyddianus efo’r milwyr cyffredin.
Mae’r triniaeth o'r caethweision du ddim yn foddhaol. Mae yna dau gymeriad du yno, morwyn i deulu gwyn, ac un yn cogydd i Jackson, ac yn gweithio i fyddin y De, ond darnau bach sydd ganddynt. Diddorol byddai gwybod safbwyntiau pobl fel Jackson, a oedd yn grefyddol, ond yn ymladd dros cadw caethwasanaeth, a oeddent yn gweld unrhyw gwrthdrawiad?
Mae hi’n ffilm hir iawn, dros tair awr, ac mae y manylder yn anhygoel. Er y beirniadaeth, mi nes i dal fwynhau y bortread yma o gyfnod diddorol iawn mewn hanes. Os oes ganddoch diddordeb mewn y cyfnod yma yn hanes, ac yn hoffi ffilmau hanesyddol, yna fe wnewch fwynhau, os ddim digon posib collwch diddordeb ar ol awr neu ddwy! Os da chi heb weld Gettysburg, gwyliwch ef mae hi’n wych. Os da chi’n ei fwynhau, yna gwyliwch Gods and Generals, ond peidwich diswgyl iddo fod mor dda.