Pictiwrs.com

Dead Mans Shoes (Shane Meadows, 2004)

(IMDb)

Mae’r ffilm yn cychwyn ar Richard (Paddy Considine) yn camu drwy gaeau cefn gwlad Swydd Efrog, gyda’i frawd Anthony (Toby Kebbell), sydd ag anawsterau dysgu, yn dilyn hanner-cam y tu ol iddo. Mae’n dod yn glir fod Richard wedi dychwelyd o’r fyddin i ddial ar grwp o scallies stônd, sydd wedi bod yn hambygio a phoenydio ei frawd tra’r oedd oddi cartref.

Mae’n cyfarfod y cyntaf o’r crwcs di-waith di-werth yn delio pills yn y pyb lleol – mae’r baw yma’n gofyn “be ffwc ti’n sbio arno” ac mewn golygfa sy’n rhoi ias lasoer lawr eich asgwrn cefn, mae’n cyfarth fel un o gwn annwfn - “ti, y cont”.

Rydych yn cael y teimlad fod pethau am fynd yn wael i’r grwp yma o ddelwyr a bwlis sydd mewn plentyndod estynedig yn chwarae a chyffuriau a phobl heb feddwl am eu gweithredoedd. Mae perycledd di-ofn Richard yn dod i’r amlwg wrth iddo chwarae a nhw gan dorri mewn i’w tai a’u bychanu drwy baentio eu gwynebau tra maen’t yn cysgu, gan brofi ei bwer drostynt yr un pryd. O fan hyn ymlaen mae pethau’n mynd o ddrwg i waeth wrth i Richard droi’r gwres fyny’n araf bach a sicrhau dial am boendod ei frawd diniwed.

Sdori ddial syml yw hon gyda Richard ar lwybr dinistr di-gyfaddawd yn actio fel angel gwarchodol/marwolaeth (avenging angel) i'w frawd Anthony. Dyw hon ddim yn sioe fflash fel Kill Bill, dydi ddim yn eich rhoi chi mewn byd gwahanol afreal. Mae hi’n eich sodro yn y fan hyn, y rwan, gyda chymeriadau real di-nod, arferol. Rhai tebyg i’r rhai mae rhywun o dre fach gefn gwlad yn eu nabod yn iawn ac yn eu gweld yn y pyb ar nos Sad yn smocio spliffs a llyncu sbîd yn y gornel. Mae’r ffilm yn raenus ei gwedd sydd yn gweddu’r gweithredoedd brwnt, ac yn rhoi’r teimlad eich bod yn edrych drwy ffenest fudr car sydd wedi bod yn rhydu’n yr iard.

Mae’r realiti tywyll hyn yn gwneud i chi goelio yn be all Richard wneud, a gwybod fod hwn yn ddyn i’w ofni: dyw hwn ddim yn ddyn i ffwcio ag o. Mae Paddy Considine yn chwarae’r rhan yn ddychynllyd o effeithiol, gyda’i olwg fuzzy, action-man-aidd, bron yn cydli; yn siarad yn ysgafn, nes newid mewn ennyd i fod yn ddieflig o filain, fel gollwng bwystfil yn rhydd. Mae’n gallu harnesu’r dicter cudd yma yr un mor dda a De Niro neu Joe Pesci. Mae ‘na olygfeydd yma oedd yn erchyll o gredadwy, yn arbennig yr un lle mae’n rhoi rhai o’r goons (neu goonies fel mae Richard yn eu galw ar un adeg) ar drip gwaetha’u bywydau, gan eu tormentio fel diafol ymgorfforedig (“Ai’r Diafol wyt ti? Ai Iesu?”, mae un yn gofyn i Richard yn ei niwl asid a pills).

Mae’r trac sain yn adeiladu o ganeuon gwerinaidd i grescendo corau Eglwysaidd, sy’n adlewyrchu’r themau crefyddol a'r newid yn y stakes.

Ydi hi’n dweud rwbath am y cyfarwyddwr? Pam bod o isio difa'r ‘sgym’ yma mor ddi-gyfaddawd? Mae’n amlwg nad oes ganddo fo lawer o gariad at y math o bobl diog trist mae’n ei wared yn ystod y ffilm. Does na ddim cydymdeimlad tuag at be sy’ wedi creu y pobl hyn – nhw yw creawdwyr eu ffawd eu hunain fel y gwela’r ffilm hon hi ac mae'n nhw'n haeddu popeth ma nhw'n gael. Felly pam fod yna cymaint o ffilmiau dial ar y foment (Kill Bill, Old Boy, Hero mewn ffordd, mae Revenger’s Tragedy gan Alex Cox hefyd yn dod i feddwl))? Ydan ni fel cynulleidfa’n chwilio am rywle i actio allan ein ffantasiau dial treisgar? Dial am yr holl bethau y gwelwn yn digwydd yn ein cymdeithas a thramor ar y foment nad ydan ni’n gallu ei sdopio. Ella fod ein anallu i wneud dim drwy sytem wleidyddol sy’n mynd fwyfwy analluog (cyfieithaid gwell am impotent unrhywun) yn creu rhwystredigaethau sydd angen eu gollwng yn rhywle – drwy’r sgrin fawr ella.

Beth bynnag, digon o falu cachu, nol at y ffilm! Mae hi’n un o ffilmiau Prydeinig gorau’r flwyddyn i fi (er, faint o ffilmiau Prydeinig dwi wedi gweld dwi ddim yn cofio...) sydd yn eich martsio gerfydd eich sgryff drwy fyd ysgumfodolion arferol iawn a'ch galluogi i uniaethu rywsut a’r bwystfil yma mae’r sdônars truenus 'ma wedi llwyddo ei ddeffro.

[Troed-nodyn bach: WARP Films, chwaer gwmni y label electronica bleeding edge, sydd wedi ei chynhyrchu]

Dolenni:
Erthygl gan Mark Kermode ar ffilmiau dial

Rhagor ar ddial gan y gwr quiff-edig ar wefan FilmFour

Cyfweliad a Shane Meadows

Postiwyd gan Rhodri ap Dyfrig ar Hydref 12, 2004 10:41 yb