Pictiwrs.com

Mies vailla menneisyyttä (Aki Kaurismäki, 2002)

Mies vailla menneisyyttä (Dyn Heb Orffennol) yw ail ffilm y cyfarwyddwr Aki Kaurismäki am ei wlad enedigol, Y Ffindir.

Yn y ffilm, dilynwn hanes M, gwr a welwn ar ddechrau'r ffilm yn cael ei guro'n anymwybodol gan hwliganiaid, yn marw'n yr ysbyty, cyn codi o farw'n fyw. Aiff ymlaen i gwrdd â theulu cardodol sy'n teimlo trueni drosto a chynnig llety iddo yn eu cartref o flwch dur ar ymyl y ddinas. Yn anffodus, wedi iddo gael ei guro, mae M wedi colli pob atgof a oedd ganddo unwaith - yr unig beth sydd ganddo i afael ynddo yw iddo fod ar drên unwaith, gyda thywyllwch o'i amgylch ym mhobman. Mae hyn, wrth reswm, yn achosi anffawd iddo, gan i ni ei weld yn chwilio heb lwyddiant am swydd, am rywle i fyw ac am ryw fath o syniad o pwy ydyw ac o ble y daw.

Yma gwelwn brif neges y ffilm, sef yr anghyfiawnder a brofir gan rywun ar yr ymylon, yn ceisio cael blaen troed ar gymdeithas, wedi'i gymryd i'r eithaf. Nid oes gan M yr hawl i gael swydd, a phan mae'n rhoi tystiolaeth i'r heddlu yn dilyn lladrad banc (lle caiff ei ddal yn wystl tra'n dadlau os caiff agor cyfrif banc), mae bron yn cael ei garcharu ei hun am fod yn gardotyn am na all roi manylion am byw ydyw i'r heddlu. Mae'n cael ei achub cyn hynny gan gyfreithiwr sy'n cael ei anfon i orsaf yr heddlu gan Fyddin yr Iachawdwriaeth, drwy law Irma.

Yr un peth sy'n ei achub rhag llithro ymhellach i bydew tywyll bywyd yr ymylon yw Irma, menyw y mae'n cwrdd â hi sy'n gwneud gwaith gwirfoddol dros Fyddin yr Iachawdwriaeth. Hi sydd yn ei helpu i'w helpu ei hun, gan roi dillad a gwaith iddo, ac yn bwysicaf oll, yr amser a'r gofal y mae'n amlwg nad yw M yn ei gael fel arall gan rannau mwy cyfoethog a llewyrchus y gymdeithas. Serch hynny, llwydda M i wyrdroi'r hyn sy'n cael ei bregethu gan Fyddin yr Iachawdwriaeth, drwy ddylanwadu'r band i ddechrau chwarae roc a rôl (un o'i angerddau), ac ymestyn i'r bobl eraill sydd ar yr ymylon gydag ef drwy ddulliau cyfoes. Yr hyn sy'n cael ei gyfleu yma yw'r gwerthoedd Cristnogol o gyd-dynnu a charu eich cyd-ddyn, ond heb y rigmarol sy'n rhan arferol o Gristnogaeth.

Mae aberth yn thema bwysig i'r ffilm hefyd. Mae'r bobl dlawd yn fwy na bodlon i aberthu dros ei gilydd, boed hynny'n fwyd neu loches, yn dra gwahanol i'r bobl gyfoethog a welwn, sydd yn ddigon bodlon troi eu cefnau ar y 'gwehilion' neu gymryd mantais ohonynt. Mae Irma, hefyd, drwy ei hymlyniad wrth werthoedd Cristnogol yn fodlon aberthu ei chariad tuag at M, wedi iddo ddarganfod pwy ydyw, a'i fod yn briod. Ond, pan aiff M (neu Jaakko Antero Lujanen) yn ôl at ei wraig a'i chariad newydd (roeddent wedi gwahanu cyn iddo ddiflannu), mae'n darganfod mai lle oeraidd a heb frawdoliaeth yw'r bywyd maestrefol dosbarth canol. Mae'n dychwelyd i'r ymylon i fod gyda'r bobl sy'n dangos y mwyaf o haelioni a chariad.

Yr hyn a geir yma yw ffilm sy'n llawn hiwmor tywyll, ac yn aml sy'n cyfleu anobaith, wrth i M wynebu brigau a chafnau llwyddiant a methiant bob yn ail. Ond neges greiddiol y ffilm yw fod gobaith a chariad yn hollbwysig i'r bod dynol, ac er i lechen bywyd gael ei glanhau o'r newydd o bethau materol bywyd, dyma sydd yn aros yn y cof ac yn y galon.