Nos Sul, 11 Gorffennaf (7.30) – Capel Bethesda, Llanwrtyd, Sir Frycheiniog
Nos Fawrth, 13 Gorffennaf (8.00) – Yr Hen Gapel, Llanuwchllyn, Gwynedd
Nos Fercher, 14 Gorffennaf (7.30) – Capel Siloam, Cwmystwyth, Ceredigion
Nos Iau, 15 Gorffennaf (8.00) – Capel Trelech, Sir Gaerfyrddin
Nos Fercher, 28 Gorffennaf (7.30) – Capel Seion, Crymych, Sir Benfro

Pob tocyn: £4.00

Gan ein bod ni’n mynd i Bowys nawr, dw i’n meddwl am fynychu’r perfformiad nos Sul yn Llanwrtyd, er ei fod yn clasho gyda rownd derfynol Cwpan y Byd. Naill ai hwnna, neu’r un nos Fercher yng Nghwmystwyth. Yn bendant, mae’n rhywbeth sy’n werth ei weld mwy nag unwaith, os cewch chi gyfle.

Reit, bant â ni!

Dw i’n edrych ymlaen yn arw at weld Separado!, ffilm gan Dylan Goch am ymdrechion Gruff Rhys i ganfod y cerddor o’r Wladfa, René Griffiths. Bydd ymddangosiad yng ngŵyl y Dyn Gwyrdd, y lle delfrydol i weld ffilm ffordd seicadelig Gymreig, tybiwn i.

Mae rhifyn newydd Sight & Sound yn cynnwys adolygiad da o’r ffilm, sy’n ddiddorol o agored ynglyn ag anwybodaeth cyffredinol y Sais am hanes Cymru:

..the most striking (especially for anyone outside of Wales unaware of this particular historical byroad) is the sheer strangeness of Argentines named Griffiths or Jones dipping from Spanish into Welsh [..] Not knowing any better, one might be tempted to take this for an elaborately staged leg-pull..

Drueni am capsiwn y llun aeth gyda’r erthygl: Powys ranger: Gruff Rhys. Sdim ots bod Gruff ddim yn dod o Bowys, mae e’n Gymro, ac yn gwisgo helmed. Dim byd mawr, wrth gwrs, ond digon i gadw fi ar-dihun y bore ’ma am bump o’r gloch, ar ôl dihuno i fynd i’r tŷ bach.. Rant i flog arall, falle.

Wata yw gitarydd y band Boris – gwelais i’r tri fideo uchod ar YouTube a phenderfynnu taw postio nhw fan hyn oedd y ffordd hawsaf o weld y tri yr un pryd.

Gan fy mod i’n methu peidio gwario pethau fel hyn yn syth, dw i wedi ordro The Harvest Years gan Shirley a Dolly Collins. Dw i wedi bod yn gwrando ar Anthems in Eden gan y chwiorydd yn diwetha, ac mae’r caneuon i gyd o’r albym prin yna ar y detholiad dw i wedi ordro.

Diolch yn fawr iawn, pwy bynnag yr wyt!

Golygwyd: Dyna siom. Daeth yr arian o Amazon eu hunain, wedi i fi gau cyfrif “associates” gyda nhw. Do’n i ddim wedi sylwi (a dw i’n synnu) bod unrhyw credyd i gael o fan ’na.

Meini Meirionydd, eitem o Wedi 7, wedi’i ddethlo gan bobl ffeind fideobobdydd.

Mae Bailey yn enw dw i wedi bod yn hanner ymwybodol ohono ers sawl blwyddyn, ond dim ond nawr dw i wedi dechrau gwrando ar ei waith. Y peth wnaeth ysgogi fi yn y diwedd oedd clywed podlediad “Little Atoms” gyda’r beirniad David Stubbs. Mae agwedd iach iawn ‘da Stubbs ar beth mae pobl yn meddwl amdani fel “cerddoriaeth anodd”. Y broblem yw, yn ôl Stubbs, bod pobl yn treulio gormod o amser ac egni ceisio deall cerddoriaeth arbrofiadol, yn lle ymddiried yn eu chwaeth a synhwyrau eu hunain, a neidio mewn.

Dw i wedi bod yn sblasho o gwmpas yn y pen bas ers blynyddoedd, heb adael i’r stwff dod yn uwch na’m pengliniau. Un o’r rhesymau dw i wedi mwynhau aduniad Van der Graaf Generator cymaint yw bod bob perfformiad yn wahanol, ac yn anrhagweladwy. Does gen i ddim diddordeb yn y byd gweld hen ddeinosoriaid prog fel Genesis neu Pink Floyd creu copiau carbon o ganeuon eu gogoniant, er mwyn topio lan eu pensiynau; dydy VdGG ddim yn penderfynnu ar eu set list mwy nag awr cyn iddyn ddod i’r llwyfan, ac hyd yn oed wedyn does neb yn gwybod beth yn union bydd yn digwydd. Er eu bod yn chwarae caneuon sgwennodd Hammill 40 mlynedd yn ôl, maen nhw’n llwyddo eu cadw yn ffres gan adael digon o le i’r band fyrfyfyrio (ai hwnna yw’r gair? swnio’n lletchwith i fi); pan mae hyn yn gweithio’n dda maen nhw’n creu swn fel dim byd dw i wedi clywed o’r blaen. Dyw e ddim yn gweithio bob tro, ac mae hynny’n rhan o’r cyffro.

Band “prog” arall dw i wedi ymddiddori ynddyn nhw’n fwyfwy yn y blynyddoedd diwetha yw Henry Cow. Roedden nhw’n ffito’r label “prog” yn llai cyfforddus na Van der Graaf hyd yn oed, ac oedd byrfyfyrio’n rhydd yn rhan anhepgor o’u perfformiadau. Ar drothwy un ymweliad â Norwy yn 1976, ffeindiodd y band eu bod nhw wedi colli un o’u haelodau, ac heb amser i ail-strwythuro caneuon sy ddim yn arbennig o syml yn y lle cyntaf, penderfynwyd mynd ymlaen gyda’r cyngerdd, i fyrfyfyrio y gerddoriaeth i gyd, ac i chwarae mewn tywyllwch llwyr. Duw a ŵyr beth wnaeth heads Trondeim o hyn, ond mae’r canlyniad ar gael ar CD erbyn hyn, ac mae’n fendiffycingedig.

Trwy gwrando ar Henry Cow, a dechrau dilyn gyrfaoedd sawl aelod (yn enwedig Fred Frith a Chris Cutler), dw i wedi dod, yn ara deg a fesul tipyn, i wlad y byrfyfyrwyr pur, fel Derek Bailey. Heno ‘ma, gwrando ar ei Pieces For Guitar ar yr iPod wrth gerdded adre, wnes i sylweddoli taw dyma’r gerddoriaeth orau yn y byd. *

Wrth Gwglo am fwy o stwff gan Bailey i gadw fi fynd nes bod CDs yn dechrau cyrraedd, ffeindiais i’r ffilm uchod. Bailey yw cyflwynydd y rhaglen, sy’n edrych ar hanes byrfyfyrio mewn bob steil o gerddoriaeth, o Mozart i John Zorn. Mae’r ffilm yn awr o hyd, yn rhan un o bedair (dim ond un rhan arall dw i wedi ffeindio hyd yn hyn), ac am wn i, dyw e ddim ar gael ar DVD neu VHS. Mae’n anhygoel meddwl bod llai nag ugain mlynedd wedi pasio ers i Channel 4 gomisiynu’r cyfres yma, a’r sefyllfa sydd ohoni nawr, lle mae gwaelod y barel yn cael ei grafu am yr unfed tro ar ddeg. Yr unig lle fyddai rhywbeth fel On the Edge yn cael ei ddangos nawr yw ar BBC4, ond hyd yn oed wedyn, prin iawn byddai’r Yentobistas â digon o geilliau i wneud 4 awr ar gerddoriaeth fel hyn.

* Ymwadiad: mae’n hollol bosibl taw Pintsize sy’n iawn ynglŷn â cherddoriaeth orau’r byd, a dw i’n twyllo fy hunan fan hyn. Amser a ddengys, if we’re spared.

(Trwy booooooom!.)

Llun gan pheezy ar Flickr

Mae Old, Weird America yn flog MP3 sy’n teithio trwy hanes cerddoriaeth draddodiadol gogledd America, gan ddefynddio blodeugerdd Harry Smith fel map. Mae pob cofnod ar y blog yn tarddu o un trac ar yr Anthology, gan ddechrau gyda “Henry Lee” gan Dick Justice. Mae 80 cân yn y set, ac mae’r blog wedi cyrraedd rhif #36, felly mae bron yn hanner ffordd trwy’r daith. Mae pob cofnod yn dod â llwyth o MP3au sy’n ymwneud â’r gân dan sylw (14 fersiwn o “Henry Lee” yn y cofnod cyntaf; 25 cân am gŵn o’r enw “Blue” yn yr un diweddaraf), a phob math o drysor digidol arall.

Llun gan informationtakesover ar Flickr

Penwythnos gweddol rhydd felly bant â ni ddydd Gwener i Ynys Bŷr, rhywle dw i heb fod ers mhlentyndod. Sdim llawer o lefydd mae dyn yn gallu dweud hyn amdanynt: so fe wedi newid o gwbl. Mae o leia 30 mlynedd ers i mi fod ar yr ynys, efallai 35, ac er bod fy nghof amdano mor frith (eithin, persawr, mynachdy a goleudy) roedd popeth fel petai wedi’i gadw mewn amber. Er bod y lle yn dibynnu ar dwristiaeth, ac mae digon o bethach kitsch yn y siop anrhegion, does dim hysbysebion hufen iâ ac ati, a dim cerddoriaeth cefndirol ond am glochau hyfryd yr eglwys a bach o plainchant yn y swyddfa bost. Do’n i ddim yn cofio’r cwch glanio gwych, felly mae’n debyg oedd y llanw yn uwch y tro diwetha i mi fod yma.

Mae’r lle yn drysordy o gorneli bach tawel, a gweithiau celf hardd heb lawer o ddim i dynnu sylw’r twristiaid atyn nhw. Mae bedyddfaen yn Eglwys Sant Illtud sydd, yn ôl ei olwg, a’r llyfryn bach gwelais i yn y siop, o waith Eric Gill, ond dw i’n methu ffeindio dim byd ar lein i gadarnhau taw Gill wnaeth. Mae’n edrych fel ei waith, ond dw i ddim yn arbennigwr. Ddim yn hawdd yw Gwglo “Eric Gill” a “font”, wrth reswm.

Ar ôl dod yn ôl i’r tir mawr, a gwastraffu bach o amser edrych yn y siopau yn Ninbyh-y-Pysgod, aethon ni i Faenorbyŷr, lle sawrodd fy hwyliau tamaid bach gan Seisnigrwydd y castell yna. Ddim yn siwr pam bod hyn wedi fy moddran cymaint; doedd e ddim fel bod Dinbych a’r Ynys ei hun â llawer o Gymreictod i’w weld, ond mae castell Normaniaidd gyda dim un gair o’r hen iaith i groesawu darpar ymwelwyr yn gam yn rhy bell mewn i Loegr Fychan. Aethon ni i Dafarn y Castell am beint bach o Aur yr Ymennydd.

Tafarn Sinc gan traed mawr ar Flickr

Diwrnod tawel ddoe, tywydd ddim yn arbennig. Trist oedd clywed y newyddion am Iwan Llwyd yn y bore, a nes ymlaen am Dennis Hopper. Dau rebel mewn un diwrnod.

Gyda’r nos, ma’s i Gastell Newydd Emlyn i helpu ffrind a chyd-diwtor Cymraeg, Richard Vale, ddathlu agoriad ei fenter newydd, Paned Un. Caffi bach drws nesa i dafarn y Pelican ydyw, a neithiwr wnaethon nhw rostio mochyn druan, a chynnig cacennau heb eu hail.

Dod adre â’m bola’n dynn, i dreulio gweddill y noson gwylio’r iPlayer ar y Wii, gan fod ein teledu dal ddim yn gweithio’n iawn.

Wedi bwriadu mynd am dro heddi, ond ffeindio bod poen yn fy mhenglin, rhywbeth sy wedi mhoeni o’r blaen. Debyg bod cysylltiad rhwng y bola tyn a’r penglin bregus, felly dim mwy o gacennau, a bach llai o gwrw, i fi am am sbel.

Prosiect newydd gan y gydweithfa gelf sonig GWRANDO.