Mae’r teclyn newydd ’na ar yr ochr yn bwerus, ac yn beryglus. Bydd yn demptasiwn i fi fynd yn ôl trwy’r archifau a chywiro cyfieithiad pob cofnod ar y blog.
Bydd temptasiwn arall, sy ddim mor adeiladol, i or-defnyddio idiomau Saesneg yn fy Nghymraeg er mwyn wneud teitlau cofnodion sy’n gweithio yn y ddwy iaith.
Dw i’n troi fy nghefn am fis, ac mae rhywbeth fel hyn yn digwydd.
Dw i wedi cael fy ysbrydoli heddi gan gofnod ar Quixotic Quisling ynglŷn â pheiriant cyfieithu Google, sydd erbyn hyn yn gweithio yn y Gymraeg. Mae hyn yn golygu, am y tro cyntaf, bydd yn bosibl, mewn theori, i bobl di-Gymraeg ddeall rhywfaint o’r rwtsh sy’n llenwi’r lle ‘ma.
I’ve been inspired by records on Quixotic Quisling today about Google’s translation engine, which now works for the language. This means, for the first time, it will be possible in theory for people di-Gymraeg understand some of rwtsh filling space here.
Ymwadiad: ar ôl i mi sgwennu’r uchod, a’i gyfieithu gyda’r teclyn Google, oedd rhaid i mi fynd yn ôl drosto fe yn gyflym a newid cwpl o eiriau er mwyn cael canlyniad oedd yn wneud synnwyr yn y Saesneg. Newidiais i “blogiad” i “cofnod”, ac ychwanegu “Dw i” i ddechrau’r frawddeg gyntaf, er enghraifft. Os mai hynny yw’r pris am estyn cynulleidfa potensial o ryw hanner miliwn i gwpl o biliwn, dw i’n gallu byw gyda fe.
Hefyd, bydd Maff yn hapus.
Asme Gemelle
Roberto Kusterle
Roberto Kusterle – ffotograffydd y ffantasig.
[wood s lot]
Mae’r llun uchod yn cyd-fyd yn dda (ar wahân i’r pysgoden ‘te) gyda’r llyfr dw i newydd bennu: A Primate’s Memoir – stori Robert Sapolsky (yn flaenorol) am ei brofiadau byw gyda babwns Kenyan dros mwy nag ugain mlynedd. Ardderchog.
Mwy o bobl barfog: The Family Jams – ffilm newydd am y daith yn 2004 gan Defi Banhart, Joanna Newsom a Vetiver, jyst cyn iddyn nhw dorri trwy i lwyfannau mawr y cylch gwyliau.
Geiriadur Adar – rhestr enfawr o enwau Saesneg adar y byd, gyda manylion geirdarddol. Pan dw i’n dweud enfawr, dw i’n meddwl enfawr. Mwy am eirdarddiadau enwau adar ar flog Heraclitean Fire.
[Languagehat a'r sylwadau yna]
Poster Coeden Bywyd, yn rhad ac am ddim, o’r Brifysgol Agored. Ces i un o’r rhain fel anrheg pen-blwydd, ac mae’n edrych yn smart iawn yn y stafell fach ’ma.
Holding Our Tongues – cyfres ABC ambyti ieithoedd brodorol Awstralia a’r ymdrech i’w hadfer, cynnal a chadw. Llawer o adnoddau diddorol yna.
[Languagehat]
Ar ôl gwylio’r gêm yng Nghlwb Rygbi Ffynnon Tâf ddydd Sadwrn, aethon ni i weld ein hen ffrindiau Punks Not Dad yn nhafarn Fagins. Yna ces i’r newyddion eu bod nhw wedi cael eu BoingBoingio yn diweddar. Bendigedig.
Pennill Dychan, gan Philippa, o’r Talwrn y llynedd.
“Cyfraith Gwlad”
Dewch i Loegr ond cyn y daith
Bydd rhaid mynd ati i ddysgu’r iaith.
Dewch i Gymru, dewch â’ ch llais,
‘Does ond rhaid medru iaith y Sais.
Da iawn i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol. Faint o’r rhain sydd o gwmpas y wlad hyd yn hyn?
Gan fod tipyn o sylw wedi rhoi i’r ffars yn Abertawe, dw i am bostio mwy o enghreifftiau fan hyn, gyda bach o gydestun yn Saesneg. Dim ond stwff newydd, dw i ddim am fynd trwy archif Scymraeg, ni phoener.
More Scymraeg, this time from the National Trust. Not as funny as the recent email mix-up, of course, so unlikely to make the English newspapers. This is par-for-the-course Scymraeg, the kind of low-level irritant that we’ve trained ourselves to ignore, because “it’s no big deal”.
Still, hard to imagine that hundreds of these signs would’ve gone up had they spelled “please” wrong in English. Or “dogs“, come to that.
Un o fanteision y storom bach dros yr arwydd yn Abertawe yw fy mod i’n dod ar draws blogiau dw i heb eu gweld o’r blaen, fel Glossographia, blog gan ieithydd anthropolegol o Detroit. Neu efallai anthropolegydd ieithyddol yw e, pwy a wyr?
P’un bynnag, dyw e ddim yn syndod bod ei sylwadau e ar yr autoreply trafferthus ymsyg y pethau mwya call dw i wedi darllen yn Saesneg am y sefyllfa yng Nghymru.
Dim syndod chwaeth, i weld bod yr awdur yn arfer byw yng Nghwebec, ac wedi cyflwyno papur trafod yn diweddar ar y sefyllfa ynglŷn ag arwyddion ffordd uniaith Ffrangeg a dwyieithog yn y wlad honno, yn enwedig yr arwyddion Arrêt. Diddorol cymharu y sefyllfa yna a beth sy gyda ni yma yng Nghymru erbyn hyn.
Finally, important public/private tensions in Montreal’s language ideology are evident in stop signs due to the widespread practice of vandalism. Despite the prevalence of public French on stop signs, the vast majority of linguistically-identifiable vandalism is in English. Moreover, stop signs, as highly visible aspects of the city’s public material culture, are frequently vandalized in ways that reflect dissatisfaction with official language ideologies, and can thus highlight ongoing tensions.
Difyr, n’est-ce pas?
Mae hyn yn mynd rownd mewnflychau ebost Cymru ar hyn o bryd, ac mae Hedd wedi postio fe ar y maes, lle welais i fe y bore ’ma.
Jyst yn fendigedig:
Pan welais i fe gyntaf, ro’n i’n amau taw job Photoshop oedd hi, neu cynyrch un o’r safleoedd ’na sy’n ffugio arwyddion, ond dw i’n methu ffeindio unrhyw beth sy’n edrych fel olion PS arno.
Some context for our English friends: the Welsh portion of this sign says:
I’m not in the office at the moment. Send any work for translation to.
If this is a Photoshop job, it’s a darn good one. Latest reports state this jewel in the crown of our bilingual nation can be seen at Asda, Morriston.
Missives on Outlander Japanese. Cofnod mewn ffurf deialog ar y blog Néojaponisme ynglŷn â’r dewisiadau ieithyddol ar gael i “ddieithrin” yn Siapan sy wedi dysgu’r iaith. Mae llawer iawn o bwyntiau i gnoi cil drostynt, yn y ddeialog ei hun, yn y drafodaeth wedyn, a draw ar flog Languagehat, lle ffeindiais i’r peth yn y lle cyntaf.
Er enghraifft, mae pawb yn derbyn bod bwlch diwylliannol rhwng pobl Siapan a phobl y Gorllewin sy’n byw yna, a bod rhan o’r broses o “ffito mewn” i’r gymuned Siapaneg yw derbyn hyn ac addasu iddo fe. Yn ein hachos ni yng Nghymru, er i ni sôn am “groesi pontydd” wrth ddysgu’r iaith, prin iawn bod trafodaeth gall am y gwahaniaethau diwyliannol rhwng y Cymry Cymraeg a’r canran isel iawn o fewnfudwyr sy’n llwyddo dysgu’r iaith i safon defynddiol. A beth am y ffordd mae dysgwyr yn hoffi defnyddio geiriau dydy Cymry Cymraeg eu hardal ddim yn debyg i’w defynddio? Sut mae hynny yn effeithio ar y deinamig?
There are immediate rewards in using fancy Japanese in front of Japanese people: wow, you know the word X? At that moment, you do feel pretty fancy, the time spent in studying obscure Japanese feels completely justified, and your speaking partner probably does not necessarily think you are a wiener. The issue, however, is that becoming a working member of society means not always pointing out the fact that you are attempting to become a working member of society.
Kapow!
Mae’r sylwadau yn werth eu darllen – dw i heb orffen mynd trwyddyn nhw eto – ac mae mwy o ddolenni i bethau diddorol, fel traethawd ar “ego ieithyddol” a rhan o’r erthygl Wikipedia (Saesneg) ar ddwyieithrwydd.
(Diddorol cymharu, gyda llaw, yr erthygl olaf gyda’r erthygl Gymraeg ar yr un pwnc, ond testun cofnod arall yw hynny, siŵr o fod.)
Jyst rhag ofn bod rhywun yn darllen hyn sy ddim yn dilyn blog Chris Cope, mae ei gofnod fideo diwetha ’na yn wych: Arth sy’n Dawnsio: Parablu.
Dyma’r fideo ar YouTube, rhag ofn dy fod di am adael sylw fan ’na.
Mae Chris yn llygad ei le, mae angen lot mwy o bethau fel hyn arnon ni, a mwy o drafodaeth hefyd.
Mae hefyd yn ddoniol iawn, a ’sai rhywun yn S4C am ddilyn traddodiad y pedwaredd sianel o wneud fersiwn cartre o talk shows Americanaidd, Chris fyddai’n ddewis naturiol am Gymreigio’r Y Sioe Beunyddiol.
“Bad Language”: cofnod, a thrafodaeth, diddorol tu hwnt ar Language Log am newidiadau mewn iaith, ac ystyr y geiriau “language” a “bad”. Mae’r cofnod yn ymateb i rywbeth ar Languagehat, sydd ei hunain yn dilyn o gofnod blaenorol ar y Log.
Ro’n i am gymharu’r sgwrs yna a’r un ar maes-e ynglŷn â’r ffordd mae defyndd iaith yn newid, ond dw i’n methu ffeindio’r geiriau.
Trwy dolenni Nwdls ar delicious.com ffeindiais i gofnod diddorol ar flog Cymreig dw i heb ei weld o’r blaen: How I Learned to Stop Worrying and Love the Heniaith.
Fel sy’n digwydd ar ddechrau pob blwyddyn academaidd, dw i wedi bod yn meddwl am fy mhrofiadau personol o ddod at yr iaith, ond mae’n hawdd iawn anghofio pa mor gyffrous oedd hi i weld y byd trwy’r ffenestri Cymraeg am y tro cyntaf. Mae Carl yn mynd trwy llawer o’r un pethau dw i’n eu cofio (jyst) fel dysgwr o “Gymro di-Gymraeg”.
Over the years I then met people who happened to speak Welsh. Knowledge of the language never seemed a prerequisite to polite conversation (aIthough I can’t say with certainty what everyone really thought of me). Of those who became my friends, I never felt any kind of pressure from them to learn Welsh.
But gradually I felt some kind of higher plane of mutual understanding was possible. It felt a little impertinent, maybe, to converse with them in English. These were people who’d write their shopping lists, get their schooling, sing, pray and do whatever else people do – in Welsh.
It’s like going to Japan and opting merely to shake hands with people. When in Japan, it’s probably better to bow – if you can.
Pob lwc gyda’r dysgu, Carl. Ac os doi di yn ôl i Langrannog, wna i brynu peint i ti.
Braf gweld, ar flog Mercator bod Facebook wedi derbyn y galw am fersiwn Gymraeg o’r safle.
Mae’r broses gyfieithu yn agored i bawb, ac maen nhw’n defnyddio model diddorol iawn ar gyfer y gwaith. Y cam cyntaf yw i gyfieithu’r 226 o dermau sylfaenol maent yn galw y “glossary” – gwaith sy wedi’i gwblhau eisioes. Wedyn mae rhaid i bob gair ennill hyn a hyn o bleidleisiau gan siaradwyr yr iaith – mae’n bach yn anghlir faint yn union o bleidleisiau sydd angen.
Mae hyn y beth da.
Ond…
Mae hefyd yn golygu bod llwyddiant y trosiad yn dibynnu ar y “gymuned” (eu gair nhw). Os na fydd digon o bobl yn rhoi o’u hamser i gyfieithu’r safle ac i wyrio cyfieithiadau pobl eraill, na fydd feriswn Cymraeg. Dw i’n credu bod hyn yn hollol deg; y gymuned sy wedi mynnu fersiwn Cymraeg, wedi’r cwbl.
Am unwaith, os na chaiff y Cymry Cymraeg eu “hawliau ieithyddol” bydd yn ddigon clir pwy sy ar fai.
Na, nid Rhodri Glyn Thomas.
Yn y car-bŵt yn Aberteifi ddoe, ffeindiais i gopi o’r LP Spirit Of Eden gan Talk Talk, band dw i heb glywed ers iddyn nhw gael cwpl o hitiau Top 40 nôl yn yr 80au cynnar. Dw i’n cofio darllen rhywle am yr albym ’ma (ym Mojo? rhywle fel ’na) fel “clasur ar goll”, ac mae’n wir: mae e’n êm. Wnes i chwarae fe ddwywaith yn syth neithiwr, rhywbeth dw i bron byth yn wneud y dyddiau ’ma.
[Gol. 30 Awst 2008] Dyma’r albym i’w lawrlwytho. Mae’n swnio’n well nag erioed. Tybed oes ’na bobl sy’n dwlu ar Mogwai, Sigur Ros, Godspeed a hynny i gyd sy heb glywed hyn eto?
Essentialist Explanations – diffiniadau bach o bob iaith dan y sên, mewn termau bob iaith arall:
American English is essentially English after having been wiped off with a dirty sponge.
–J.R.R. TolkienSindarin is essentially Quenya spoken by Welsh Elves.
–Matthew Kehrt
[via glosses]
Tro nesa bydd un o’m myfyrwyr yn cwyno bod y Gymraeg yn rhy anodd, bydd ateb parod ’da fi. Dyw hi ddim mor anodd a Siapanaeg:
Japanese grammer is not for the faint of heart or weak of mind. What’s more, the Japanese also do not have any words for “me”, “them”, “him, or “her” that anyone could use without being incredibly insulting (the Japanese word for “you”, for example, when written in kanji, translates to“I hope a monkey scratches your face off”). Because of this, the sentence “He just killed her!” and “I just killed her!” sound exactly the same, meaning that most people in Japan have no idea what is going on around them at any given moment. You are supposed to figure these things out from the “context”, which is a German word meaning “you’re screwed”.
Erthygl arall sy’n gwrthwyneb i honiadau David Crystal yn Golwg wythnos o’r blaen am farwolaeth anochel ieithoedd lleiafrifol ar y we:
“The monopoly of the English language in the Internet world will soon be over,” says Elisabeth den Os, who led the EURESCOM project BabelWeb, which was finished last year. Researchers from the Netherlands, France, UK, Italy and Portugal co-operated in this project.The work was based on the assumption that small businesses as well as large corporations have to be able to provide multilingual Web-based services. Research has shown that customers stay twice as long on Web sites in their native languages and buy three times as much. The demand for multilingual Web sites is therefore high, but designing them is difficult.
Syniad gan actor o Montreal i helpu pobl sy’n byw mewn gwlad ddwyieithog weithio trwy gyfrwng eu hail iaith:
He came up with the idea when he realized he was having a tough time breaking into the French side of the business. Dunlevy speaks a fluent but accented French. On top of that, nobody in the French milieu knew who he was.“I spoke with some of my (French-speaking) actor friends and realized they were experiencing the same thing in English,” Dunlevy said. “(In the majority of cases) as soon as you have an accent, you don’t get the role.”
Yn anaml iawn (am wn i) dych chi’n gweld actor sy wedi dysgu Cymraeg fel oedolyn yn chwarae unrhyw rôl mewn drama Gymraeg ei hiaith heblaw am rôl “Y Dysgwr”. Wrth gwrs, mae hwn yn adlewyrchiad o broblem llawer mwy na phrynder gwaith ymysg actorion sy’n ddysgwyr. Cwrddais i â dyn ddoe a’m gofynnodd “Cymro dych chi?” cyn iddo siarad Cymraeg â fi. Wel, Cymro ydw i, ie, ond Cymro yw fy nhad hefyd – fyddai ynteu ddim wedi deall y cwestiwn. Dw i’n nabod digon o Saeson a fyddai wedi’i ddeall – beth fyddai eu hymateb nhw?
Yn yr un grwp o bobl, oedd Saesnes sy’n dysgu’r iaith ar hyn o bryd – roedd bron pawb yn defnyddio Saesneg â hi, er bod hi’n gwneud ymdrech enbyd i feistroli’r Gymraeg.
Yn ôl awdur V.S.Naipaul nid oes angen llenyddiaeth ar gymdeithasau ‘marwaidd’:
Seeking to disagree with the Prime Minister on the plight of Indian writing in non-English languages, Naipaul said if the language authors had written great works, they would have become popular themselves.
Erthygl diddorol am effaith iaith ar feddwl y siaradwr:
Outside of English, many languages give nouns a gender, a grammatical distinction that linguists have long considered to be without any real meaning. But in 2000 Boroditsky found that the system subtly changes a speaker’s experience of everyday objects.The word “key”, for example, is masculine in German and feminine in Spanish. Boroditsky recruited two groups of volunteers, native German speakers and native Spanish speakers, who spoke English well. She then asked them to name three adjectives to describe objects.
She found a consistent pattern of German speakers using more masculine terms to describe the key – such as “hard, heavy, jagged” – while Spanish speakers favored more feminine descriptions, such as “golden, intricate, lovely.” Boroditsky said she is now considering studying how the design of bridges – a masculine word in Spanish, but a feminine word in German – differs between the two cultures.
[via kindall]
Stori o’r BBC. Mae’n swnio fel newyddion da, ond yn anffodus, dw i wedi yfed gormod o J&B i ddeall yr erthygl. Ond beth sy wedi digwydd i Eurig Wyn? Mae’n edrych fel cymeriad mewn ffilm David Cronenberg:
Mae e’n edrych yn normal ar ei wefan.
Rhaid i mi beidio yfed a blogio. Rhaid i mi beidio yfed a blogio. Rhaid i mi beidio yfed a blogio.
