Iaith y Mynci?

Postiwyd ar gan
Ymateb

Newydd sylweddoli bod un o’r lluniau dw i’n defnyddio ym mhenawd y blog bellach* yn edrych fel sylw ar y busnes “iaith y mynci”. Dyw e ddim. Damain a hap, fel y rhan fwya o’r stwff sy’n digwydd rownd fan hyn.

Oni bai… bod newyddiaduron y Daily Mail wedi bod yn ymweld â Morfablog, ac arna i mae’r bai am bopeth. Os felly, mae’n flin iawn ’da fi.

Ar y cwestiwn o sut i ymateb i’r adolygiad erchyll o’r llyfr Bred of Heaven, dw i’n tueddu cytuno â Carl, er i mi ddeall, a chydymdeimlo â phwynt Seimon Brooks hefyd:

@ Ddim yn anghytuno. Ond rhaid gweinyddu'r gyfraith mewn modd hafal. Ni ellir gneud eithriad yn achos hiliaeth wrth-Gymreig yn unig.
Awst 13, 2011 12:46 pm trwy Twitter for iPhoneAtebAildrydarFfefryn
@SeimonBrooks
Simon Brooks

Yn yr achos penodol hwn, dw i’n credu taw’r peth cyntaf dylen ni wneud yw prynu y llyfr. Dw i wedi dechrau arno heddi; mae’n dda iawn, ac mae’n delio â rhagfarn y wasg Seisnig yn erbyn Cymru a’i phobl yn y pennod cyntaf oll.

* [Gol. 26/08/11] wedi dileu’r lluniau yn y pennawd.

Canu Casineb

Postiwyd ar gan
Ymateb

[Eto, cofnod sy wedi'i gopio o'r blog iaith methedig.]

Mae Lameen Souag wedi olrhain hanes y gair Cabileg šnu, sy wedi newid ei ystyr o “gasineb” i “ganu” mewn dau gam hawdd:

In Classical Arabic, there is a fairly rare verb šani’a شنئ, meaning “to hate” [..] This has barely survived in spoken Arabic, but (according to de Prémare) the causative šənnā is still used in Tangier (Morocco), meaning “to taunt someone by showing him something he wants that you won’t give him.”

Sy’n swnio braidd yn Fonty Python-aidd i fi, ond mae’e Lameen yn nabod ei stwff, dw i’n siwr.

Anodd oedd peidio allosod o fan’na a gweld cysylltiad â’r traddodiad Celtaidd/Cymreig o ganu dychan, a dyna’r sylw cyntaf i’r blogiad yn wneud yn union hynny, ond yng nghydestun Iwerddon:

Early Irish law shows that poets’ use of satire had to be regulated so that it would not drive honest men to despair and suicide, but satire was itself a kind of legal punishment, especially applied to the rich who were above most other kinds.

Dim llawer o Ayapaneco rhyngddynt

Postiwyd ar gan
1

[Wedi copio'r cofnod isod o flog "ieithyddol" dechreuais arno ac wedyn anghofio amdano. Eisiau dileu'r blog, ond oedd y cofnod hyn yn werth ei gadw.]


Bu stori yn y Guardian wythnos diwetha ym mis Ebrill am ddau siaradwr olaf iaith Ayapaneco, yn rhanbarth Tabasco, Mecsico, sy ddim yn siarad â’i gilydd:

There are just two people left who can speak it fluently – but they refuse to talk to each other. Manuel Segovia, 75, and Isidro Velazquez, 69, live 500 metres apart in the village of Ayapa in the tropical lowlands of the southern state of Tabasco. It is not clear whether there is a long-buried argument behind their mutual avoidance, but people who know them say they have never really enjoyed each other’s company.

Mae swnio mor annhebyg, ond yw e? Ond y peth wnaeth fy nharo fi yw nid dyma’r tro cyntaf i mi glywed stori fel hyn. Yn ei lyfr The Practice of the Wild, mae Gary Snyder yn sôn am fynd gyda chyfaill i weld Louie, un o siaradwyr olaf iaith y Nisenan yng nghanolbarth Califfornia:

Finally my friend broke his good news: “Louie, I have found another person who speaks Nisenan,” There were perhaps no more than three people alive speaking Nisenan at that time, and Louie was one of them. “Who?” Louie asked. He told her name. “She lives back of Oroville. I can bring her here, and you two can speak.” “I know her from way back,” Louie said. “She wouldn’t want to come over here. I don’t think I should see her. Besides, her family and mine never did along.”

That took my breath away. Here was a man who would not let the mere threat of cultural extinction stand in the way of his (and her) values. To well-meaning sympathetic white people this response is almost incomprehensible. In the world of his people, never over-populated, rich in acorn, deer salmon, and flicker feather, to cleave to such purity, to be perfectionists about matters of family or clan, were affordable luxuries. Louie and his fellow Nisenan had more important business with each other than conversations. I think he saw it as a matter of keeping their dignity, their pride, and their own ways&emdash;regardless of what straits they fallen upon&emdash;until the end.

Rhaid cyfadde mod i wedi bod un o’r bobl gwynion yna mwy nag unwaith, ond mae’r darn yna yn gwneud mwy o synnwyr i fi bob tro dw i’n ei ddarllen. Does dim sut peth â “marwolaeth iaith”: pobl sy’n marw, nid ieithoedd.

Paid siarad Cymraeg: bydd yn siaradwr Cymraeg

Postiwyd ar gan
2

Diddorol darllen erthygl ar Language Log sy’n sôn am y gwahaniaeth rhwng defnyddio enwau a berfau mewn cwestiynau holiadur. Ceir ymatebion llawer mwy positif trwy defnyddio enwau: “Are you a voter?” yn hytrach na “Do you vote?”.

Tybed a fyddai’n werth wneud ymchwil ymysg pobl di-Gymraeg sy’n arbrofi â’r effaith newid “Would you like to learn Welsh?” i “Would you like to be a Welsh speaker?”

Lladd Iaith Cernyw – Pwy, Pam, a Phryd?

Postiwyd ar gan
1

Shifft Ieithyddol yng Nghernyw, 1300-1750 (Wikipedia)

Shifft Ieithyddol yng Nghernyw, 1300-1750 (Wikipedia)

Where Cornish was Spoken and When: a Provisional Synthesis, gan Matthew Spriggs yn Cornish Studies, 2003. Erthygl academaidd ar hanes y Gernyweg o gyrhaeddiad yr Eingl-Sacsoniaid tan ei “marwolaeth” yn yr ail ganrif ar bymtheg. Difyr iawn, ac yn ddadleuol, dwedwn i.

We know from the laws of Ine of the late seventh century that British subjects of Anglo-Saxon kings were treated in a discriminatory manner compared with English ones. But by that time who were the British? The definition must surely have been essentially linguistic. Language shift in the case represented a shift in ethnicity. The British were not genocidally dispersed; by language shift they too became English.

Doedd yr un peth ddim wedi digwydd trwy’r adeg oedd y Rhufeiniaid ym Mhrydain; roedd y Brythoniaid wedi cadw eu hiaith, er iddynt fenthyg o’r Lladin. Dim ond dan y Sacsoniaid ddiflanodd y Frythoneg o’r tir a fyddai’n dod yn “Lloegr” yn y pen draw.

(Ymwadiad diangen: Nid Ydwyf yn Ieithydd Hanesyddol. Os ydych chi’n deall y stwff yn well na fi, neu yn gwybod lle alla i ddarllen rhagor er mwyn deall yn well, defnyddiwch y blwch sylwadau, da chi.)

Diolch i Robert Humphries (ar Facebook) am y linc i’r erthygl.

Tynnu lawr y ryc

Postiwyd ar gan
6

[Golygwyd, 27 Mawrth 2011. Mae hyn yn rhagrith llwyr, ond dw i wedi golygu'r cofnod isod tamaid bach, er mwyn peidio defnyddio enw llawn y dyn, a chael gwared o'r linc uniongyrchol i'w flog. Gan fod y blogiad mewn cwestiwn wedi'i ddileu erbyn hyn (gweler y sylwadau isod), dw i ddim yn gweld pwynt hybu Googlerank y boi, a'i helpu gwerthu mwy o lyfrau. Cewch gyrraedd y blog, os oes diddordeb, trwy dilyn y linc i drydar gwreiddiol Guto, a ddaeth â'r peth at fy sylw yn y lle cyntaf. Mae enw cyntaf y dyn yn y cofnod yma o hyd, ac mae ei gyfenw yn yr URL o hyd, ond dw i ddim eisiau golygu hwnna.]

 

Er mor braf yw’r tywydd, dw i wedi treulio’r rhan fwya o’r dydd yma wrth y sgrîn, yn mynd trwy archifau Morfablog, ac yn eu twtio. Mae llawer iawn o gofnodion sy heb gategorïau, er enghraifft, o’r adeg wnes i fewnforio popeth o Moveable Type i WordPress.

Ces i fy nistracto, fel sawl un arall o drigolion y blogo- a Twitter-sffêr Cymraeg y prynhawn ’ma, gan drydar Guto Dafydd, ambytu sgwrs difyr rhwng Hefin (Jones?) a rhyw awdur Eingl-Gymreig. Dyma’r geiriau, a wnaeth sbarduno’r sgwrs:

Now I have great admiration for our Welsh literary heritage and creative output, but what I cannot stand is the Welsh language itself. It is pure and utter nonsense at the best of times.

That may sound shocking considering I’m a Welsh author, but cards on the table, this particular form of communication sounds like a turkey being strangled and should, like the Dodo, have been confined to the history books years ago.

Constantly having this gobbledygook rammed down my throat is too much. It’s made me miss my train on more than a few occasions I can tell you.

Do, yr oedd Julian, druan, wedi colli ei drên bwyddiwrnod, ond am unwaith nid ar Arriva oedd y bai, ond ar yr iaith Gymraeg ei hunan. Dyw e ddim yn glir (hyd yn hyn!) sut mae’r iaith wedi llwyddo atal y best selling author rhag gyrraedd y trên yng Nghaerdydd, ond mae’n debyg nid hwnna oedd y tro cyntaf iddo cael ei drysu gan y basdad peth.

Fel mae Julian yn dweud, mae dim ond 20% o bobl Cymru yn defnyddio’r iaith ddi-werth yma, ac mae’n amlwg i bawb bod y boblach yna jyst yn esgus ei siarad ta beth. Y peth gorau yw i bob un ohonyn nhw — rhyw 600,000 o bobl, os mae fy syms yn iawn — symud i Batagonia neu rywle a mynd â’u hiaith goblidigŵcaidd gyda nhw. Wedyn fyddai Julian yn gallu teithio mewn hedd, heb gael ei hymbygo gan cytseiniaid amhersain iaith y Celt.

It’s the least we can do, Julian. It’s your country, after all.

Bygythiad Tawelwch

Postiwyd ar gan
1

Mi aethon ni i weld The Threat of Silence heno yn Theatr Mwldan. Mae’r sioe wedi’i datblygu ar y cyd gan y cyfarwyddwr Jill Greenhalgh (sy’n byw yn Llangrannog), yr awdur Margaret Cameron, y sielydd Nicola Thomas, yr artist fideo Zoe Christiansen, a’r “perfformwr”, Eddie Ladd. Mae rhaid cyfadde taw’r enw ola yna wnaeth fy nenu i’r perfformiad; byddwn i’n mynd i weld Eddie Ladd dawnsio’r llyfr ffôn, fel petai. Ond oedd y perfformiad cyfan yn wych, y gerddoriaeth, fideo, y geiriau a llais a symudiadau Eddie Ladd yn ymhlethu i wneud cyfanwaith cywrain a chyffrous.

Un peth wnaeth daro fi oedd bod teitl y darn yn uniaith Saesneg, ac er bod y testun sy’n ymddangos ar y sgrîn tu ôl i’r perfformwyr (o waith Margaret Cameron, o Awstralia) hefyd yn uniaith Saesneg, oedd Eddie Ladd yn adrodd, canu ac hyd yn oed ystumio y geiriau yn ddwyieithog, yn ei ffordd naturiol, hypnotig ei hunan. Pe tasai’r perfformiad wedi ei hysbysebu’n ddwyieithog, dw i’n siwr byddai Theatr Mwldan wedi gwerthu llawer mwy o docynnau. Er i mi weld sawl un dw i’n ei nabod o ardal Llangrannog, doedd dim llawer o Gymry Cymraeg yna o gwbl. Colled mawr.

Mae’r sioe yn teithio i Abertawe fory (10fed Medi), wedyn bydd yn Chapter, Caerdydd rhwng 23ain a’r 25ain o Fedi ac yn bennu yng Nghanolfan y Celfyddydau, Aberystwyth, 27ain a 28ain o Fedi.

Blogsbam cyntaf yn yr heniaith

Postiwyd ar gan
1

Newydd weld sylw sbamllyd ar hen flogiad sy wedi llwyddo dod trwy fy hidlau sbam gan ei fod yn Gymraeg. Dw i ddim cweit yn siwr beth yw ystyr

Ydych chi wedi bod yn twyllo wyneb i lawr

ond mae’n ddigon diddorol i gael aros yna.

Dw i’n gweld o Google bod martinbrooksdesk@gmail.com yn gwneud yr un peth ar flogiau mewn sawl iaith gwahanol, ond dydyn nhw ddim wedi gadael dolen i unrhyw wefan gyda’r sylw, felly dw i ddim yn siwr beth yw’r pwynt. Dw i’n gywbod mod i wedi dweud bod Google Translate yn mynd i newid y byd, ond do’n i ddim yn disgwyl hyn.

Ydy rhywun arall wedi cael hyn eto?

Hacio iTunes

Postiwyd ar gan
6

Wedi lawrlwytho iTunes 10 neithiwr, do’n i ddim yn hapus i weld bod Ping yn ymddangos fel eicon di-angen yn y bar ochr. Yn ôl beth o’n i’n gallu ffeindio ar y we, yr unig ffordd i droi hyn bant yw i fynd i mewn i ddewisiadau “Rheoliaeth Rhieni” iTunes a datddewis “iTunes Store”. Felly dyna beth wnes i. Nawr dw i hyd yn oed yn llai tebyg i ddefynddio siop Apple i brynu MP3s.

Sori, Steve.

Tra mod i’n chwarae o gwmpas gyda iTunes, dw i wedi wneud bach o waith trosi ar y ffeil Localizable.strings, er mwyn cael rhyngwyneb (arwynebol) Cymraeg. Dw i ddim wedi mynd yn ddwfn iawn efo’r cyfieithiad, ond mae popeth dw i’n gweld fel arfer wedi’i drosi, sy’n ddigon da i fi.

Oedd ’na brosiect anffurfiol blynyddoedd yn ôl i leoli llawer o raglenni Apple i’r Gymraeg, ond dw i ddim yn cofio a gâth iTunes ei wneud amser hynny. Rhywun arall yn gybod?

(O.N. newydd sylwi mod i wedi camsillafu “Teclynnau” yn y trosiad. Y twpsyn.)

Pethau Bychain

Postiwyd ar gan
4

Prin iawn bod chi ddim wedi clywed am hyn eto, ond mae’n ddiwrnod Pethau Bychain heddiw ’ma, ac mae’r rhithfro ar dân fel Ysgol Fomio Penyberth ers talwm. Yn anffodus, bydd rhaid i mi golli’r rhan fwya o’r miri wrth iddo ddigwydd, gan ein bod ni’n disgwyl ymwelwr arbennig yn y man, ond byddai’n trial dal i fyny nes ymlaen.

Dw i wedi dechrau blog bach ar yr ochr, sy jyst yn gasgliad (dyddiol? gawn ni weld) o gerddi dw i wedi dod ar eu traws ac yn hoffi am un rheswm neu’r llall.

Helo i Júda

Postiwyd ar gan
2

Diolch i Júda adael sylw ar y cofnod isod, dw i wedi darganfod ei flog, Digital Words. Ieithydd yng Nghaersalem yw Júda, gyda diddordeb mewn ieithoedd Celtaidd, ymysg eraill. Mae’r rhan helaeth o’i flog wedi’i sgwennu yn Hebraeg, ond gyda chymorth ein cyfaill Google, dw i’n gallu cael y gist. (Drueni bod y cyfieithydd yn gweithio cymaint yn well o Hebraeg i’r Saesneg, yn hytrach nag i’r Gymraeg, ond dyna fe.)

Ond ffeindiais i un cofnod Saesneg, ambwytu’r Gymraeg ac iaith elfaidd Tolkien, Sindarin: Dull Tengwar Cymraeg, ac wedi pori’n bellach, copi o’i bapur (yn Saesneg eto) ar agweddau cyfieithu Harri Potter i’r Gymraeg.

Hefyd, newydd ddod ar draws y papur Between Narrative and Dialogue: Syntactical Features of Signalling Speech in Narrative in Modern Welsh, sy’n edrych yn ddifyr ond bydd rhaid i fi ei ddarllen fory, os bydd amser.

Talwrn y Beirdd yn Hermon nos fory, gyda Tîm Tanygroes yn erbyn Crannog, a’r Cŵps yn erbyn Glannau Teifi.

Tamaid i aros pryd, gan fy hoff fardd yn y byd mawr crwn:

Cegin
Rwy’n disgwyl, mewn gwael hwyliau – i gogydd
y gegin dymhorau
agor y ddôr i ryddhau
aer ei wanwyn i’m ffroenau.

Coleg Sir Benfro a GoogleTranslate

Postiwyd ar gan
5

Mae gan Coleg Sir Benfro wefan uniaith Saesneg sydd erbyn hyn yn cynnwys teclyn GoogleTranslate i ddarparu fersiwn Gymraeg o’r safle, ynghyd â fersiwn bob iaith arall dan yr haul.

Dyma’r enghraifft cyntaf dw i wedi gweld o sefydliad a ddylai fod yn ddwyieithog sy’n dewis defynddio cyfieithydd Google er mwyn arbed bach o arian. Mae’n methu ar gymaint o lefelau mae’n anodd gwybod ble i ddechrau.

O’r gorau. Os dych chi’n mynd i adael i’ch defnyddwyr ddibynnu ar beiriant cyfieithu, dyw e ddim yn syniad da i gynnwys testun mewn JPGs ar eich tudalen blaen. Dyma “fersiwn Gymraeg” y dudalen flaen:

Picture 1

Pa mor Gymraeg yw hynny?

Unwaith mae defnyddiwr yn mynd i mewn i’r wefan ei hunan, mae GoogleTranslate yn wneud jobyn eitha da o gyfieithu’r cynnwys (ond yn wneud job lot well o’i gyfieithu i Ffrangeg, siwr o fod), bron a bod yn ddigon da i rywun sy wir eisiau defnyddio dim ond y Gymraeg gael wneud hynny.

Bron a bod.

Dyma’r dudalen am Bagloriaeth Cymru. Eto, mae ’na dalp mawr o destun uniaith Saesneg sy mewn ffurf graffeg a felly yn anweledig i Google. Wedyn mae perlau yn y cyfieithiad, fel hyn:

Gofynnodd Exeter (Caerdydd) ar gyfer dau brecwast yn lefel-A a basio i Fagloriaeth Cymru i astudio bioleg yno, roeddent yn awyddus iawn ar y Bac Cymreig yn fy cyfweliad.

“Exeter (Caerdydd)” yw Prifysgol Caerwysg a’r “dau brecwast” yw dwy radd B (pwy a ŵyr pam).

Nawr dw i’n gwybod fy mod i wedi bod yn efengylaidd am GoogleTranslate yma yn y misoedd diwetha, a does dim byd yma sy’n newid fy meddwl ar werth y teclyn ei hunan. Ond wedi dweud hynny, fi oedd un o’r cyntaf i pw-pwio pryderon y rhai llai efengylaidd pan dwedon nhw y bydd pobl yn defnyddio GoogleTranslate yn lle cyflogi cyfieithwyr go iawn.

A dyma fe’n digwydd eisoes, mewn sefydliad addysg bellach.

A oes ots ’da myfyrwyr y Coleg?

Canllawiau Twpsynod a Blogiau Newydd

Postiwyd ar gan
3

The Cadw Swn guide to speaking Welsh painlessly and easily.

Idiots’ Guide

I’ve met a few idiots who speak Cymraeg. Some even mutate in the right places and conjugate their prepositions. They wouldn’t know
a preposition if you covered it in lard and pushed it through their letterbox. You’re obviously not an idiot, but here’s a guide anyway:

  1. Start a statement with a verb, unless you want to emphasise
    something.
  2. Get your tenses right. God forbid, if necessary learn them! No, really; it works. Get them absolutely right. Every time. You’ve got a piece of paper with them all on somewhere. It’s blue, and there’s not a huge amount on it. It’ll take you two days maximum.
  3. Don’t bother with Yes and No unless you want to become a gibbering wreck. Just throw in the odd ‘Oes’ whenever it seems right. Otherwise please use IE and NA. Pretty please.
  4. Don’t get tied up with mutations. You know how to mutate, but you’re not certain when. The simple fact is that if you worry about it you will mutate in the wrong places. Just forget it, and you will naturally speak as everyone else does. Which may not always be 100% correct, by the way.
  5. If you don’t know how to say something, don’t. Say something else. Or nothing. Because the moment you turn to English the spell is broken. They just won’t speak to you in Cymraeg again. That’s how their minds work.
  6. Obviously, if you don’t know the word for something use the English, but don’t say ‘I can’t say this in Welsh so I’ll say it in English.’ Unless you’re a doctor.

Chwarddais i, do, yn uchel. Dw i’n lico’r agwedd, mae’r awgrymiadau i gyd yn wneud sens i fi, a dw i’n hoff iawn o’r ffordd mae Colin Jones yn siarad ar y clipiau sain; mae’n fel cael Wncl Bryn Gavin and Stacey yn dweud stori fin nos i chi.

Mae’n braf gweld cymaint o amrywiaeth yn y deunydd dysgu sy’n ymddangos arlein yn diweddar. Er mod i dal yn credu taw mewn dosbarth mae’r rhan fwya yn dysgu’n well, mae cyrsiau fel Cadw Swn a Say Something in Welsh yn ymestyn i farchnad newydd, ac yn denu mwy o bobl at y Gymraeg mewn ffordd cyrhaeddadwy i bawb.

Fel bydd y darllenwr cyson wedi dyfalu o’r tawelwch a fu ar yr henflog yn diweddar, dw i nôl ar dethau cysurus Azeroth, a felly bach ma’s o gyswllt â’r rhithfro. Ond mae fel petai blog newydd diddorol yn cael ei eni bob dydd ar hyn o bryd – heddi des i ar draws blog Siân Tir Du, un o’r cyfeillion oedd yn rhannu baich o gymedroli maes-e â fi. Mae mab Siân, Guto Dafydd, hefyd wedi dechrau blogio ers mis Tachwedd – tybed a fydd gweddill y teulu yn ymuno yn y man? Trefor bydd prifddinas y blogfyd os felly. Ac un arall gwelais i heddi ar dudalen flaen WordPress yw O Bell, blog Cymraeg gan Andy Bell, newyddiadur sy bellach yn byw yn Melbourne.

Ai dim ond fi yw e, neu ydyn ni mewn rhyw adeg ffrwythlon newydd o dyfiad yn y byd blogio Cymraeg? Oes rhai newydd eraill dw i wedi eu colli? Beth sy’n tanio eich darllenwyr RSS chithau ar hyn o bryd?

Dim Ffineg plîs, Ffinwyr ydyn ni

Postiwyd ar gan
3

Fel mae bob dysgwr a chyn-ddysgwr Cymraeg yn gwybod, un o broblemau mwya am ddysgu’r iaith, yn waeth na’r treigladau, y berfau afreolaidd na’r prinder o gerddoriaeth dda ar y radio, yw’r ffaith bod pob Cymro/Cymraeg yn gallu siarad Saesneg. Mae rhaid i’r dysgwr bod yn groendew weithiau a mynnu siarad Cymraeg gyda Chymro sy’n ymateb yn Saesneg.

Nid problem Cymru yn unig yw hon, mae’n debyg:

Something unusual happened to me yesterday — somebody refused to speak to me in English. In Helsinki. They were under 70 years of age and over 7, stone-cold sober and very polite. And I am very grateful to them.

[..]

Having begun speaking in Finnish and soon running out of the vocabulary to describe this unfortunate turn of events, I politely asked the librarian if he spoke English. It’s a kind of non-question that I use by way of a polite request which is invariably answered in English in the affirmative. But to my surprise, the man said, in Finnish, “I speak English badly and you speak Finnish so we can talk in Finnish.” This I could hardly deny and even the recognition that I could speak Finnish at all I took as a huge compliment.

Dw i dal yn cofio’r tro cyntaf i rywbeth fel hyn ddigwydd i fi, yn siop Oriel, ble o’n i’n gweithio amser o’n i’n dysgu’r Gymraeg. Ro’n i’n gweithio tu ôl i’t til, cyfro amser cinio, siwr o fod (do’n nhw ddim yn ddigon ff⊚l i fy ngadael i ma’s ar lawr y siop fel arfer) pan daeth cwsmer ata i a gofyn am rywbeth yn Gymraeg. Er mod i wedi dechrau’r sgwrs yn Gymraeg, oedd y peth oedd e’n gofyn amdano tipyn bach tu hwnt i fy sgilau ieithyddol, a des at at ffwl stop. “Mae’n flin ’da fi,” dwedais i, “dw i’n dysgu Cymraeg, a dw i ddim yn deall beth dych chi moyn. Allwch chi esbonio yn Saesneg?”

“Popeth yn iawn,” daeth yr ateb, “wna i drial eto yn y Gymraeg. Mae dysgu Cymraeg yn fwy pwysig na phrynu llyfrau’n glou.”

Roedd hyn yn wers a arhosodd gyda fi, a dw i’n cicio fy hunan bob tro dw i’n dal fy hun siarad Saesneg â rhywun sy wedi mynd ati i ddysgu’r Gymraeg.

(Diolch i Wil James am y ddolen!)

Mae ochr arall i’r ceiniog ieithyddol yn y Ffindir, hefyd. Er mod i wedi clywed am Svenskfinland, do’n i ddim yn gwybod bod y sefyllfa rhwng grwpiau ieithyddol yna mor fregus ei fod yn beryglus siarad Swedeg weithiau.

An 18-year-old woman was assaulted on Wednesday evening by a pair of Finnish-speakers because she was speaking Swedish. The incident happened in at restaurant Amarillo in Åbo-Turku.

According to the police, such incidents are very unusual and this is an individual occurance. However, the chairman of the student union at Åbo Akademi, Finland’s largest Swedish-speaking university which is based in the city, said that he is aware of violence occuring against people just because they speak Swedish.

Dylai’r ferch fod wedi siarad Saesneg. Llawer saffach.

(Bron) Popeth (ar y we) yn Gymraeg

Postiwyd ar gan
1

Hyd yn hyn, dw i wedi sôn am beiriant cyfieithu Google mewn termau eitha cul, Cymraeg/Saesneg. Ond mae ochr arall i’r ceiniog, sef bod (bron) holl gynnwys y we erbyn hyn ar gael i ni yn ein hiaith ein hunain, os ydyn ni’n fodlon rhoi tipyn bach o waith i mewn.

Er nad ydw i’n debyg iawn i ddarllen Metafilter yn y Gymraeg, mae’n anhygoel bod hynny yn bosibl. Ces i wefr o weld bar-lywio Mefi, rhywbeth dw i wedi gweld bron bob dydd ers 1999, wedi’i gyfieithu i’r Gymraeg, bron pob gair yn ei le:

Picture 1

Gwych o beth, ond ddim digon o reswm i ddewis darllen cyfieithiad carpiog yn lle’r Saesneg gwreiddiol.

Un lle dw i wedi defnyddio teclyn Google heddiw, i ddarllen rhywbeth na fyddai gobaith i mi ddeall heb gyfieithiad cyn nawr, yw gwefan arddangosfa Hermann Hirsch*, sef safle uniaith Almaeneg sydd erbyn hyn yn ddealladwy i Gymry Cymraeg.

Mae’r arddangosfa yn Amgueddfa Trefol o Göttingen, am y tro cyntaf yn yr Almaen yn gwneud yn deyrnged i’r hanghofio unjustly artist. Mae’n darparu daith bywgraffyddol drwy fywyd a gwaith yr artist hyblyg, ac yn gosod pwyslais ar ei Südniedersächsische amser.

Diddorol gweld y gair Saesneg unjustly yn y canol, sy’n awgrymu bod y fersiwn Gymraeg yn dod trwy’r Saesneg yn gyntaf. Diddorol hefyd bod y gair teyrnged (am “eine Würdigung”) yna yn tro’n asesiad os dych chi’n bwydo’r teclyn â’r testun fesul paragraff. “Assessment” yn hytrach na “tribute” yw e yn y Saesneg, ond eto, os dych chi’n rhoi llai o gydestun i’r peiriant, mae’r gair yn newid i “appreciation”.

Mae’r dewisiadau y peiriant braidd ar hap weithiau: gan fwydo’r un ymadrodd uchod mewn ond heb yr atalnod llawn, mae Hirsche yn newid o fod yn “painter” i “artist”.

Ta waith am hynny, dw i dal yn gweld hyn fel datblygiad enfawr yn hanes y Gymraeg ar y we. A tu hwnt, wrth gwrs – cofiwch bod testun bob llyfr yn y byd yn cael ei sganio gan Google, sy’n golygu (mewn theori) y bydd bob llyfr yn y byd ar gael yn y Gymraeg, yn y man. Mae hynny yn dipyn o beth, ond yw e?

* Dw i wedi blogio am Hermann Hirsche yma o’r blaen, y tro diwetha i mi ddod yn ôl ar ôl hoe bach o’r blog, fel mae’n digwydd. Hen ewythr Philippa oedd e, a chafodd bron popeth o’i waith ei “brynu” gan y Natsïaid am brisiau chwerthinllyd. Ond cewch chi ddarllen gweddill ei hanes ar wefan Amgueddfa Drefol Göttingen, os dych chi’n gallu darllen Almaeneg.

O Fy Nuw

Postiwyd ar gan
4

Mae’r teclyn newydd ’na ar yr ochr yn bwerus, ac yn beryglus. Bydd yn demptasiwn i fi fynd yn ôl trwy’r archifau a chywiro cyfieithiad pob cofnod ar y blog.

Bydd temptasiwn arall, sy ddim mor adeiladol, i or-defnyddio idiomau Saesneg yn fy Nghymraeg er mwyn wneud teitlau cofnodion sy’n gweithio yn y ddwy iaith.

Dw i’n troi fy nghefn am fis, ac mae rhywbeth fel hyn yn digwydd.

Morfablog is for everyone

Postiwyd ar gan
2

Dw i wedi cael fy ysbrydoli heddi gan gofnod ar Quixotic Quisling ynglŷn â pheiriant cyfieithu Google, sydd erbyn hyn yn gweithio yn y Gymraeg. Mae hyn yn golygu, am y tro cyntaf, bydd yn bosibl, mewn theori, i bobl di-Gymraeg ddeall rhywfaint o’r rwtsh sy’n llenwi’r lle ‘ma.

Fel hyn:

I’ve been inspired by records on Quixotic Quisling today about Google’s translation engine, which now works for the language. This means, for the first time, it will be possible in theory for people di-Gymraeg understand some of rwtsh filling space here.

Ymwadiad: ar ôl i mi sgwennu’r uchod, a’i gyfieithu gyda’r teclyn Google, oedd rhaid i mi fynd yn ôl drosto fe yn gyflym a newid cwpl o eiriau er mwyn cael canlyniad oedd yn wneud synnwyr yn y Saesneg. Newidiais i “blogiad” i “cofnod”, ac ychwanegu “Dw i” i ddechrau’r frawddeg gyntaf, er enghraifft. Os mai hynny yw’r pris am estyn cynulleidfa potensial o ryw hanner miliwn i gwpl o biliwn, dw i’n gallu byw gyda fe.

Hefyd, bydd Maff yn hapus.