Archifau Categori: Byd Mawr Glas

Derwen Pontfadog

The Pontfadog Oak
[Llun gan Ashley Peace, Treeblog, gyda chaniatâd.]

Trist iawn bod Derwen Pontfadog wedi cwympo, ond wnaeth y paragraff yma yn erthygl y Guardian fy nharo:

Last year a group from the Ancient Tree Forum visited Pontfadog and, seeing it was vulnerable to a big wind, put together a list of actions costing £5,700 that they thought might have protected it. Despite a petition of 6,000 signatures to the Welsh assembly, no money could be found.

£5,700 i amddiffyn y goeden, a 6,000 o bobl oedd eisiau i’r llywodraeth roi’r arian.

95c y pen.

Dw i’n deall y tuedd i fynnu bod rhaid i rhywun wneud rhywbeth, ond os ydy’r Guardian yn iawn gyda’u ffeithiau (a chwarae teg, maen nhw’n dweud yma bod Pontfadog yn “Mid-Wales”) falle nid casglu enwau ar ddeiseb oedd y ffordd orau ymlaen fan hyn?

Dydy’r un o’r storiau dw i wedi’u gweld yn wneud yn glir a ydy’r goeden wedi marw, neu dim ond wedi cwympo. Mae’n edrych o’r lluniau gan Rory Francis ar Flickr bod pethau yn wael ar yr hen gawres, ond dydy cwympo ddim yr un peth â marw i goeden. Os oes gwreiddiau dal yn y ddaear ganddi, gallai hon fyw am flynyddoedd maeth eto. Ond nid os eir ati i’w thorri’n syth. Dyna’r wers dysgwyd ar ôl storm fawr 1987, pan gafodd miloedd o goed, oedd yn dal i fyw, eu dinistrio yn ddi-angen.

Wedi’r cwbl, ’dyn ni ddim yn lladd ein hynafiaid dynol gan nad ydynt yn sefyll mor syth ag oeddent.


Nes ymlaen: wedi dod ar draws blogiad gan rywun sy’n gwybod ei stwff, a gweld lluniau bach yn well, mae’n amlwg nag yw’r hen dderwen yn debyg i fyw o hyd:

Still, I was in for a shock when I saw both the underside of the tree and the soil on which had it stood for centuries. Where were all the roots? For all intents and purposes, there was nothing at all to anchor it to the ground. The biggest roots there, which were really nothing, were completely rotten. There were a couple of small straggly roots that were live wood, but had they really managed to sustain the whole tree?

Dyma rai o luniau tynnwyd gan Ash o Treeblog ar ei ymweliad â Pontfadog – gweler ei ffrwd Flickr am ragor.

The Pontfadog Oak

The Pontfadog Oak

A lluniau gan Treehunter, Rob McBride, o’r hen dderwyn yn ei gogoniant.

Pa mor wych yw matooke?

Mae’r fideo uchod, gan John Green, a dw i’n addo bydd cofnodion Morfablog sy dim yn cynnyws un o’r Brodyr Flog cyn bo hir, yn sôn am sut mae microgyllido yn gweithio. Mae’n gyflwyniad da, ac os dwyt ti ddim wedi dod ar draws y syniad o’r blaen, mae’n werth gwylio.

Dw i’n aelod Kiva ers 2008, ac yn y pedair blynedd ers i mi sgwennu amdano o’r blaen, mae fy $100 gwreiddiol wedi cael ei fenthyg, fesul $25, i ddeunaw o brosiectau ledled y byd. Mae bob benthyciad dw i wedi ei wneud hyd yn hyn wedi ei ad-dalu o fewn y cyfnod priodol, a dw i’n gallu darllen am y prosiectau dw i wedi helpu eu noddi trwy wefan Kiva.

Ar hyn o bryd, mae Kiva yn cynnig $25 am ddim i aelodau newydd (diolch i rodd gan Reid Hoffman, sefydlwr LinkedIn), felly cei di ddechrau helpu pobl, a gweld sut mae’r sustem yn gweithio heb roi dim o dy arian dy hunan mewn.

Dw i’n gwybod mod i wedi addo fydd dim mwy o Vlogbrothers fan hyn, ond dyma Hank yn ei ôl, yn ystod y heip am “Koby 2012″, yn sôn am pam mae’n meddwl taw Kiva yw’r ffordd orau i bobl “cyfoethog” y gogledd helpu pobl sy heb ein manteision.

Reit, dw i’n addo addo. Dim mwy o’r Brodyr Flog.

Byddwch yn wych. Cerwch i Kiva.

Beth sy’n well na bananas?

Bysus Llundain, neu be? Mae hwn yn bendi-bus o flogiad, sy’n cael ei yrru gan rhywun sy heb fod tu ôl i’r llyw ers sbel, felly ymddiheuriadau am hynny, a gobeithio bod hyn yn wneud ryw fath o synnwyr. Ni chyrhaeddwn ni ben y daith gyda hyn, chwaith, hyd yn oed ar ôl mil a mwy o eiriau.

Ail ddrafft yw hwn, ac er mod i wedi wedi cael gwared o’r cyfatebiaeth hirwyntog am The Good Life, mae’r llun isod jyst yn rhy hyfryd i’w wastraffu. Edrych ar y bobl da.


Mae dau lyfr dw i wedi’u darllen yn diweddar wedi effeithio rhywfaint ar y ffordd dw i’n meddwl am newid hinsawdd, a’m rôl i fel “rhan o’r broblem”. Er i mi bryderu y bydd trafod hyn ar y blog yn wneud i fi swnio fel, wel, twat hunanfodlon, dyma fi’n mentro i ffau’r llewod.

Pa mor wael yw bananas?

Y llyfr cyntaf yw How Bad Are Bananas, gan Mike Berners-Lee, sy’n dechrau gyda thri chynosodiad sylfaenol, sef:

  • Mae newid hinsawdd yn broblem enfawr
  • Ninnau sy’n ei achosi fe
  • Gallwn ni wneud rhywbeth amdano fe

Dydy e ddim hyd yn oed yn wastraffu inc yn y llyfr, na gwynt yn ei fywyd bob dydd, mewn dadlau gyda’r rhai sy’n gwadu bod newid hinsawdd yn digwydd, neu sy’n pw-pwio un o’r tri gosodiad uchod, a dw i’n cytuno â fe. Mae pawb wedi clywed yr un am reslo gyda moch, reit?

Roedd hyn ynddo ei hunan yn helpgar iawn; mae derbyn y ffaith bod dadlau am y ffeithiau gwyddonol gyda phobl sy ddim eisiau newid eu meddylau yn wastraff llwyr o amser yn rhyddhad annisgwyl. Mae neges graidd y llyfr arall, Carbon Detox gan George Marshall yn cadarnhau y safbwynt yma (fi sy biau’r cyfieithiad):

Yr unig beth sy’n cyfri yw’r llinell isaf
Yn y llyfr hwn rwy am i chi feddwl am eich cyfraniad chi i newid hinsawdd fel pwysau, fel rhywbeth mae’n bosibl i’w bwyso i’r gram olaf un. Ac rwy am i chi feddwl am golli rhan ohono fe. Cewch chi ei symud o un gweithgaredd i’r llall a dewis pa damaid ohono yr ydych am ei ollwng yn gyntaf, ond rhaid i chi gadw, fel eich prif amcan, colli cymaint ohono ag sy’n bosibl.

Mae perygl mewn cymryd y llwybr yma, wrth gwrs. Yng nghanol y 90au, pan dechreuais i ddarllen mwy am amgylcheddaeth ac ati, a cheisio addasu fy ffordd o fyw rhywfaint, ro’n i’n arfer dilyn datblygiadau yn y mudiad Ecoleg Ddofn, a dw i’n cofio erthygl mewn rhyw ffansîn Americanaidd am ddyn ifanc oedd wedi ffeindio’r ffordd ddelfrydol o ysgafnhau ei olion-traed; efo rhaff y crogwr yn ei garej. Y peth mwya dychrynllyd am hyn oedd gweld cymaint o bobl oedd yn barod i’w longyfarch am fod mor ddewr.

Ffyc ddat.

Dw i eisiau byw.

Beth sy’n wych am y llyfrau yma yw eu bod nhw’n edrych ar y sefyllfa gyda llygaid clir, ac yn ei thrafod heb flew ar eu tafodau, ond heb anobaith yn eu calonau chwaith. “Dydyn ni ddim yn gallu wneud popeth,” mae’r awduron yn dweud, “ond ni’n gallu wneud lot mwy nag ydyn ni’n wneud ar hyn o bryd.” Mae pawb (ond y gwadwyr) yn gwybod hyn, ond fel mae Marsh yn ei ddweud, dyn ni ddim yn byw fel ein bod ni’n ei gredu fe.

Mae’r bwlch yma, rhwng gwybod rhywbeth fel ffaith a chredu ynddo fe fel “credo” yn un sy’n gallu bod yn faen tramgwydd i’r rhai ohonon ni sy’n galw ein hunain yn rhesymolwyr, gyda’n rhagfarn ynglyn â “ffydd dall”, ond mae rhaid i ni ddysgu bod sut peth â “ffydd goleuedig” hefyd yn bosibl.

Dydw i ddim yn esbonio hyn yn dda; rhaid i chi ddarllen y llyfr.

I’r cwestiwn “Pa mor wael yw bananas?” mae’r ateb yn eitha positif: dydy bananas ddim mor wael ag o’n i’n meddwl (ond dydy Berners-Lee ddim yn treulio lot o amser poeni am sefyllfa gweithwyr yn y De, felly mae’n bosibl bod dy fananas di yn wael iawn, jyst ddim yn yr ystyr carbon-aidd). Maen nhw’n cael eu cludo ar longau, a chan bod nhw’n cael eu torri tra’n wyrdd, dydyn nhw ddim yn gorfod cael eu rheweiddio ar eu taith. O gymharu â rhywbeth fel asbaragws, maen nhw’n eitha da.

Mae Berners-Lee yn dda iawn am wneud ei bwynt trwy anecdotau. Ar ddechrau’r llyfr, lle mae’n trafod y pethau sydd â’r effaith lleiaf yn nhermau carbon, mae’n adrodd hanes dyn oedd yn gofyn iddo fe ym mha ffordd y dylai fe sychu ei ddwylo mewn ar ôl eu molchi nhw mewn tŷ bach cyhoeddus. Mae B-L yn trafod y gwahaniaethau rhwng defnyddio tywel llaw, neu rhai papur, neu’r wahanol fathau o beiriannau sychu dwylo, ac mae hyn yn ddifyr, a braidd yn annisgwyl. Sychwyr modern fel yr Airblade yw’r gorau, mae’n debyg, ond mae’n amcanrifo bod defnyddio tywel go iawn yn waeth na defnyddio un tywel papur, oherwydd y perygl o ddal rhyw haint o’r tywel. (Does dim llawer sy’n waeth i’ch ôl-draed carbon na gorfod treulio amser yn yr ysbyty.) Ond os ti’n defnyddio dau tywel papur bob tro, byddai’n well i ti gymryd sbin ar y lliain rhôl seimllyd.

Ond prif bwrpas y stori yw ei diweddglo: y dyn sy’n gofyn y cwestiwn yn sôn yn benodol am y tai bach ar yr awyrennau mae’n defnyddio i hedfan o Lundain i Efrog Newydd rhyw chwe gwaith y flwyddyn. Pe tasai fe’n hepgor un o’r hediadau yna, gallai fe sychu ei ddwylo ar dywelon sidan ffresh bob tro mae’n piso, llosgi’r peth wedyn, a dal yn arbed carbon.

Nes ymlaen, mae’n trafod “ffetish y bag plastig”, y ffordd mewn un tameidyn o bolyethylen wedi dod i sefyll am ddrygioni ein ffordd o fyw afradlon. Mewn gwirionedd, mae cymaint o garbon mewn un bag plastig cyffredin ag sydd yn y petrol sy’n gyrru car rhyw hanner canllath. Wrth gwrs mae’n well peidio gwastraffu adnoddau ar bethach di-angen fel bagiau plastig, ond bob tro ti’n gyrru 10 milltir di-angen, wyt ti’n defnyddio yr un carbon ag sydd mewn 320 o fagiau plastig.

O’r gorau, dechrau diflasu fy hunan nawr, ac un o fy amcanion personol i yw “peidio eistedd wrth y cyfrifiadur am oriau maeth, ti ddim mor ifanc ag o’t ti, beth am fynd am dro bach?”.

Mwy yn y man. Methu aros, eh?

Cerdded a chanu

“Will & Ed Walking Around Great Britain” – Rhan 1 a Rhan 2. Ffilm fer gan Molly King, myfyrwraig o Bournemouth.

Gwefan Will ac Ed, gyda mwy o fanylion am eu hanturiaethau.

Mae’n ddigon hawdd bod yn sinicaidd am bethau fel hyn, ond dw i wedi cael llond bol o fod yn sinicaidd. Dydy Saeson sy eisiau ail-gysylltu â’u traddodiadau brodorol ddim yn “hen elyn” i fi. Chwarae teg iddyn nhw.

Hefyd, maen nhw wedi f’atgoffa fi o hen ffrind, ac amser braf iawn yn fy mywyd i.

27 di-derfyn

Dw i wedi dechrau defnyddio fuelly.com i gadw llygad ar faint o danwydd ni’n llosgi yn y car, ac am y tro cyntaf erioed, dw i’n sylwi beth yw pris petrol, i’r ceiniog. I’r degfed rhan o’r ceiniog, i fod yn fanwl gywir.

Y bore ’ma, rhoddais i werth £37 yn union, am 136.9c y liter, ond anghofiais i sgwennu lawr sawl liter oedd wedi mynd mewn. Nawr dw i’n sylwi bod 3700 / 136.9 = 27.027027027027027 ac yn y blaen, ac mae hyn wedi codi fy nghalon. Ond yw rhifau’n bert?

Ydw, dw i’n darllen Alex’s Adventures in Numberland o hyd. Ac hefyd, 2666.

Fuelly

Awr am y Ddaear

Peth cyntaf clywais i am Earth Hour oedd pan oedd pobl yn dechrau sôn amdano ar Twitter a Facebook, jyst dros awr yn ôl. Mae’n swnio i fi fel un o’r pethau ’na sydd yn amhosibl bod yn erbyn, gan fod e siwr o fod yn cael rhyw effaith positif, ond mae’n anodd iawn bod yn gryf o blaid chwaith.

Better to blow out one candle than to curse…

Na, sori, dyw hynny ddim yn mynd i weithio, nag yw?

Wnes i bostio rhywbeth lot fwy sarcastig ar Twitter, wedyn meddwl ‘to a’i ddileu fel y cachgi yr ydwyf. Dw i’n mynd i wneud fy rhan i nawr trwy troi off y cyfrifiadur, cyn i mi ddechrau postio fideos Plane Stupid a cholli ffrindiau.

Suren y Coed

Suran y Coed

Diwrnod bendigedig eto; mae bob dydd yn well na’r un blaenorol ar hyn o bryd. Cerddais i adre trwy’r coed yng Nghwmhawen Fach y bore ’ma, a gweld y planhigyn hyfryd uchod am y tro cyntaf eleni.

Suren y Coed yw e, Wood Sorrel yn Saesneg. Roedd fy nhad yn arfer ei alw yn salt ‘n’ vinegar, oherwydd blas sur ei ddail, ac mae’n bosibl taw hwn yw’r bwyd gwyllt cyntaf i fi ei flasu.

Mae gofod yn ddwfn

(Oddi wrth d’ewythr Dyl Mei.)

Wnaeth rhywun sylwi taw’r unig dro mae’r Athro Brian Cox yn edrych fel dyn 42 oed normal, yw pan mae e mewn peiriant disgyrchiant, a dan 5G o bwysau? Dorian Gray byd ffiseg, neu be?


“Brian Cox”, ddoe.


Llun ffeindiwyd ddoe mewn cwpwrdd yn CERN.

Dw i wrth fy modd gyda Cox a’i raglenni, a dw i ddim yn meddwl am eiliad ei fod e’n cymryd ei hunan mor o ddifri ag mae rhai eraill yn esgus wneud. Fel rhywun gyda chefndir yn y byd MTVaidd o ganu pop y 90au, dw i’n siwr ei fod e’n gwybod yn iawn pa mor chwerthinllyd mae’n edrych, cerdded yn slo-mo, heb edrych dros ei ysgwydd, wrth i hen garchar ffrwydro tu ôl iddo fe.

Roedd e’n hurt, ac roedd e’n berffaith.

Wrth gwrs, mae’n bosibl bod esboniad arall am wên llydan Brian: mae’r boi off ei dethau.

So Carlo’n bodio

Hitchhiker.jpg

Fe fues i ar y radio heddiw; do, ar Taro’r Post. Fi oedd y filler, yr eitem “Ac yn ola…”, yn llenwi’r pwt bach rhwng y ddadl ffyrnig ynglŷn ag enw newydd cynyrch Hufenfa De Arfon a Newyddion Un.

Fel arfer, fyddwn i ddim wedi cytuno bod ar y rhaglen. Dim byd yn erbyn y rhaglen ei hunan, dim ond mod i ddim yn hoffi clywed fy hunan ar y radio. Dw i wastad yn meddwl mod i’n swnio fel Hwntwr sy’n trial yn galed i beidio dynwared Gog, neu efallai fel Gog sy ddim eisiau swnio fel Cardi, neu rhyw gyfuniad o bob posibiliad yna.

Smo fi’n leicio fo, ’na beth dw i’n treial gwêd, ‘sti?

Ta waeth, pan ges i’r galwad y bore ’ma, oedd y cwestiwn “fasech chi’n fodlon siarad am dy brofiadau bodio/hitch-heico?” mor annisgwyl, ro’n i wedi cytuno cyn i fi gofio mod i ddim yn leico bod ar y radio.

Ro’n i ar ddeall byddai criw bach o bobl ar y lein i drafod bodio, ond na, fi wrth fy hunan diflas bach, treial meddwl am hanesion diddorol o’m hamser fel Prif-Fodiwr Ffordd Blaenau’r Cymoedd (1987 i 1992), cyn i ferch o’r Llyfrgell Genedlaethol ddod arno i siarad am Islwyn Roberts, Llanbedr, boi wnaeth lwcdeithio o gwmpas y byd, am sbort. Roedd e’n rhoi fy stori i am ba mor anodd oedd e cael lifft ma’s o Gaerdydd ar Gyffordd 32 mewn rhyw fath o berspectif. (Am fwy o berspectif, dyma boi o Ffindir sy’n byw heb arian, ac yn bodio ei ffordd trwy Ewrop.)

Ta waeth. Un o’r cwestiynau gofynnodd Dylan i fi oedd ambyti “profiadau annifyr”, ac oedd rhaid i mi ei siomi, gan mod i ddim erioed wedi cael y fath brofiad ar wahan i un boi meddw ar yr M4. Roedd hwnna eisiau i mi ddarllen un o’r cylchgronau arbennig oedd ’da fe yn y blwch menig, ac i “ymlacio”. Ro’n i wedi gweld Two Lane Blacktop digon o weithiau i wybod ble oedd hynny am fynd. Ond hyd yn oed wedyn, i gyd wnaeth y boi oedd pwdu tipyn bach pan ofynnais i iddo fy ngadael wrth ymyl y ffordd ger Swindon yn lle mynd “yr holl ffordd” i Gaerdydd gyda fe.

Fel dwedais i ar y rhaglen, dim ond profiadau braf dw i wedi cael wrth fodio, oherwydd mai dim ond pobl neis sy’n rhoi lifftiau i fodwyr. Ar wahan i ambell hilgi o yrrwr lori, does ’na un person sy wedi rhoi lifft i fi yn yr 25 mlynedd dw i wedi bod wrthi na fyddwn i’n fodlon mynd am beint gyda nhw.

Beth na ddwedais i, ond dylwn i fod wedi, yw bod yr unig bobl gas ti’n debyg i ddod ar eu traws wrth i chi fodio unrhywle ym Mhrydain yw’r cociau dryw sy’n codi eu bodiau nhwthau atat ti wrth gyrru heibio dan chwerthin. Byddai hyn yn digwydd o leia unwaith bob hanner awr o aros, ble bynnag fues i. Ond hyd yn oed wedyn, doedd hyn ddim yn fy hala fi’n grac. Does dim cylchdro glawiog yn y byd sy’n fwy diflas na gorfod rhannu car gyda rhywun â’r lefel ’na o hiwmor, felly o’n i bob tro yn diolch iddyn nhw am beidio stopio.

Ond wnes i ddim dweud hynny. Wnes i ddim hyd yn oed meddwl amdano, tan pum mumud ar ôl i fi ddod off y ffôn. Dyna rheswm arall dw i ddim yn rhy hoff o fod ar y radio. Dw i wastad yn meddwl am y pethau dylwn i fod wedi eu dweud pan mae’n rhy hwyr.

Lwcus bod blog ’da fi.

Oes ’na fodwyr, neu gyn-fodwyr, eraill ma’s fan’na? Rhywun sy wedi cael un o brofiadau annifyr bondigrybwyll yna?