“Will & Ed Walking Around Great Britain” – Rhan 1 a Rhan 2. Ffilm fer gan Molly King, myfyrwraig o Bournemouth.
Gwefan Will ac Ed, gyda mwy o fanylion am eu hanturiaethau.
Mae’n ddigon hawdd bod yn sinicaidd am bethau fel hyn, ond dw i wedi cael llond bol o fod yn sinicaidd. Dydy Saeson sy eisiau ail-gysylltu â’u traddodiadau brodorol ddim yn “hen elyn” i fi. Chwarae teg iddyn nhw.
Hefyd, maen nhw wedi f’atgoffa fi o hen ffrind, ac amser braf iawn yn fy mywyd i.
Ffeindiais i ddetholiad Léo Ferré mewn bocs siop elusen wythnos diwetha yn Abergwaun, a dim ond heddi dw i wedi ffeindio’r amser i wrando arno. Roedd e mewn cwmni da; ces i bump albym gan y sanctaidd Jacky yr un pryd.
Mae enw Ferré yn hollol newydd i fi, ond mae hynny’n dweud mwy am fy myopia cerddorol innau nag am werth Ferré.
He took a central place in the French song world and is a prominent figure in this domain. He was involved in anarchism and worked with Radio Libertaire, an anarchist free radio broadcasting in Paris and around France. Along with Georges Brassens and Jacques Brel, he is considered one of the greatest composers and writers of French songs.
Dw i’n dechrau difaru peidio clirio’r bocs yna; oedd pethau eraill gan Ffrancwyr a Sbaenwyr do’n i ddim wedi clywed amdanynt. Och.
Bydda i’n blogio am rywbeth arall ond bodio yn y man, siwr o fod, ond am nawr, dyma rhagolwg “The Forest Prince and the Pig” gan Craig Constantine, ffilm am lwcdeithio yn America.
Os ydy hynny wedi cosi dy fodiau, edrych ar beth ddigwyddodd i seren y ffilm ar ôl iddo benderfynnu bodio i noson gyntaf ei ffilm ei hun, yng Ngŵyl Ffilm Ddogfen Utah.
Mae’r ffilm yn agor ym Mhrydain, yn yr hen Gaergrawnt i fod yn fanwl gywir, yfory.
Penfoel Cilie, bore Gwener, o gilfach Plwmp
Ces i lot o sbort bodio i’r gogledd dros y Sul. Bore Gwener, fe es i o Blwmp am 9 o’r gloch y bore i’r Gledrid (ger Y Waun) am 1.45 y prynhawn. Gan gofio ei fod yn cymryd o leia 2 awr a hanner i yrru’r 100 milltir yma, dyw hynny ddim yn ffôl o gwbl. Bues i’n lwcus iawn o gael lifft o Langurig yr holl ffordd i’r Waun, bron a bod, ond hyd yn oed wedyn, do’n i ddim yn aros am fwy na chwarter awr yn unrhyw le ond yn Aberaeron, sy’n llawn twristiaid, o hyd.
Yr un stori dod yn ôl, ond i mi roi’r gorau i’r bodio yn Aberystwyth, gan fod y glaw bach yn rhy drwm, a bws ar gael ar ôl i mi gael cinio.
Prif nodwedd y bodio, ar wahan i ba mor hawdd oedd cael lifftiau, yw bod pob un lifft wedi dod o bobl yn eu 40au neu’n hŷn, ar wahan i’r lifft bach ola o Lanarth i Synod Inn gan foi ifainc oedd ar ei ffordd i wylio’r pêl droed yn nhafarn Ffostrasol. Oedd yn syndod i fi cymaint o bobl Twitter oedd yn synny mod i’n (1) bodio o gwbl a (2) yn llwyddo cael lifftiau. Prif nodwedd y bobl yno yw bod nhw’n ifancach na fi. Fel dwedodd un gyrrwr o gyn-athro wrtha i, rhywle rhwng Llanbadarn a Llangurig:
We’re really good at teaching kids about “stranger danger”, but not so good at showing them that they don’t have to be afraid for the rest of their lives.
Dw i ddim eisiau darllen gormod mewn i’r ffaith bod pobl ifainc wedi colli’r arfer o ffawdheglu, ond mae yn drist bod cenhedlaeth gyfan yn meddwl bod rhywbeth od am ei wneud.
Pontydd cario dŵr a threnau, Y Waun
Y peth gorau am fodio, ar wahan i’r ffaith ei fod yn rhad ac am ddim mewn arian a charbon, yw bod pobl yn siarad â chi. Wnes i gwrdd â rhyw ddwsin o bobl newydd dros y Sul, ac oedd gyda phob un ohonyn nhw eu storiau diddorol. O’r hen Gymro oedd wedi bodio yn ystod ei gyfnod o Wasanaeth Cenedlaethol yn y 50au, i’r Almaenwyr oedd newydd gosod paneli haul ar eu tŷ er mwyn dod oddi ar y grid. O’r Brummie oedd yn isel oherwydd colli ei wraig, ei fusnes, a’i hunan hyder (ond oedd wedi cadw ei Range Rover hynafol) i’r Dyn o Gaint oedd newydd adael ei ferch a’i cheffyl yn y coleg ger y lli, ac oedd yn gyrru yn ôl i ddyfnderoedd Lloegr mewn horsebox gwag. Pobl ffeind, bob un.
“Ond mae bodio yn beryglus“, wrth gwrs.
Ydy e? Oes tystiolaeth, neu ydyn ni’n gadael i’r Toris a’r tabloids rheolu ein ysymwybod yn ogystal â’n gwleidyddiaeth?
Sori am fod yn hipi, ond dim ond (rhannu) reid yw e. Mae rhaid i chi fod yn gall, wrth reswm, ond dydy hynny ddim yn golygu bod ag ofn pawb am byth. Mae bodio yn llawer saffach na hedfan, ym mhob ystyr.
‘Sai detholiad naturiol ddim eisiau i ni fodio, pam mae ein bodiau mor anhygoel o hyblyg?
The eyes of fear wants you to put bigger locks on your door, buy guns, close yourself off.
(Ro’n i wedi anghofio i mi sgwennu cofnod am fodio nôl ym mis Mawrth eleni, felly ymddiheuriadau am y dwbli isod. Rhaid mynd ma’s mewn munud, felly dim amser i’w olygu.)
Jen hitchiking, gan Bob Elderberry ar Flickr (cc)
Mewn erthygl yng nghylchgrawn yr Ecologist, mae Adam Weymouth yn gofyn “ai bodio yw’r ffordd werddaf o deithio does neb yn ei defnyddio?”:
Last week I hitched from Oxford to Salisbury, a two hour drive which took me four. I chatted with a technician about cuts to the sciences, encouraged someone to take to the road themselves, and had an hour’s lecture on how to make my own diesel from chip fat. There aren’t many forms of transport where you find all that. And regardless of these pleasures, hitchhiking should be thriving. With petrol prices rising weekly, people struggling to make ends meet, record youth unemployment and an urgent need to cut carbon emissions, a revival seems to be long overdue.
Mae’r erthygl yn decrau gan sôn am y “ffaith” taw dim ond 9% o yrrwyr heddiw yn debyg i gynnig lifft i fodiwr, wrth cymharu â ffigwr o rhyw 25% chwarter canrif yn ôl. Nawr, fel mae’r awdur yn sôn, dydy 9% ddim mor isel â hynny – dw i’n ei ffeindi braidd yn anodd credu, a bod yn onest – ond mae un pwynt pwysig am y “ffaith” yma dydy’r awdur ddim yn rhoi sylw iddo, sef bod llawer mwy o draffig ar y ffyrdd y dyddiay yma. Os ydy’r rhifau yna yn iawn, dydy cwymp o 25% i 9% ers yr 80au ddim mor syfrdanol â hynny.
Nid newid agwedd y gyrrwyr sy’n gyfrifol felly, ond newid agwedd y bobl sydd, yn draddodiadol, yn fwy tebyg na neb i estyn bawd i fynd o A i B: pobl ifainc. Eto, mae’r ystadegau melltigedig yn cefnogi’r tybiaeth: y rhai rhwng 18 a 24 yw’r grŵp lleia tebyg i fodio bellach, a dych chi’n llai tebyg o gael lifft gan un o’r to ifanc hefyd.
Fel mae’n digwydd, dw i’n perthyn i’r genedlaeth a ddaeth i’w hoed yn ystod Oes Auraidd Olaf bodio, sef canol yr 80au i’r 90au cynnar. Fel myfyriwr serchus ond di- gerbyd yn y Sowth, byddwn i’n dibynnu ar lwcdeithio i nghario at fy nghariad yn y Mers bob yn ail benwythnos. Yn aml iawn, bydde’r daith o Bontypridd i Groesoswallt yn gyflymach wrth fodio na mynd ar y trên. Des i yn gyfarwydd â phob twll a chornel* y ffordd rhwng y ddwy dref bert yna, a dod i nabod ugeiniau o bobl ddifyr hefyd.
Ddes i byth ar draws yr agwedd “pam yn y byd wyt ti’n bodio?” adeg hynny, ond y tro diwtha i mi fodio lawr i Gaerdydd, oedd pobl yn siarad â fi fel yr oedd rhywbeth bach yn anarferol am y ffaith: car broken down, has it?
Wel, ta waeth am hynny, gyda’r pris petrol fel y mae, dw i’n meddwl ei fod yn hen amser i ni ddechrau meddwl am fodio fel “yr unig ffordd (gall) o deithio” unwaith eto.
A fel “ni”, dw i’n meddwl y fi.
Felly, oni bai bod y rhagolygon tiwedd am y penwythnos nesa yn wael iawn, dw i am fodio lan i’r Waun, am y tro cyntaf ers, gylp, 10 mlynedd. Os chi’n gweld dyn tew canol oed yn sefyll wrth ochr yr A44 ddydd Gwener nesa, cofiwch codi eich bys canol a chwerthin ar ei ben, a wna i gofio gweddîo dros eich enaid colledig.
Bodio yng Ngwlad y Lap. Llun gan Mika Meskanen ar Flickr (cc)
(Diolch @paulbrichardson, am y trydariad gwreiddiol!)
Os dych chi wedi dod yma ar ôl y sesiwn hyfforddi Moodle yn Llandrindod, mae’r Moodle prawf fan hyn. Does dim llawer i’w weld yno, ond pan caf i amser, byddaf yn ychwanegu bach o gynnwys. Yn y cyfamser, mae croeso i unrhywun sy eisiau chwarae, greu cyfrif.
Rhowch wybod (nicdafis [malwoden] gmail [dot] com) os dych chi eisiau i fi newid eich statws defnyddiwr ar y Moodle i chi gael creu cyrsiau arno.
AAAAAArrrrrgh! Mae hyn yn hala fi’n grac tu hwnt. Dw i’n siwr ei fod e’n hawdd iawn ei drwshio fe, ond dw i’n methu’n llwyr, a dw i wedi bod ati am rhyw awr y bore ‘ma.
Mae ‘na wall bach yng nghyfieithiad Cymraeg WordPress, sy’n achosi hyn, ar y ffurflen hala sylwadau:
Dw i’n gallu ffeindio’r gwall yn y ffeil cy.mo, ar lein 887:
..ond dw i’n methu golygu’r ffeil .mo heb ei dorri.
Dw i’n gallu golygu’r ffeil cy.po, ond yn hwnna, dw i’n methu ffeindio’r gwall.
Oes ‘na feistr Jedi ma’s yna gyda 5 munud i sbâr?
Wedi ffilmio yn Fforest, Cilgerran ac yn Aberteifi.
Mae sawl person ni’n nabod yn y fideo, gan gynnwys dysgwyr a phontwyr yr ardal (siaradwyr rhugl sy’n dod i’r dosbarthiadau i helpu’r dysgwyr “croesi’r bont”).
Cerddoriaeth hyfryd, a fideo bendigedig. Debyg iawn i arddull cariad@iaith. Yr un criw?
Dw i’n dal ati, mynd trwy archif Morfablog, tacluso teitlau cofnodion a gafodd eu stwnsho blynyddoedd yn ôl wrth fewnforio cynnwys y blog i WordPress, ac yn y blaen, ac yn y blaen.
Braidd yn siomedig gweld cynlleiad o gynnwys y we o’r flwyddyn 2001 sy dal yn bodoli, neu’n hytrach, sy dal yn bodoli yn yr un lle. Er bod rhai, fel y BBC, y Guardian, a’r Register wedi bod yn ofalus i gadw eu cynnwys o dan yr un URLiau, mae llawer iawn gormod o sefydliadau sy ddim yn poeni iot am hyn.
(Dw i’n byw mewn tŷ gwydr fan hyn, wrth gwrs, gan fy mod i wedi symud o Blogger i Movable Type i WordPress, a newid cyfeiriadau cofnodion yma o leia tair gwaith wrth wneud.)
Un peth dw i’n dysgu wrth wneud y gwaith yma, yw pa mor bwysig yw e i gynnwys dyfyniadau mewn cofnodion blog. Yn aml iawn, byddwn i’n dod ar draws cofnod fel hyn, gweld bod un o’r dolenni naill ai wedi marw neu wedi’i thorri, a chan mod i ddim wedi dyfynnu dim byd, mae’n amhosibl ffeindio’r cynnwys eto. Yn yr achos hwn, roedd e’n lwcus mod i wedi cynnwys y linc i’r stori yn y Register, ac eu bod nhwthau wedi dyfynnu geiriau Rhodri Morgan; dim ond wedyn oedd yn bosibl i ffeindio y datganiad i’r wasg yn ei hafan newydd.
Felly, nodyn i fy hun, dyfynna wrth flogio, ychan.
Newydd sylweddoli bod un o’r lluniau dw i’n defnyddio ym mhenawd y blog bellach* yn edrych fel sylw ar y busnes “iaith y mynci”. Dyw e ddim. Damain a hap, fel y rhan fwya o’r stwff sy’n digwydd rownd fan hyn.
Oni bai… bod newyddiaduron y Daily Mail wedi bod yn ymweld â Morfablog, ac arna i mae’r bai am bopeth. Os felly, mae’n flin iawn ’da fi.
Ar y cwestiwn o sut i ymateb i’r adolygiad erchyll o’r llyfr Bred of Heaven, dw i’n tueddu cytuno â Carl, er i mi ddeall, a chydymdeimlo â phwynt Seimon Brooks hefyd:
Yn yr achos penodol hwn, dw i’n credu taw’r peth cyntaf dylen ni wneud yw prynu y llyfr. Dw i wedi dechrau arno heddi; mae’n dda iawn, ac mae’n delio â rhagfarn y wasg Seisnig yn erbyn Cymru a’i phobl yn y pennod cyntaf oll.
* [Gol. 26/08/11] wedi dileu’r lluniau yn y pennawd.
Chun Liao - Small is Beautiful
Un o fy hoff orielau Cymru yw’r un fach adran grochenwaith Prifysgol Aberystwyth, sy lawr stâr yn y Ganolfan Gelfyddydau. Ro’n i’n arfer cerdded heibio i hon heb feddwl aros ac edrych, nes i Philippa fy llusgo mewn un diwrnod, ac ers hynny dw i’n ffan mawr y lle. Dim ond dwy stafell gweddol bach yw hi, yr un ffrynt ag arddangosfeydd newidiadol, a’r cefn yn dangos dewisiadau o gasgliad cerameg y coleg.
Yn yr oriel flaen ar hyn o bryd mae arddangosfa Allan o Gaerfaddon (tudalen uniaith Saesneg, am ryw reswm), gwaith gan raddedigion cwrs ceramig Prifysgol Ffynnon Caerfaddon. Fy ffefrynnau i o’r casgliad oedd cwpl o weithiau gan Chun Liao (gweler uchod) a dau ddarn wych gan Matt Chambers (gweler isod).
Nid y darnau dw i wedi cynnwys yma sydd yn yr arddangosfa, ond pethau tebyg.
Mae’r sioe ar agor tan 21 Awst 2011. Diwedd yr wythnos!
Matt Chambers - Split Symmetry
(Ypdêt 16/08/11: mae adolygiad.com bellach yn fyw. Tagiwch eich twîts ag #adolygiad i chwarae gyda ni.)
Rhywbryd yn gynharach yr wythnos ’ma, wnaeth Seimon Brooks ddechrau postio adolygiadau sydyn o dai bwyta ac ati i’w ffrwd Twitter, ac yn defnyddio’r hashtag #adolygiad arnynt.
Mae wythnos yn amser hir ar Twitter. Yn fuan iawn, wnaeth y Twitfyd Cymraeg ddechrau efelychau syniad Seimon, ac mae’r hashtag eisioes wedi ennill ei le yn y pantheon o dagiau defnyddiol.
Wedyn, y prynhawn ’ma, dyna sgwrs bach yn arwain at hyn:
…ond aeth ymlaen i ddweud
Os dw i’n deall Seimon yn iawn, beth sy gyda fe mewn meddwl yw rhywle sy’n casglu pob twît sy’n defnyddio’r tag #adolygiad, er mwyn creu archif chwiliadwy o adolygiadau sydyn. Gwendid Twitter yw er bod pob neges yn cael ei harchifo, nid yw’n hawdd dod ar draws hen stwff.
Yn dangos fy niffyg dealltwriaeth llwyr o bethau technegol, dwedais i:
Dylwn i fod wedi gadael i Carl ateb hwnna, cyn i mi ruthro mewn fel ffŵl ac ychwanegu
… sy ddim hyd yn oed yn wneud synnwyr. Yn anffodus, wnaeth Seimon ddeall beth o’n i’n meddwl, ac wedi derbyn fy nghynnig.
Felly, fel y gwelwch chi yn y cofnod hwn, dw i wedi llwyddo ffeindio ategyn WordPress sy’n gadael i rhywun cynnwys twît “brodorol” mewn cofnod blog, ond dw i’n methu’n llwyr (hyd yn hyn) dod ar draws ffordd o awtomeiddio’r broses. Dw i ddim hyd yn oed yn siwr a fyddai’n syniad da i adael i’r peth fod yn hollol awtomatig: byddai hynny’n gadael y peth ar agor i sbamwyr a phob math o abiws.
Amser swper. Beth dych chi’n feddwl? Oes modd wneud hyn yn awtomatig?
[Eto, cofnod sy wedi'i gopio o'r blog iaith methedig.]
Mae Lameen Souag wedi olrhain hanes y gair Cabileg šnu, sy wedi newid ei ystyr o “gasineb” i “ganu” mewn dau gam hawdd:
In Classical Arabic, there is a fairly rare verb šani’a شنئ, meaning “to hate” [..] This has barely survived in spoken Arabic, but (according to de Prémare) the causative šənnā is still used in Tangier (Morocco), meaning “to taunt someone by showing him something he wants that you won’t give him.”
Sy’n swnio braidd yn Fonty Python-aidd i fi, ond mae’e Lameen yn nabod ei stwff, dw i’n siwr.
Anodd oedd peidio allosod o fan’na a gweld cysylltiad â’r traddodiad Celtaidd/Cymreig o ganu dychan, a dyna’r sylw cyntaf i’r blogiad yn wneud yn union hynny, ond yng nghydestun Iwerddon:
Early Irish law shows that poets’ use of satire had to be regulated so that it would not drive honest men to despair and suicide, but satire was itself a kind of legal punishment, especially applied to the rich who were above most other kinds.
[Wedi copio'r cofnod isod o flog "ieithyddol" dechreuais arno ac wedyn anghofio amdano. Eisiau dileu'r blog, ond oedd y cofnod hyn yn werth ei gadw.]
Bu stori yn y Guardian wythnos diwetha ym mis Ebrill am ddau siaradwr olaf iaith Ayapaneco, yn rhanbarth Tabasco, Mecsico, sy ddim yn siarad â’i gilydd:
There are just two people left who can speak it fluently – but they refuse to talk to each other. Manuel Segovia, 75, and Isidro Velazquez, 69, live 500 metres apart in the village of Ayapa in the tropical lowlands of the southern state of Tabasco. It is not clear whether there is a long-buried argument behind their mutual avoidance, but people who know them say they have never really enjoyed each other’s company.
Mae swnio mor annhebyg, ond yw e? Ond y peth wnaeth fy nharo fi yw nid dyma’r tro cyntaf i mi glywed stori fel hyn. Yn ei lyfr The Practice of the Wild, mae Gary Snyder yn sôn am fynd gyda chyfaill i weld Louie, un o siaradwyr olaf iaith y Nisenan yng nghanolbarth Califfornia:
Finally my friend broke his good news: “Louie, I have found another person who speaks Nisenan,” There were perhaps no more than three people alive speaking Nisenan at that time, and Louie was one of them. “Who?” Louie asked. He told her name. “She lives back of Oroville. I can bring her here, and you two can speak.” “I know her from way back,” Louie said. “She wouldn’t want to come over here. I don’t think I should see her. Besides, her family and mine never did along.”
That took my breath away. Here was a man who would not let the mere threat of cultural extinction stand in the way of his (and her) values. To well-meaning sympathetic white people this response is almost incomprehensible. In the world of his people, never over-populated, rich in acorn, deer salmon, and flicker feather, to cleave to such purity, to be perfectionists about matters of family or clan, were affordable luxuries. Louie and his fellow Nisenan had more important business with each other than conversations. I think he saw it as a matter of keeping their dignity, their pride, and their own ways&emdash;regardless of what straits they fallen upon&emdash;until the end.
Rhaid cyfadde mod i wedi bod un o’r bobl gwynion yna mwy nag unwaith, ond mae’r darn yna yn gwneud mwy o synnwyr i fi bob tro dw i’n ei ddarllen. Does dim sut peth â “marwolaeth iaith”: pobl sy’n marw, nid ieithoedd.
Diddorol darllen erthygl ar Language Log sy’n sôn am y gwahaniaeth rhwng defnyddio enwau a berfau mewn cwestiynau holiadur. Ceir ymatebion llawer mwy positif trwy defnyddio enwau: “Are you a voter?” yn hytrach na “Do you vote?”.
Tybed a fyddai’n werth wneud ymchwil ymysg pobl di-Gymraeg sy’n arbrofi â’r effaith newid “Would you like to learn Welsh?” i “Would you like to be a Welsh speaker?”
Dydd Mawrth, tywydd gwaetha’r wythnos, os dw i’n cofio’n iawn. Ac mae’n bosbl mod i ddim, gan fod hyn yn bythefnos yn ôl, erbyn hyn. Fi yw blogiwr arafa’r byd.
Cyrraedd Amlwch yn gynnar, yn y glaw. Difaru gwisgo siorts, nid oherwydd y glaw, ond achos nid yw bob ffarmwr yn cadw ei lwybrau cyhoeddus mor glir â’i gilydd, ac mae un lôn werdd yn arbennig sy’n llawn meiri a dail poethion, ac yn malu nghoesau’n chwilfriw. Ni phoener, does dim lluniau.
Mae Mynydd Parys wedi’i gloddio am ei gopr ers Oes yr Efydd, ac am gyfnod yn ystod y Chwyldro Diwydiannol, Amlwch oedd y ganolfan allforio copr fwya brysur yn y byd. Mae’r canrifoedd wedi gadael eu marc ar y mynydd; mae’r tirwedd arallfydol yn TARDISio fi yn ôl at y seithdegau, ond er gwaethaf y llu o gyfeiriadau ato ar Google, dw i’n methu ffeindio unrhyw dystiolaeth bod y mynydd wedi cael ei ddefnyddio fel lleoliad yr un bennod Doctor Who na Blake’s Seven. Digon hawdd i weld pam fyddai sut gymaint o bobl yn meddwl hynny:
Gan ein bod ni wedi dechrau mor gynnar, er bod y wâc yn ddigon hir roedden ni yn ôl yn y car erbyn amser cinio. Roedd y tywydd wedi bod yn ddigon braf, os yn oer yng ngwynt copa’r mynydd, ond yn ôl yn Amlwch closiodd y glaw o’n cwmpas eto, felly doedd dim awydd crwydro’r dre. Coesau bach yn rhy drwm am fwy o gerdded heddi, felly penderfynnu mynd i ymweld â Phlas Newydd, ger Llanfairpwll.
Prif nodwedd y Plas, i’r rhai sy’n hoff o luniau, yw ei gysylltiad â Rex Whistler, ac yn enwedig y murlun enfawr ganddo yn y stafell fwyta. Er mor drawiadol yw hwnna, ac yn gamp technegol, doedd y murlun ddim yn cyffwrdd ynddo i rhywsut. Gwell o lawer oedd y lluniau llai o faint, yn enwedig cwpl o’i “gariad”, Caroline Paget (chwaer ei noddwr, “Lord Anglesey”): un ohonyn nhw’n noethlun oedd yn destun cryn drafod yn ei amser, a’r llall yn bortread llawer mwy manwl. Dw i’n methu ffeindio copi o hwnna unrhywle ar y we, sy’n bryfoclyd iawn, ond oedd ’na rhywbeth llawer noethach am y portread bach o ben ac ysgwydd y ferch nag sydd i’w weld yn y noethlun go iawn, sy’n edrych i fi fel y llun wnaeth Leonardo DiCaprio jyst cyn i’r Titanic fynd i lawr.
Ar y llaw arall, dw i wedi darganfod, wrth sgwennu hwn o flogiad, taw Whistler oedd yn gyfrifol am y lluniau isod, sy’n rhoi esgus i fi ddefnyddio’r gwychair “plith-draphlith” am yr eildro ar y blog:
Jiawl, ddim wedi cyrraedd amser swper nos Fawrth eto, ac mae’n amser cinio yma yn y presennol, pythefnos wedyn. Bydda i’n lwcus i bennu blogio am Fôn cyn i ni fynd i Wrecsam…
Dydd Llun: hwn oedd y diwrnod gorau o’r gwyliau ar ran tywydd; perffeithrwydd, trwy’r dydd.
Wrth cyrraed Niwbwrch, aethon ni ar goll, trwy gam-ddarllen arwydd ffordd: mae “Llys Llewelyn” yn edrych yn debyg iawn i “Ynys Llanddwyn”, o’r pellter, mewn car, yn y bore, dim digon o goffi, ac yn y blaen.
Wedi ffeindio ein ffordd i’r maes parcio cywir, wnaethon ni sylwi bod dim amser gyda ni i wneud y wâc yn ein llyfryn yn y drefn iawn, pe hoffen ni gyrraedd yr ynys lanw cyn iddi gael ei hynysoli gan y môr. (Fel oedd yn digwydd, doedd dim rhaid i ni boeni, gan fod y llanw mor isel. Hyd yn oed ar ei uchelbwynt, gallen ni fod wedi rhydio’r stribed cul o ddŵr rhwng yr ynys a’r traeth yn hawdd, heb wlychu’n penliniau.) Penderfynnu, felly, i wneud pethau’n bendraphen. Wastad yn syniad da.
Mae Ynys Llanddwyn yn lle anhygoel, un o’r llefydd mwya trawiadol dw i wedi ymweld â fe erioed. Oedd hi’n helpu bod y tywydd mor berffaith, wrth gwrs, ac ein bod ni wedi cyrraedd cyn y torfeydd. Mae yn natur “Ynys y Cariadon” bod peth rhamant o’i chwmpas, ond mae’r gofalwyr wedi gwrthsefyll y temptasiwn i’w hail-frandio yn ormodol ar gyfer twristiaid. Mae ’na dwtshys bach o darth y Celt ambytu’r lle, ond hyd yn oed i sinig rhonc fel fi, mae pethau fel hyn yn tynnu gwên, yn hytrach na gwg:
Ar ben draw’r ynys fach, mae bwthynnod pilotiaid, lle mae arddangosfa fach sy’n olrhain hanes/myth Dwynwen, hanes mwy diweddar yr ynys, a pheth am fyd natur y lle.
Erbyn i ni wneud ein ffordd yn ôl i’r tir mawr, oedd yr ynys fach yn dechrau llenwi â thwristiaid. Sylwer beth wnes i yna.
Cerdded wedyn trwy’r coed ac at, mewn theori, Llys Rhosyr, ond gan mod i’n methu darllen y map yn iawn, aethon ni’r ffordd hir rownd, a cherdded rhyw dair milltir ma’s o’n llwybr. Ymyl arian y gwyriad oedd dod ar draws patsyn o goed ceirios gwyllt, a chael gwledd suddlon i’n cadw i fynd tan cinio.
Rhaid dweud bod Llys tywysogion Gwynedd braidd yn siomedig ar ôl yr henebion gwelon ni y diwrnod cynt, ond mae’n siwr bydd y safle traphwysig yma yn datblygu mewn amser; am wn i, mae’r gwaith cloddio dal yn mynd yn ei flaen.
Darn olaf y daith oedd ar hyd ffin Cwningar Niwbwrch, ond heb ddigon o amser/egni i fynd yn unlle ond yn ôl i’r car, welon ni ddim llawer ohono.
Gyda’r nos, ac wedi’n “swper pabell” arferol, ma’s i dafarn y Llong, Traeth Coch. Tafarn dda ar ran cwrw (Rampart, bragdy Conwy, perffaith ar ran lleoliad, ac yn hollol Seisnig ar ran naws y lle. Hyn oedd un o themau’r gwyliau; “I’m sorry?” yw Saesneg sir Fôn am “Do I look Welsh to you?”, mae’n debyg.
Serch hynny, ar ôl diwrnod bendigedig, a sychedig, y cwrw ffein a’r olygfa wych oedd yn plesio mwy na’r Seisnigwrydd yn digalonni.
O.N. Dyma fi’n blogio’n hirwyntog. Joio.
Dydd Sul diwetha, a ninnau’n llawn brecwast bendigedig Brynarth, bant â’r cart at Ynys Môn. (Rhaid bod bach o le yn y boliau o hyd, gan bod ni wedi stopio yn Pete’s Eats ar y ffordd i gael tamaid i ginio.)
Cyrraedd ein gwersyllfa ger Brynteg a chodi’r babell mewn llai o amser nag erioed. Dim amser i deimlo’n rhy smyg am hyn, gan fod ’na waith cerdded i’w wneud.
Llyfryn bach o deithiau cerdded sy gyda ni, yn yr iaith fain, sef Walks Around Ynys Môn, gan David Berry. Mae mewn cyfres dyn ni wedi defnyddio o’r blaen, ac yn ffitio yn y poced yn dwt. Wâcs rhwng dwy a hanner ac wyth milltir sy yma, a chan fod dim llawer o amser gyda ni cyn amser swper, penderfynnu ar un gweddol byr, a digon agos aton ni, sef yn ardal Moelfre. Dilyn llwybr yr arfordir o’r pentre at y gogledd, hyd at Draeth Lligwy. Ar y ffordd, gwelwn ni iêt mochyn arbennig (i rywun):
O draeth rhagorol Lligwy, a syched braf arna i, bach o siom yw ffeindio bod y “Dafarn Rhos” sy’n cael ei grybwyll yn y llyfryn, bellach yn dŷ haf yn hytrach na nhafarn o unrhyw iws i ddyn. Ond anghofio’r siom yn ddigon clou wrth gyrraedd Din Lligwy, olion pentre Brythonaidd-Rufeinig, mewn sefyllfa coediog â golygfeydd gwych o’r bae trwy’r coed. Llai na chwarter milltir o’r safle, mae heneb arall, o gyfnod cynharach byth, sef siambr gladdu Llugwy.
Crwydro yn digon sionc wedyn nôl i’r car ym Moelfre, a nôl i Ad Astra i fwyta un o’n “swperau pabell” arbennig (nwdls, ffa menyn, jar saws posh). Gyda’r nos, cwpl o beints o’r Ungorn yng Ngwesty’r California, Brynteg.
Dyn ni ar ein gwyliau!
Chwarae gyda’r patrymlun, a sylwi ei bod yn anodd iawn addasu teclynau heb droi’r iaith yn ôl i’r Saesneg. Felly os ydy pethau’n edrych braidd yn Seisnig am sbel, dyna pam…
Wythnos yn ôl, ar ein ffordd i Ynys Môn, treulion ni noson yn Nhregaron, gan fod ffrind yn dathlu ei phen-blwydd yn nharfarn y Talbot. Cyrraedd yn gynnar, braidd, er mwyn sieco mewn i’n gwely a brecwast, ac hefyd i gael cip yn siop ac oriel Rhiannon.
Mae’r siop wrthi’n dathlu ei phen-blwydd ei hunan eleni, a phedwar deg o flynyddoedd o greu gemwaith Cymreig yng ngogledd Ceredigion. Fel rhan o’r dathliadau, mae Rhiannon wedi penderfynnu arddangos ei chasgliad personol o emwaith y Celtiaid, mewn Amgueddfa Geltaidd fach newydd. Mae ’na wledd o bethau hyfryd yn y casgliad, a dyna fi’n difaru’n barod mod i wedi dod ar wyliau heb gamera ond yr un sy ar y ffôn newy’, ac felly dyma’r unig lun sy gyda fi sy ddim yn hollol ddiwerth, sef pedwar anifail bychan:
Ymlaen at y parti, a rhyfeddu ar y gwaith adnewyddu sy’n mynd ymlaen yn y Talbot. Dw i’n ei gofio fel lle go dywyll, o’r tro diwetha bues i yn ei berfeddion; erbyn hyn mae’r golau yn llenwi’r lle trwy ffenestri to. Yn y brif stafell fwyta, mae gwaith y ffotograffydd Rolant Dafis, astudiaethau o fyd natur sy hefyd yn taflu golau mewn i’r stafell.
Parti da, ’fyd. Canwyd cerdd dant gan y teulu a chlasuron pop Cymraeg gan bawb eraill. Ymunais yn y “la la las” a’r Mawredd Mawrion, do. Lot o sbort.
Treulion ni’r nos mewn gwely a brecwast yn Lledrod, tra bod y teulu wedi bwcio’r dafarn i gyd rhyngddynt, ond oedd y gwesty bach yn braf iawn, a’r jam cartref eirin Mair yn arbennig o dda.
