Archif Awdur: Nic Dafis

Ynghylch Nic Dafis

Morfablog yw blog personol Nic Dafis, sy'n ddigon hen i wybod yn well.

Fy Rheolau Twitter

Fy rheolau Twitter innau yw’r rhain, nid eich rhai chi. Dyna’r canllawiau rydw i’n eu dilyn, mwy neu lai, tra mod i wrthi ar y twîts. Does dim ots gyda fi beth ydych chi’n wneud: os ydw i’n eich dilyn chi, mae hynny oherwydd pa mor ddiddorol ydych chi, nid pa mor debyg i fi. Wir i chi nawr, ‘swn i’n moyn eich trolio chi, byddwn i wedi dweud rhywbeth cas am Edward H i chi gael dynnu mas o’i gydestun. (Croeso i chi anwybyddu’r paragraff hwn ‘sech chi’n brin o bethau i lenwi hanner tudalen yn Golwg, wrth gwrs.)

Twitter yw enw y cwmni, eu gwefan, a’r gwasanaeth maent yn ei darparu, yn yr un modd mai Smiths yw enw’r sioe papurau. Fyddech chi byth yn sôn am brynu eich Amseroedd Radio o’r Gofaint, byddai fe’n swnio yn rhyfedd. Bydd eich llygaid barcud wedi sbotio i fi ddefnyddio “y twîts” yn y paragraff uchod, i gyfeirio at Twitter. Mae hynny’n iawn. Mae “twîtfyd” yn dderbyniol hefyd, ond mae’n bosibl bod y plantos cwl wedi stopio ei ddefynddio erbyn hyn. Hei, dyma’r rheolau dw i’n eu dilyn: nid fi sy’n gyfrifol am eu llunio.

Trydar yw’r ferf, y peth chi’n wneud ar Twitter, “to tweet” yn Saesneg. Mae ’na bobl sy’n mynnu ar “trydaru”, ond maen nhw’n rong. Mae hyn wedi’i brofi, gan ieithyddwyr proffesiynol.

Trydariad yw “a tweet”, ond weithiau mae twît yn dderbyniol, neu hyd yn oed yn well, yn enwedig pan chi’n agos at y cant a deugain.

Dw i’n trydar yn Gymraeg, o leia ar fy mhrif gyfrif . Mae trydar yn ddwyieithog o’r un cyfrif yn wastraff o amser pawb, ac mae cynnal ail gyfrif ar gyfer y Saesneg yn ormod o waith i fi. Dw i’n defnyddio’r cyfrif Saesneg ambell waith i drolio creadyddion America, lliw nos. Mae angen hobi ar bawb.

Mae’n bosib bod hyn yn effeithio ar faint o bobl sy’n fy nilyn, ond dyna ni. Dw i ddim yn gwerthu dim byd. Byddai’n well ‘da fi cael 500 o bobl diddorol yn fy nilyn na 50,000 o sbambotiaid a ffans Game of Thrones.

Yn ddiweddar, dw i wedi ymestyn hyn at ail-drydar twîts Saesneg yn Gymraeg. Dw i’n defnyddio ADau hen ysgol, a chyfieithu’r testun Saesneg lle bo angen. Fel arfer, dw i’n newid y “RT” i “MT” (modified tweet), ond dw i ddim yn gyson am hyn.

Yn gystylltiedig â hyn, dw i’n fwy tebyg i ail-drydar twîts Cymraeg difyr (llai o waith i fi) yn hytrach na rhai Saesneg, ac i wneud hyn yn lle dim ond eu ffefrynnu nhw. Wnes i sylwi yn eitha cynnar mod i’n fwy tebyg i ennill ail-drydariadau i fy hunan gan bostio fy bon mots yn Saesneg, gan gynnwys ADiau gan Cymry Cymraeg. Mae hynny mor ryfedd mae’n werth ei ail-adrodd ar linell ar wahan, falle hyd yn oed mewn tagiau <blockquote>:

Mae Cymry Cymraeg yn fwy tebyg i aildrydar trydariadau gan Gymry Cymraeg eraill os ydy’r trydariadau yna wedi’u trydar yn Saesneg.

Wel, dw i ddim, gan fod rhaid i fi gyfieithu’r blydi peth, er mwyn cysoni â’r rheolau.

Mae ffefrynnau yn bethau diddorol iawn, ac maen nhw’n cael eu defnyddio mewn cymaint o ffyrdd gwahanol, o’r rave fave i’r wave fave, ond mae gyda ni’r Cymry ein math ein hunain: yr everyone-who-follows-me-will-have-seen-this-already fave. Dyw e ddim yn wir. Dw i ddim yn dilyn pawb yn y byd sy’n trydar yn Gymraeg, ond dw i wedi dechrau dilyn lot fawr o bobl ar ôl gweld rhywbeth ganddyn nhw mewn ADiad. Dw i hefyd ddim ar Twitter 24/7, ac yn dilyn cymaint o bobl nad yw’n bosib darllen popeth yn fy ffrwd bob dydd. Yn aml iawn bydda i’n gweld twît gan rywun dw i’n ei ddilyn dim ond mewn ADiad gan rhywun arall dw i’n ei ddilyn. ‘Sai’r ail berson ddim wedi boddran gyda’r ADiad, ac wedi bodloni â rhoi ffefryn, byddwn i wedi colli’r twît. Pwy sy’n edrych ar ffefrynnau pobl eraill, oni bai am stelcwyr amheus?

Dw i wedi dweud gormod.

Yn ôl i’r rheolau.

Dim beirniadu defnydd Twitter pobl eraill. Mae hyn yn gysylltiedig â lot o’r uchod, wrth gwrs, ond dyw e ddim o’m busnes i faint o Gymraeg mae pobl eraill yn defnyddio ar Twitter, neu (ac yn enwedig) pa mor wych yw eu Cymraeg. Mae’n digwydd weithiau bod rhywun neu rywrai yn dechrau lladd ar bobl sy ddim yn cyrraedd eu safonau nhw, ond pam wneud hynny ar Twitter? Dat-ddilyn pobl sy’n postio stwff diflas, a ffeindio’r bobl sy’n postio’r stwff difyr.

Dim trydar awtomatig o aps. Does neb ond fi â diddordeb mewn faint o bobl sy wedi fy nilyn a dat-ddilyn yn yr 24 awr diwetha, neu ble es i am fy nghoffi y bore ‘ma. ‘Sech chi moyn gweld popeth dw i’n postio i Instagram neu Tumblr neu Goodreads neu beth bynnag fyddech chi’n fy nilyn i yn y llefydd yna, siwr o fod. Ambell waith bydda i’n defnyddio’r botwm “Rhanna hwn ar Twitter”, ond mae hynny’n sêl bendith go iawn, nid jyst “dw i’n gwrando ar rywbeth ar Spotify”.

O’r gorau, dw i wedi dechrau rantio am stwff mae pobl eraill yn eu wneud nawr, felly mae’n amser dod â hyn i’w ben.

Dyna fy rheolau Twitter i. Beth yw eich rheolau Twitter chi?

Cerdded mewn cylchoedd

Mae’n flwyddyn gron ers i fi benderfynnu cerdded bob dydd. Dw i heb golli diwrnod ers dechrau Mai diwetha heb gerdded o leia 10,000 o gamau, yn ôl yr unben yn fy mhoced, Mistar Peds. Wedi cerdded mewn bob fath o dywydd, achos does dim esgus. Wrth i’r misoedd fynd heibio, mae’r angen i gerdded bob dydd wedi tyfu i’r pwynt ble dw i’n ffeindio fe’n anodd dychmygu colli diwrnod. Yr unig reswm i beidio cerdded byddai salwch, ond dw i ddim wedi bod yn sâl ers blwyddyn gron, chwaith.

Dw i wedi cerdded tipyn erioed, ond dim ond eleni mae e wedi dod yn rhan mor ganolog o’m bywyd bob dydd. Ond mae ‘da fi ffordd i fynd nes i fi gyrraedd lefel Nick Papadimitriou, The London Perambulator, sy wedi troi cerdded ei filltir sgwâr yn rhywbeth agos at farddoniaeth. (Rhybudd: mae Russell Brand yn y ffilm, ond Russell Brand llai pryfoclyd nag arfer.)

Bydd llyfr Papadimitriou, Scarp, yn cael ei gyhoeddu mewn clawr meddal ddydd Iau. Edrych ymlaen.

Ffeindies i’r ffilm ar Metafilter, wrth edrych am bethau am Iain Sinclair, sy hefyd yn y ffilm. Wedi bod yn darllen ei nofel wych, Downriver, yn diweddar, a gwrando arno fe ar bodlediad Hackney, wrth i fi gerdded milltir sgwâr braidd yn wahanol i’r un mae Sinclair yn ei droedio.

Podlediad arall, sy’n edrych yn ddiddorol, ond dw i heb gael cyfle i wrando eto, yw Ventures and Adventures in Topography, gan Nick Papadimitriou and John Rogers, a wnaeth y ffilm uchod.

Dw i’n darllen mwy a mwy am gerdded yn Saesneg ar hyn o bryd, ond hoffwn i ffeindio llyfrau tebyg yn y Gymraeg? Oes ‘na rhywun dylwn i wybod amdano/amdani?

Derwen Pontfadog

The Pontfadog Oak
[Llun gan Ashley Peace, Treeblog, gyda chaniatâd.]

Trist iawn bod Derwen Pontfadog wedi cwympo, ond wnaeth y paragraff yma yn erthygl y Guardian fy nharo:

Last year a group from the Ancient Tree Forum visited Pontfadog and, seeing it was vulnerable to a big wind, put together a list of actions costing £5,700 that they thought might have protected it. Despite a petition of 6,000 signatures to the Welsh assembly, no money could be found.

£5,700 i amddiffyn y goeden, a 6,000 o bobl oedd eisiau i’r llywodraeth roi’r arian.

95c y pen.

Dw i’n deall y tuedd i fynnu bod rhaid i rhywun wneud rhywbeth, ond os ydy’r Guardian yn iawn gyda’u ffeithiau (a chwarae teg, maen nhw’n dweud yma bod Pontfadog yn “Mid-Wales”) falle nid casglu enwau ar ddeiseb oedd y ffordd orau ymlaen fan hyn?

Dydy’r un o’r storiau dw i wedi’u gweld yn wneud yn glir a ydy’r goeden wedi marw, neu dim ond wedi cwympo. Mae’n edrych o’r lluniau gan Rory Francis ar Flickr bod pethau yn wael ar yr hen gawres, ond dydy cwympo ddim yr un peth â marw i goeden. Os oes gwreiddiau dal yn y ddaear ganddi, gallai hon fyw am flynyddoedd maeth eto. Ond nid os eir ati i’w thorri’n syth. Dyna’r wers dysgwyd ar ôl storm fawr 1987, pan gafodd miloedd o goed, oedd yn dal i fyw, eu dinistrio yn ddi-angen.

Wedi’r cwbl, ’dyn ni ddim yn lladd ein hynafiaid dynol gan nad ydynt yn sefyll mor syth ag oeddent.


Nes ymlaen: wedi dod ar draws blogiad gan rywun sy’n gwybod ei stwff, a gweld lluniau bach yn well, mae’n amlwg nag yw’r hen dderwen yn debyg i fyw o hyd:

Still, I was in for a shock when I saw both the underside of the tree and the soil on which had it stood for centuries. Where were all the roots? For all intents and purposes, there was nothing at all to anchor it to the ground. The biggest roots there, which were really nothing, were completely rotten. There were a couple of small straggly roots that were live wood, but had they really managed to sustain the whole tree?

Dyma rai o luniau tynnwyd gan Ash o Treeblog ar ei ymweliad â Pontfadog – gweler ei ffrwd Flickr am ragor.

The Pontfadog Oak

The Pontfadog Oak

A lluniau gan Treehunter, Rob McBride, o’r hen dderwyn yn ei gogoniant.

Leilani Münter

Cerdded i’r dafarn neithiwr, a gwrando ar bodlediad Clwb Sierra am y tro cynta.

Y gwestai arbennig oedd Leilani Münter, ymgyrchydd amgylcheddol, figan, ac un o yrrwyr ceir rasio benywaidd gorau y byd.

Mae hi hefyd wedi gweithio fel gyrrwr stynt i actores weddol enwog: ydych chi’n gallu dyfalu pwy?

Llun gan Michael Bernard/Lucky Jeans

Ar ddechrau’r cyfweliad ro’n i braidd yn amheus: fel mae cyflwynydd y rhaglen yn awgrymu, mae gwrthddywediad rhwng dweud wrth pobl y dylen nhw newid eu ffordd o fyw a llosgi llai o garbon, ac wedyn gyrru car mawr mor gyflym â phosib er mwyn diddanu’r bobl ‘na. Ond fel mae hi’n dweud, mae mwy o bobl yn mynd i wylio rasys ceir yn yr UDA nag unrhyw chwaraeon eraill, ac ar wahan i bêl-droed Americanaidd, mae mwy yn gwylio’r rasys ar y teledu hefyd.

Mae 75 miliwn o bobl yn dilyn NASCAR yn yr UDA, ac heb fod yn rhy ragfarnllyd, mae’n debyg nid nhw yw’r grŵp mwya gwyrdd yn y byd.

Mae Münter yn awyddus iawn i fod yn “wyneb cyfeillgar” i amgylcheddaeth, ac mae hi’n defnyddio term “sugaring the pill” mwy nag unwaith yn ystod y cyfweliad. I’r rhai sy’n dod o’r traddodiad gwau-dy-fiwsli-dy-hunan o amgylcheddaeth, mae hyn yn ysgymun, wrth gwrs, ond hi sy’n iawn. Does gennym ddim amser i fod yn buryddion bellach. Rhaid gweithio mewn cymaint o ffyrdd ag sydd bosibl i gyrraedd cymaint o bobl ag sydd bosibl, a phobl fel ffans NASCAR yw’r rhai mwya pwysig i’w cyrraedd. Dyw e ddim cymaint o hwyl â chwerthin ar eu pennau am fod yn Americanwyr hyll, ond mae’n fwy effeithiol.

Pwynt bach arall y codwyd yn ystod y cyfweliad oedd ei defyndd o’r term “plant based diet” yn lle “veganism”. Unwaith eto, wnes i ddechrau gan wfftio ei thwyllresymeg, ond wedyn derbyn ei dadl y byddai darbwyllo 75 miliwn o gefnogwyr NASCAR i beidio bwyta cig ar ddydd Llun yn arbed cymaint o garbon â chonferto 10 miliwn o bobl newydd i lyseuyddiaeth. Beth sy’n fwy pwysig: bod yn bur, neu fod yn effeithiol?

Dyma’r cyfweliad: Sierra Club Radio – 27 Ebrill 2013.

Beth dych chi’n ei feddwl?

“Gweler yr atodiad am fanylion”

Oes modd darbwyllo pobl sy’n gweithio yn y maes “marchnata iaith” yng Nghymru i beidio anfon ebost sy’n cynnwys y geiriau uchod?

Ces i neges ebost (ar fy ffôn) diwrnod o’r blaen, amser cinio yn ystod dosbarth pedair awr. Doedd dim manylion o gwbl yng nghorff yr ebost, ac roedd yr atodiad yn Word doc 1.5MB. Prin iawn mae signal ffôn yn y stafell dosbarth yn Aberteifi, heb sôn am 3G neu ddi-wifren (ha!), felly doedd dim modd i fi ddarllen y neges nes i fi gyrraedd gartre. Sy’n drueni, achos fyddai’r “manylion yn yr atodiad” wedi bod o ddiddordeb i’r bobl oedd yn y dosbarth gyda fi ar y pryd.

A chynnwys yr un a hanner megabeit yna? Rhyw hanner cant o eiriau. Llai o “wybodaeth” na sydd yn y paragraff uchod.

Gyda mwy a mwy o bobl yn defnyddio teclynnau symudol i godi negeseuon ebost, mae cuddio gwybodaeth am ddigwyddiadau mewn atodiadau bydd pobl ddim yn boddran eu hagor, yn aneffeithiol. Os oes rhaid anfon y gwybodaeth mewn Word doc, o leia dylech chi gopio’r testun mewn i gorff yr ebost hefyd.

Dw i’n meddwl mod i wedi defynddio’r ddolen yma o’r blaen, ond gyda ymddiheuriadau am y Saesneg, Please Don’t Send Me Word Documents, oni bai bod wir angen.

Ac os byddwch chi’n anfon dogfen MS Publisher ata i, fydda i ddim yn gallu ei darllen o gwbl.

Beth sy dan y Bont?

Tra’n bod ni wrthi fod yn agored am CiO, dyma fi’n meddwl yn uchel ynglyn â’n gwefan Moodle newydd i Ganolbarth Cymru, Y Bont (fach).

Mae’n bosib i chi glywed sôn am Y Bont (fawr), sef gwefan genedlaethol ar gyfer dysgwyr a thiwtoriaid Cymraeg i Oedolion. Fel rhan o’r cynllun yna, mae gan bob Canolfan rhanbarthol ei safle ei hunan i’w ddatblygu, ac mae gan bob Canolfan eu “pencampw(y)r” sy’n cyfrifol am redeg yr is-Bontydd.

Yn achos Canolfan y Canolbarth, fi yw’r un lwcus sy’n treulio hanner diwrnod y wythnos treial ddatblygu’r peth fel ei fod o ryw iws i’r dysgwyr ac i’r tiwtoriaid.

Falle oherwydd bod amser yn brin ar bawb (gweler y blogiad blaenorol am un rheswm dros hyn), dydy’r ymateb gan y tiwtoriaid hyd yn hyn ddim wedi bod yn frwdfrydig iawn. Dydy’r rhan fwya o’r tiwtoriaid dw i wedi cwrdd â i drafod y Bont fach ddim wedi mynd ati i greu cyfrif ar y safle eto, heb sôn am ei defnyddio i rannu adnoddau.

Wedi dweud hynny, ers dechrau Tymor y Hydref, dw i wedi cael fy siomi ar yr ochr orau gan ymateb fy nosbarth Mynediad yn Aberteifi, y “criw moch cwta” fel petai, sy’n profi’r adnoddau a’r cynnwys arall dw i wedi bod yn rhoi ar y Bont Fach bob wythnos ers deufis.

Am wn i, Bont fach y Canolbarth yw’r unig un o’r is-Bontydd sy’n gadael i ddefynddwyr greu eu cyfrifau eu hunain, a thrwy wneud hynny, mae dysgwyr mwya chwilfrydig wedi dechrau dod i’r safle, creu cyfrifau, a chwarae o gwmpas gyda’r pytiau o adnoddau sydd yna. Mae angen lot mwy na hynny i greu unrhyw fath o wefan gymunedol, ac mae angen lot mwy o fewnblyg gan y tiwtoriaid os ydyn ni am gynnig digon o adnoddau i wneud y wefan yn werthchweil i’r dysgwyr.

Dyma’r llith dw i newydd hala at y tiwtoriaid sy yn fy llyfr cyfeiriadau i, felly.


Annwyl Diwtoriaid,

Os ydych yn dysgu Cwrs Mynediad Dwys (Cwrs Sylfaenol Ceredigion), mae adnoddau hawdd eu cyrraedd ac am ddim ar gyfer eich myfyrwyr i’w cynorthwyo wrth ddysgu. Mae myfyrwyr Aberteifi wedi dechrau eu defnyddio ac yn eu cael yn help mawr, yn ôl yr adborth rwy’n ei gael oddi wrthynt yn y dosbarth. O’r 17 sy yn y dosbarth, mae 11 ohonyn nhw wedi llwyddo i greu cyfrif a dechrau defnyddio’r adnoddau heb unrhyw help gen i. Yr unig anogaeth cawson nhw oedd, “here’s the website address for online resources for this course”.

Er mwyn i chi neu i’ch myfyrwyr ddefnyddio’r adnoddau ar Bont y Canolbarth, mae rhaid cofrestru ar y wefan: cliciwch ar y ddolen http://canolbarth.ybont.org/login/ i greu eich cyfrif (neu i fewngofnodi os oes cyfrif gyda chi eisioes), ac wedyn dilynwch y dolenni “Dysgwyr > Mynediad” i gyrraedd y deunydd ar gyfer Mynediad Dwys (neu cliciwch ar http://canolbarth.ybont.org/course/view.php?id=3).

Mae’r adnoddau’n cynnwys cardiau fflach ar eirfa ac ymarferion ar y deialogau, ynghyd â chopiau o’r taflenni gwaith (fel PDFs) a’r deunydd awdio (ffeiliau MP3). Mae deunydd o Uned 1 hyd at Uned 7 yna hyd yn hyn, ond bydd Uned newydd yn ymddangos bob wythnos.

Mae ambell i beth wedi dechrau ymddangos yn adran neilltuol i diwtoriaid, hefyd (http://canolbarth.ybont.org/course/view.php?id=8), ond i gyrraedd yr adran yna, bydd rhaid i chi roi gwybod i fi eich bod chi wedi cofrestru. Dyna’r unig rhan o’r wefan sy ddim ar agor i ddysgwyr, a’r bwriad yw i diwtoriaid rannu adnoddau all fod yn ddefnyddiol yn y dosbarth.

Os hoffech wneud, mae modd i chi gynhyrchu’ch deunyddiau’ch hunan, ar gyfer y cwrs Mynediad neu unrhyw gwrs arall dych chi’n ei ddysgu, a’u rhoi ar Bont y Canolbarth. Gall “adnoddau” gynnwys pethau fel y cardiau fflach sydd yna eisioes, neu gwis arlein – gweler enghraifftiau gan Phyl ar gyfer myfyrwyr Cwrs Graenus (http://canolbarth.ybont.org/course/view.php?id=6) – neu rywbeth mor syml â ffeil Word neu daflen dych chi wedi’i sganio. Rhowch wybod os byddwch angen help i wneud hyn.

I gloi, dyma rhan o neges ges i gan ddysgwraig newydd o Fachynlleth echdoe:

“Is this website your work? mae’n dda iawn, very useful resources, loving the flashcards where you can also print revision lists from them. Is it OK to tell my class mates about the website, I’m guessing it’s not fully launched, it took me much searching to find it, I was looking for online resources.”

Os oes unrhyw gwestiynau neu awgrymiadau ynglyn â sut i ddefynddio’r wefan, peidiwch ag oedi cysylltu â fi.

Bod yn Agored

Cawson ni diwtoriaid CiO Ceredigion gyfarfod diddorol yn Llambed bwynoson, ynglyn â (anadl ddofn) Fframwaith Credydau a Chymwysterau Agored Cymru. Des i adre gyda fy nogn bach i o’r ffurflenni anghenrheidiol ar gyfer eleni.

Mae gyda fi rhyw 50 o ddysgwyr eleni, mae rhaid i bob un wneud 6 uned achredu, felly mae gyda fi 300 o ffurflenni i’w llenwi, 300 darn o adborth ysgrifenedig i’w rhoi i’r myfyrwyr, a 300 ymateb ysgrifenedig i’w casglu oddi wrthyn nhw. Wedyn mae rhaid i fi lungopio popeth. Ddwywaith.

Mae’r Grŵp sy’n paratoi Adolygiad Cymraeg i Oedolion wedi gofyn am adborth ar y sefyllfa bresenol yn y maes, felly, gyda chaniatâd caredig fy anwylyd, Philippa Gibson, dyma ei hymateb hithau, sy wedi’i hala atyn nhw heddi fel ebost a llythyr.


Asesu, achredu ac ennill cymwysterau ym myd Cymraeg i Oedolion.

Cefndir
Mae dysgu Cymraeg i Oedolion (CiO) yn rhan bwysig iawn o strategaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer Cymru ddwyieithog, ac o’r gobaith i gynyddu’r nifer o siaradwyr Cymraeg yng Nghymru. Mae miloedd o oedolion, o bob cefndir, yn dysgu trwy ddosbarthiadau ledled Cymru.

Argymhelliad a nod y dysgwyr, ar y cyfan, yw cyfathrebu ar lafar trwy gyfrwng y Gymraeg, am resymau cymdeithasol, cymunedol, teuluol, cenedligrwydd, neu ambell waith er mwyn cael swydd. Ennill y gallu i siarad a deall yw’r nod. Prin iawn yw’r myfyrwyr sydd am ddysgu er mwyn ennill unrhyw gymhwyster ffurfiol.
Parhau i ddarllen

Beth wnes i ar fy ngwyliau

Ymwadiad Robin Ince-aidd: mae’r isod wedi’i sgwennu mewn hast, wedi’i olygu mewn rhagor o hast, gyda pharagraffiau cyfan wedi’u symud o’r diwedd i’r dechreuad ac yn y blaen. Mae hi bellach yn amser cinio ac wedyn bydd hi’n amser mynd am dro. Gallwn i ei adael yn y ffolder “drafftiau”, ac wedyn ei ddileu mewn hunan diflastod mewn wythnos, fel dw i wedi wneud gyda pob un blogiad dw i wedi dechrau arno ers mis Ebrill, neu ei bostio nawr fel y mae. Er mwyn peidio gadael i’r blog ‘ma farw yn gyfan gwbl, dw i am ei bostio fel y mae, gyda’r holl gamgymeriadau, gan obeithio ei fod e’n wneud digon o sens. Iw haf bîn warnd…

Bach o gefndir: treulies i ryw hanner yr haf diwetha yn gwisgo rhwymyn yna ar fy mhenlin, ar ôl ei droi am y trydydd tro mewn 5 mlynedd. Erbyn Steddfod Wrecsam, ro’n i llyncu cymaint o ibwproffên ro’n i’n dechrau poeni am fynd yn gaeth iddo. Ac yn hytrach na mynd at y doctor, ro’n i’n barod i dderbyn, fel mae Louis C.K. yn ei ddweud, taw dyma ffawd y dyn yn ei bedwardegau, a dylwn i ddod yn arfer byw gyda phoenau bach mewn darnau gwahanol o nghorff:

Mae hyd yn oed Louis C.K. wedi sylweddoli bod hyn ddim cweit mor anochel: mae e wedi ymuno â Gervais a Jupitus ar gambo’r cyn-dewion. Doedd bod yn dew ac yn segur ddim yn ffawd, roedd e’n ddewis personol. Dydw i ddim yn hollol dwp; dw i’n derbyn gwirionedd sylfaenol “calorïau i mewn, calorïau allan”. Ond er i mi ddechrau ar ddeiat newydd bob hyn a hyn, a llwyddo colli pwysau i ryw raddau, dw i erioed wedi dod i ben ar ail ochr y hafaliad yna, y “calorïau allan”.

Debyg mod i wedi defnyddio’r cartwn ‘ma o’r blaen, ond mae’n disgrifio fy mhersonaliaeth i’r dim:

Dyma ni’n dod at ddiwedd toriad haf hirfaith arall, ac am y tro cynta ers cyn cof, dw i’n edrych ymlaen at fynd yn ôl at y gwaith dysgu. Ddim mod i ddim yn mwynhau’r fel arfer, cofiwch, ond achos i fi gael haf anarferol eleni, mae’r batris wedi’u hailsiarsio, ac rwy’n barod i wynebu’r llwyth nesaf o ddysgwyr sionc, gwiwerodaidd.

Fel arfer, amser hyn o’r flwyddyn, byddwn i’n difaru mod i wedi wastraffu haf arall, ar y cyfan, trwy piso’r rhan fwya o fy amser rhydd i ffwrdd ar chwarae gemau cyfrifiadurol. Neu, amser maith yn ôl;l, pan oedd y byd yn ifanc a doedd dim sut peth â Twitter, ar flogio ac ati.

Yn eironig ddigon, y peth sy wedi fy helpu torri’r caethineb i’r rhithiol yw gêm dw i’n chwarae yn erbyn fy hun, ac un sy’n cael ei hybu gan y llywodraeth, ymysg eraill: cerdded bob dydd:

(Hysbys bach di-dâl: yr ap dw i’n ei ddefynddio i olrhain fy nghamau dyddiol yw TactioHealth. Mae fersiwn am ddim ar gael.)

Ers dechrau mis Mai, dw i wedi llwyddo mynd ma’s o’r drws bob dydd a cherdded fy mhwt beunyddiol: 10K o gamau ar y dechrau, ond wedi sbel o ffeindio bod wneud bach mwy na hynny yn ddigon hawdd, codi at 12,500 o gamau bob dydd. Mae hyn rhyw 5 i 6 milltir y dydd, ddim byd i sgwennu adre amdano, ond digon i sicrhau mod i’n ma’s o’r tŷ (ac oddi ar fy mhen-ôl) am o leia dwy awr y dydd. Fel arfer, mae’r wâc yn dechrau o’r drws ffrynt; sdim prinder o ffyrdd bychain, lonydd gwyrddion a llwybrau arfordirol o yn y filltir sgwâr, diolch byth. Fel mae’r llun uchod yn dangos, dw i’n eitha cyson fel arfer: wedi gweithio ma’s rhwydwaith o deithiau lleol sy’n ddigon amrywiol mod i byth yn gorfod meddwl “ble awn i heddi?” Fel y trydares i bwyddiwrnod, mae pedwar tŷ tafarn o fewn cyrraedd cerdded o’r lle ‘ma, a dw i erbyn hyn yn gwybod sut yn union i’w cyrraedd yn ystod wâc sy’n dod â fi adre gyda 12.5K cam yn fy mhoced a chwpl o beints o’r stwff da yn fy mola.

Y peth pwysica yw bod dim dewis gyda fi. Mae rhaid i fi gerdded bob dydd. Wedi “ennill y gêm” bob dydd ers dechrau mis Mai, mae’n dod yn fwyfwy anodd meddwl am beidio mynd ma’s am dro. Mae’n amser cinio nawr wrth i fi sgwennu hyn, a dw i’n dechrau teimlo braidd yn anghyfforddus eistedd ‘ma, a’r haul yn tywynnu. Mae’n anochel y daw’r dydd pan nad ydw i’n gallu ffeindio dwy awr yn ystod y 24 i fynd am dro, ond hyd yn hyn dw i wedi llwyddo. Wrth gwrs, dw i ddim wedi bod yn sâl ers dechrau mis Mai, ond efallai nid cyd-ddigwyddiad llwyr yw hynny, chwaith.

Mae hyn oll yn ffordd o ymddiheuro bod y blog yma wedi bod yn dawel ers cymaint o amser. Dw i ddim yn esgus am eiliad bod neb yn ymweld â’r lle yn ddyddiol a dweud “damo, dim byd newydd o hyd”; mae’r blog ‘ma wedi bod yn hanner cysgu ers o leia 2008, ond dw i dal yn teimlo bod dim llawer o bwynt cadw blog yn fyw os dwyt ti ddim yn postio dim byd newydd ar y peth. Ond mae gen i bethau dw i am sgwennu amdanyn nhw, ac o’r diwedd dw i’n teimlo fy mod i’n gallu treulio bach o amser o flaen y cyfrifiadur heb feddwl mod i’n lladd fy hunan yr un pryd.