Penfoel Cilie, bore Gwener, o gilfach Plwmp

Ces i lot o sbort bodio i’r gogledd dros y Sul. Bore Gwener, fe es i o Blwmp am 9 o’r gloch y bore i’r Gledrid (ger Y Waun) am 1.45 y prynhawn. Gan gofio ei fod yn cymryd o leia 2 awr a hanner i yrru’r 100 milltir yma, dyw hynny ddim yn ffôl o gwbl. Bues i’n lwcus iawn o gael lifft o Langurig yr holl ffordd i’r Waun, bron a bod, ond hyd yn oed wedyn, do’n i ddim yn aros am fwy na chwarter awr yn unrhyw le ond yn Aberaeron, sy’n llawn twristiaid, o hyd.

Yr un stori dod yn ôl, ond i mi roi’r gorau i’r bodio yn Aberystwyth, gan fod y glaw bach yn rhy drwm, a bws ar gael ar ôl i mi gael cinio.

Prif nodwedd y bodio, ar wahan i ba mor hawdd oedd cael lifftiau, yw bod pob un lifft wedi dod o bobl yn eu 40au neu’n hŷn, ar wahan i’r lifft bach ola o Lanarth i Synod Inn gan foi ifainc oedd ar ei ffordd i wylio’r pêl droed yn nhafarn Ffostrasol. Oedd yn syndod i fi cymaint o bobl Twitter oedd yn synny mod i’n (1) bodio o gwbl a (2) yn llwyddo cael lifftiau. Prif nodwedd y bobl yno yw bod nhw’n ifancach na fi. Fel dwedodd un gyrrwr o gyn-athro wrtha i, rhywle rhwng Llanbadarn a Llangurig:

We’re really good at teaching kids about “stranger danger”, but not so good at showing them that they don’t have to be afraid for the rest of their lives.

Dw i ddim eisiau darllen gormod mewn i’r ffaith bod pobl ifainc wedi colli’r arfer o ffawdheglu, ond mae yn drist bod cenhedlaeth gyfan yn meddwl bod rhywbeth od am ei wneud.

Pontydd cario dŵr a threnau, Y Waun

Y peth gorau am fodio, ar wahan i’r ffaith ei fod yn rhad ac am ddim mewn arian a charbon, yw bod pobl yn siarad â chi. Wnes i gwrdd â rhyw ddwsin o bobl newydd dros y Sul, ac oedd gyda phob un ohonyn nhw eu storiau diddorol. O’r hen Gymro oedd wedi bodio yn ystod ei gyfnod o Wasanaeth Cenedlaethol yn y 50au, i’r Almaenwyr oedd newydd gosod paneli haul ar eu tŷ er mwyn dod oddi ar y grid. O’r Brummie oedd yn isel oherwydd colli ei wraig, ei fusnes, a’i hunan hyder (ond oedd wedi cadw ei Range Rover hynafol) i’r Dyn o Gaint oedd newydd adael ei ferch a’i cheffyl yn y coleg ger y lli, ac oedd yn gyrru yn ôl i ddyfnderoedd Lloegr mewn horsebox gwag. Pobl ffeind, bob un.

“Ond mae bodio yn beryglus“, wrth gwrs.

Ydy e? Oes tystiolaeth, neu ydyn ni’n gadael i’r Toris a’r tabloids rheolu ein ysymwybod yn ogystal â’n gwleidyddiaeth?

Sori am fod yn hipi, ond dim ond (rhannu) reid yw e. Mae rhaid i chi fod yn gall, wrth reswm, ond dydy hynny ddim yn golygu bod ag ofn pawb am byth. Mae bodio yn llawer saffach na hedfan, ym mhob ystyr.

‘Sai detholiad naturiol ddim eisiau i ni fodio, pam mae ein bodiau mor anhygoel o hyblyg?

The eyes of fear wants you to put bigger locks on your door, buy guns, close yourself off.

(Ro’n i wedi anghofio i mi sgwennu cofnod am fodio nôl ym mis Mawrth eleni, felly ymddiheuriadau am y dwbli isod. Rhaid mynd ma’s mewn munud, felly dim amser i’w olygu.)

Jen hitchiking, gan Bob Elderberry ar Flickr (cc)

Mewn erthygl yng nghylchgrawn yr Ecologist, mae Adam Weymouth yn gofyn “ai bodio yw’r ffordd werddaf o deithio does neb yn ei defnyddio?”:

Last week I hitched from Oxford to Salisbury, a two hour drive which took me four. I chatted with a technician about cuts to the sciences, encouraged someone to take to the road themselves, and had an hour’s lecture on how to make my own diesel from chip fat. There aren’t many forms of transport where you find all that. And regardless of these pleasures, hitchhiking should be thriving. With petrol prices rising weekly, people struggling to make ends meet, record youth unemployment and an urgent need to cut carbon emissions, a revival seems to be long overdue.

Mae’r erthygl yn decrau gan sôn am y “ffaith” taw dim ond 9% o yrrwyr heddiw yn debyg i gynnig lifft i fodiwr, wrth cymharu â ffigwr o rhyw 25% chwarter canrif yn ôl. Nawr, fel mae’r awdur yn sôn, dydy 9% ddim mor isel â hynny – dw i’n ei ffeindi braidd yn anodd credu, a bod yn onest – ond mae un pwynt pwysig am y “ffaith” yma dydy’r awdur ddim yn rhoi sylw iddo, sef bod llawer mwy o draffig ar y ffyrdd y dyddiay yma. Os ydy’r rhifau yna yn iawn, dydy cwymp o 25% i 9% ers yr 80au ddim mor syfrdanol â hynny.

Nid newid agwedd y gyrrwyr sy’n gyfrifol felly, ond newid agwedd y bobl sydd, yn draddodiadol, yn fwy tebyg na neb i estyn bawd i fynd o A i B: pobl ifainc. Eto, mae’r ystadegau melltigedig yn cefnogi’r tybiaeth: y rhai rhwng 18 a 24 yw’r grŵp lleia tebyg i fodio bellach, a dych chi’n llai tebyg o gael lifft gan un o’r to ifanc hefyd.

Fel mae’n digwydd, dw i’n perthyn i’r genedlaeth a ddaeth i’w hoed yn ystod Oes Auraidd Olaf bodio, sef canol yr 80au i’r 90au cynnar. Fel myfyriwr serchus ond di- gerbyd yn y Sowth, byddwn i’n dibynnu ar lwcdeithio i nghario at fy nghariad yn y Mers bob yn ail benwythnos. Yn aml iawn, bydde’r daith o Bontypridd i Groesoswallt yn gyflymach wrth fodio na mynd ar y trên. Des i yn gyfarwydd â phob twll a chornel* y ffordd rhwng y ddwy dref bert yna, a dod i nabod ugeiniau o bobl ddifyr hefyd.

Ddes i byth ar draws yr agwedd “pam yn y byd wyt ti’n bodio?” adeg hynny, ond y tro diwtha i mi fodio lawr i Gaerdydd, oedd pobl yn siarad â fi fel yr oedd rhywbeth bach yn anarferol am y ffaith: car broken down, has it?

Wel, ta waeth am hynny, gyda’r pris petrol fel y mae, dw i’n meddwl ei fod yn hen amser i ni ddechrau meddwl am fodio fel “yr unig ffordd (gall) o deithio” unwaith eto.

A fel “ni”, dw i’n meddwl y fi.

Felly, oni bai bod y rhagolygon tiwedd am y penwythnos nesa yn wael iawn, dw i am fodio lan i’r Waun, am y tro cyntaf ers, gylp, 10 mlynedd. Os chi’n gweld dyn tew canol oed yn sefyll wrth ochr yr A44 ddydd Gwener nesa, cofiwch codi eich bys canol a chwerthin ar ei ben, a wna i gofio gweddîo dros eich enaid colledig.

Bodio yng Ngwlad y Lap. Llun gan Mika Meskanen ar Flickr (cc)

(Diolch @paulbrichardson, am y trydariad gwreiddiol!)