“It Doesn’t Matter Which You Heard”, erthygl wych ar hanes cân Leonard Cohen Hallelujah, o’r ail-fersiwn cynnar gan John Cale, i fersiwn iconaidd Jeff Buckley, i’w lle presenol fel y gân i fynd amdani pan mae angen cerddoriaeth gefndirol i “sad montage” mewn opera sebon neu sit-com. Un o brif bwyntiau’r awdur yw bod ’na ddim ots pa fersiwn yw’r un glywi di’n gyntaf, a does dim ots pa mor bell mae’r broses o gomodificeiddio (mae’n flin ’da fi) y gân yn mynd – ac mae wedi’i chanu ar American Idol erbyn hyn – dyma un o’r caneuon prin ’na sy’n mynd yn syth at dy galon, fel taw tithau yw’r person cyntaf i’w chlywed erioed.

Fersiwn y Leni Mawr clywais i gyntaf, wedyn Buckley sbo, ac mae’r ddau fel petai yn byw yn stafelloedd gwahanol nghof cerddorol. Dim un sy’n rhagori ar y llall, ac os ydw i’n troi at fersiwn Buckley yn fwy aml nag at y gwreiddiol, ei rinweddau megyddol sy’n gyfrifol am hynny: mae’n fel pigiad morffîn pan dw i’n teimlo’n isel.

Ond, eithr ac aros funud, diolch i’r trafodaeth ar Metafilter, dw i wedi darganfod fersiwn newydd i fi, sef yr un isod recordiwyd gan k.d.lang yn 2005 yn Sydney. Os ydy hi’n wir, fel y hawliwyd yn yr edefyn ar Mefi, taw cân am ryfeddodau’r orgasm benywaidd yw Hallelujah, dyna un rheswm arall i ddifaru bod k.d. yn chwarae i dîm Sappho.

(O.N. Peidiwch chwilio YouTube am fersiwn Jon Bon Jovi. Does dim un gân yn y byd sy mor gryf â hynny.)