Water Wrackets

newydd wylio Water Wrackets, ffilm fer gan Peter Greenaway o‘r 70au cynnar 1978. Ffilm ryfedd iawn, sy’n agor gyda golygfeydd o ddŵr tawel, afonydd a nentydd, llifo a throi, a golau’r haul yn dawnsio ar ei wyneb.

Wedyn mae llais Colin Cantlie yn dod i mewn, ac yn dechrau dweud hanes y Wrackets, y Mariotts a grwpiau/llwythau mytholegol eraill sy’n byw yn, ar, neu drwy’r dyfroedd yma.

Where the water was deepest, there was an island where Agateer raised a 30-foot pole, notched and painted and tied with the colours of the Greable. It was on this date pole that Agateer’s corpse was nailed at the end of the First Mariott War. His abdomen was stuck with pike teeth, his mouth held open with a gullet bar, and his nipples slashed and coated with gapaneen to attract waterflies that they might carry his strength back into the water.

(Beth yw gapaneen, tybed?)

Mae awyrgylch y ffilm, erbyn iddi gael gafael ynddot ti, yn fwy tebyg i rywbeth fel Gormenghast, na gwaith Tolkien, a oedd, yn ôl Greenaway, wedi’i ysbrydoli.

Ffilm a fydd yn aros gyda ti am byth.

I mewn i’r nos

Dyn ni wedi pasio awr y gwrachod, ond amser mwya sbwci y nos yw e o hyd.

Dyma drac gan Edwin Collins ac Orange Juice am yr hen grefft.

A llun neis o daps gan Merlin Mann, 43 Folders.

Dim cysylltiad rhwng y ddau beth, ond dw i’n dechrau blino nawr, ac mae blogio yn ffordd well o gadw ar ddi-hun na chwyno am ba mor anodd yw blogio pan ti wedi blino.

Os ti’n gweld beth sy ’da fi.

Hefyd, er mod i eisiau cawod, dw i’n methu cael cawod, gan fod ein cawod yn swnllyd ac mae tŷ’n llawn o bobl sy’n cysgu. Ond mae newid dillad wedi twyllo fy nghorff i feddwl bod diwrnod newydd wedi dechrau.

Dw i mor glyfar.

K-9, gan Ollie

Newydd fod mas am dro, ac mae’n dywyll iawn. Dim lleuad.

Pobl rownd y gornel yn cadw bach o sŵn mewn parti, ond dim ond tipyn bach iawn.

Dyma model o gi enwog Dr Who, gan Oliver, mab Maff a Ness.

K-9, gan Ollie

Dr Who’s coolest companion, modelled by Ollie, Maff and Ness’s lad.

Gigs Steddfod Cymdeithas yr Iaith

Dyma fanylion gigs Steddfod Abertawe Cymdeithas yr Iaith, a dyma nhw fel cerdyn elli di argraffu a chadw yn dy bwrs, misus.

Dyw e ddim yn edrych yn debyg y bydda i’n gallu mynd i’r un o’r gigs ’ma. Hon bydd y Steddfod gyntaf i mi golli ers Meifod (ie, dw i’n gwybod, ddim yn bell yn ôl; late starter ro’n i, cofia), ond gyda’r job newydd does dim llawer o ddewis. Mae dim ond 9 dydd a hanner o wyliau ’da fi tan Dydd Calan, mae rhaid cymryd 3 dros y Dolig, ac mae angen 2 ar gyfer Gŵyl t Dyn Gwyrdd.

Af i â Philippa a Joss lawr i Abertawe ddydd Sul, a’u codi diwedd yr wythnos. Gobeithio bydd yn bosibl i mi fynychu’r blog-gwrdd ar ddydd Sadwrn ola’r Steddfod.

Och.

Stori Rhys a Meinir, Nant Gwrtheyrn

Dyma rhywbeth arbennig, stori Rhys a Meinir, y cwpl trasig o Nant Gwrthyrn, wedi’i hadrodd gan Iona, chwarae Carys a wnaeth y lluniau yn gynharach. Mae hi’n hen stori, mae’n debyg, ond un sy’n hollol newydd i fi.

Priodas Rhys a Meinir

Amser maith yn ôl, mewn pentref bychan ger y môr o’r enw Nant Gwrtheyrn, roedd dau gariad yn eistedd o dan y goeden dderw. Roedd hi’n ddiwrnod cyn priodas Rhys a Meinir ac roedd pawb yn edrych ymlaen at y diwrnod mawr. “Dwi’m yn gallu aros tan y fory” dywedodd Meinir yn hapus.

“O! Na fi. Dwi’n dy garu di cymaint Meinir! ‘Drycha be wnes i bore ’ma” meddai Rhys wrth bwyntio at y boncyff coeden. Roedd o wedi cerfio calon yn y goeden gyda ‘Rhys a Meinir priododd a’r y 5ed o Orffennaf’ wedi ei ysgrifennu y tu mewn.

“O NA!!” gwaeddodd Meinir

“Be sy’?” gofynodd Rhys yn syn.

“Pam wnest di hyna? Dydan ni heb briodi eto; rwyt ti wedi temtio ffawd Rhys” meddai Meinir yn bryderus.

“O Meinir! Paid a phoeni, fydd dim byd drwg yn digwydd, dwi’n addo!”

Bore drannoeth, roedd yr haul yn tywynnu dros Nant Gwrtheyrn. Roedd hi’n ddiwrnod y briodas. Roedd pawb mewn hwyliau da ac yn aros y tu allan i’r eglwys gydag anrhegion a blodau. Roedd hi’n draddodiad ar y pryd i’r briodferch fynd i guddio ac i’r briodfab geisio ei darganfod. Felly, fe aeth Meinir i edrych am rywle i guddio. Ar ôl ychydyg o amser fe aeth Rhys allan i edrych amdani, gydag ychydyg o helpwyr. Edrychodd mewn llawer lle ond doedd dim sôn o Meinir.

“MEINIR! MEINIR!!” gwaeddodd ond doedd dim ateb.

Dechreuodd bawb bryderu. Roedd Meinir wedi bod ar goll ers awr erbyn hyn. Edrychodd pawb amdani yn y berllan, ar y traeth, ac wrth yr eglwys, ond doedd dim sôn o Meinir.

Roedd Rhys wirioneddol yn poeni erbyn hyn, “MEINIR, TYRD ALLAN!!” bloeddiodd dros y lle ond doedd dim iws.

Roedd hi’n dechrau nosi, dechreuodd bobl fynd yn ôl adref i’w tai yn drist, ond parhaodd Rhys i chwilio am ei gariad. Ar ôl orau o chwilio syrthiodd i gysgu wrth ymyl y goeden dderw lle roedd y ddau’n arfer cyfarfod.

Parhaodd y chwilio drannoeth hefyd ac y diwrnod wedyn. Trodd y diwrnodau yn wythnosau ac yr wythnosau yn fisoedd ond doedd dim sôn am Meinir. Erbyn hyn roedd Rhys wedi mynd yn wallgo; roedd yn caru Meinir cymaint. “O!! MEINIR!! TYRD ALLAN!!!” gwaeddodd. Gwaeddodd i Dduw i gael ei gariad yn ôl.

Ceisiodd bobl y pentref berswadio Rhys i fynd yn ôl i’w gartref ond gwrthododd a chysgodd wrth y goeden dderw pob nos.

Un noson oer roedd storm mellt a tharannau erchyll yn Nant Gwrtheyrn. Roedd hi’n bwrw hen wragedd a ffyn, tarannodd y tarannau a fflachiodd y mellt yn llachar. Dihunodd Rhys yn sydyn wrth glywed y swn. Yn sydyn fflachiodd fellten ar y dderwen; roedd yr olygfa yn un erchyll. Roedd boncyff y goeden wedi ei hollti yn hanner a syrthiodd sgerbwd mewn gwisg briodas allan o’r goeden. “AAAAA” sgrechiodd Rhys “MEINIR!!”. Torrodd ei galon a bu farw yno yn y fan a’r lle.

Cafodd y ddau eu claddu gyda’i gilydd yn Nant Gwrtheyrn.


Rydych yn gallu ymweld â’r pentref heddiw ac aros yn y bythynod yno. Mae caffi a chanolfan dysgu Cymraeg yno a gall ddysgwyr fynd a’r gyrsiau yno.

A classic Welsh tale of love, tragedy and the supernatural, told wonderfully by Iona, the other multi-talented Jones sister currently staying with us. Here’s a version of the tale in English [ed. scroll down - the original link didn't work properly, this is a new one]. Nant Gwrtheyrn is best known these days as the home of the National Welsh Learning Centre.

Bach mwy o gerddoriaeth / Bit more music

Fydd dim angen cyflwyno’r bandiau ’ma i chi’r Cymry sy’n darllen y blog, ond i’n ffrindiau Saesneg maen nhw’n debyg i fod yn newydd, gwaetha modd.

Some songs by some of my favourite Welsh language bands. I’ll post some more later on, if you’d like. There’s some laid back political hip-hop, a blast of new new wave from KAFC, and an instant paintspraying classic from the Blaenau Ffestiniog ska massive.

Pep Le Pew – Y Mwyafrif
Kentucky AFC – 11
Anweledig – Graffiti Cymraeg

Sesiwn Peel ar datblygu.com

Dim amser i feddwl ar ôl swper hyfryd, felly dyma linc i sesiwn John Peel gan Datblygu, a recordiwyd ar 3 Mai 1992. Mae’n werth clywed, os nad wyt ti wedi wneud.

No time for originalityt, so here’s a link to a Datblygu Peel Session, recorded in 1992, and posted on the site I maintain on behalf of the band.

If you haven’t heard Datblygu before, you should really check them out.

Don’t worry, they’re not like Marillion.

Dych chi’n nabod y madarch yma?

Aeth Philippa lawr i’r pentre y bore ’ma a daeth yn ôl gyda’r madarch bendigedig yma. Pwy sy’n gwybod beth ydyn nhw? (Mae gen i syniad, ond dw i ddim yn siwr.)

My partner brought these back for her walk down to the village this morning. I’m not sure what they are – any ideas?

Beth yw'r madarch ’ma? Beth yw'r madarch ’ma?

Pump am y Prog Rock

Dyma fi’n ateb cwestiynau Pump am y Penwythnos yma, yn lle ar yr hen faes.

Fish ar glawr Kerrang1. Fuoch chi erioed yn ‘ffan’ o rywbeth? Beth?

Marillion, 1982-1984ish.

2. Pa ffurf oedd i’ch ‘penboethni’*? (e.e. oeddech chi’n aelod o glwb Hafoc, neu’n tynnu darluniau Jeifin Jenkins, falle…)

Ro’n i’n aelod brwd The Web, clwb ffans Marillion – sydd nawr wrth gwrs, yn wefan.

3. Beth oedd gweithred fwyaf eithafol eich ‘ffanatigiaeth’*?

Teithio i Lundain i weld y band yn Hammersmith Odeon, a gorfod cysgu ar orsaf trenau’r Amwythig, ym mis Rhagfyr, gan fod dim trên yn ôl.

4. Pa mor selog oeddech chi i’ch eilun? (Wnaethoch chi gefnu ar Jeifin pan ddaeth y brodyr Glyn ar y sin?)

Wnes i gefnu yn hollol ar Marillion, a phob band prog arall, rhwybryd yn 1984, ar ôl clywed y Jesus & Mary Chain ar y radio. Rhoddais i bob record i ffwrdd.

Wedi eu hail-prynu, ers hynny.

5. Yn eich barn chi, be’ fyddai barn eich eilun o’ch ‘ffanatigiaeth’?

Welais i Fish yng ngorsaf petrol Rhostyllen, ambyty 1991. Dwedais i “I used to be your biggest fan.” Doedd e ddim yn edrych yn impressed iawn.

Sut i guro anhunedd

Curo anhunedd efo egni glas – sut i fynd i gysgu gan feddwl am beli bach glas.

This ball of blue energy now contains everything — all of your worries, stresses and fears — and with it all together, shoot it out of the top of your head, through the wall, outside, and straight up into the sky. Watch it shoot past the tree tops, through the clouds and into space.

Swnio’n dda, ond beth “sut i greu anhunedd yn ystod y Blogathon”?

Huh? Huh?

Mae’n lot rhy gynnar i ddechrau postio am gysgu, ond dw i am fod y Blogathonwr cyntaf i’w neud eleni.