Archifau Misol: Medi 2004

Ymnyddu ym Montreal

Postiwyd ar gan

Languagehat ym Montreal – sy’n sôn am sut mae pobl Cwebéc yn hollol gyfforddus â chyfnewid codau (code switching), hynny yw, siarad mwwy nag un iaith ar yr un pryd, rhywbeth sy’n fy nrysu fi o hyd wrth siarad â Chymry Cymraeg.

People seemed by and large bilingual; a striking example of this occurred during our dinner at the (very good) Bistro Ct Soleil on rue St-Denis, when we sat next to two women, the younger probably a grad student in art and the older perhaps her faculty advisor. The younger spoke almost entirely in French and the older almost entirely in English, but they clearly understood each other perfectly and occasionally dropped into the other’s language (both had fairly heavy accents). Other people switched back and forth in the course of a few sentences. I’ve been in many multilingual cities and some with a very widespread minority language (often Spanish in the US), but never one where two languages met on such equal terms. Whatever contortions Qubec has had to go through to get where it is today, I’m impressed with the result.

Falle na fydd rhaid i ni fynd trwy’r un contortions â Cwebéciaid, ond mae gyda ni crin dipyn o ymnyddu i’w wneud eto.

Chomsky a’r Dull Di-Drais

Postiwyd ar gan

Gweithredaeth, Anarchiaeth a Phwer, cyfweliad â Noam Chomsky a sut i newid y byd.

If students were to watch or read this interview, how would you advise them to prepare for the future if they identify with the goals that you are putting on the table?

Be honest, critical, accept elementary moral principles. For example, the principle that if something is wrong for others, it’s wrong for us. Things like that. Understand the importance of the fundamental anarchist principle, namely, prior illegitimacy of power and violence, unless you can justify it, which is not easy. It’s their burden of proof, not yours. And that’s true whether it’s personal relations in a family, and whether it’s international affairs. Beyond that, try to join with others who share your interests to learn more and to act responsively to improve the many very serious problems of the world, which can be done.

Gardd Glyndŵr

Postiwyd ar gan

Agorwyd Gardd Goffa Owain Glyndŵr ym Mhennal ddydd Sadwrn, gyda datguddio cerflun newydd o Owain gan David Haynes.

Dw i’n ffaelu ffeindio lluniau o’r achlusur, naci’r cerflun. Mae’n bosib bod rhywbeth ar wefan Llysgenhadaeth Glyndŵr, ond gan fod hwnna yn crasho fy mhorwr bob tro dw i’n ymweld â fe, dw i ddim yn gwybod – http://www.embassy-glyndwr.co.uk/ yw’r URL, os wyt ti’n teimlo’n ddewr. Paid ymweld â fe os wyt ti yng nghanol gweithio ar rywbeth arall yn dy borwr, fel cofnod blog er enghraifft.

Grrr.

O Ddengair Deddf y We: Na wna dy wefan yn ffieiddbeth ar y synhwyrau.

Postiwyd yn Heb gategori | Tagiwyd

Blogio dros dy Aelod Seneddol

Postiwyd ar gan

Newydd ddechrau edefyn ar y maes am wleidyddion sy’n blogio (neu, sy ddim, yn achos Cymru). Wrth sgwennu hwnna, des i ar draws tudalen sy’n esbonio sut i ddechrau blog dros dy A.S. – hynny yw, dilyn popeth maen nhw’n wneud yn eu gwaith drostoch chi, a’i bostio ar weflog yn eu henw nhwthau, fel mae Tim Ireland yn wneud yn achos Tim Yeo. Nid yw Tim/Tim yr unig un: mae Rob D yn blogio ar gyfer ei AS, Sarah Teather, ac yn cynnig mwy o gyngor i’r rhai a hoffai gael go.

Gwefan arall sy’n newydd i fi yw They Work For You, sy’n ddefnyddiol iawn. Maent hyd yn oed yn darparu ffrwd RSS ar gyfer pob A.S., felly nawr dw i’n gallu dilyn popeth mae Simon Thomas yn ei ddweud yn San Steffan, trwy fy nhanysgrifiadau Bloglines.

Dw i’n credu byddai Simon Thomas yn wneud blogwr gwych. Beth amdano Simon? Dw i’n siwr bod y tag “aelod seneddol gwrywaidd cynta i wisgo clust-dlws” yn dechrau treulio’n denau erbyn hyn, beth am fod yr aelod cyntaf Cymraeg i gadw blog?

Hawlfraint a’r Llywodraeth

Postiwyd ar gan

Cofnod ar flog Richard Allan (A.S. Dem-Rhydd dros Sheffield Hallam) ynglŷn â “hawlfraint y goron”:

What is the answer? Perhaps a Creative Commons license for the House of Commons which can allow re-use of material without payment but subject to conditions such as repetition in full without alteration? I am starting to think there is a good campaign here to ask Parliament to use appropriate Creative Commons licenses for all its output?

Yn y cofnod canlynol mae’n canu clod y Cynulliad am annog pobl (ni!) i ddefnyddio a leddu cofnodion y Cynulliad mor eang ag sy’n bosib.

Rhag fy nghywilydd, dw i heb edrych ar wefan y Cynulliad ers tro byd.

Wedi sefydlu categori newydd ar y blog. Rhaid i mi gadw lan.

Rhywbeth i helpu trefnu’r iPod

Postiwyd ar gan

Ers y Steddfod dw i wedi bod yn trial llenwi fy iPod newydd, ond dw i’n dechrau gweld y problemau sy’n cael eu hachosi gan lawrlwytho cerddoriaeth yn glouach nag wyt ti’n gallu gwrando arno fe. Yn ffodus iawn, mae ’na (llawer o) bobl yn y byd sy’n lot fwy cîclyd na fi, ac maen nhw i gyd yn cyfrannu at Smart Playlists.com, safle i bobl sy’n lico, t’mod, trefnu pethau.

Ai fi oedd yr unig un a gwyliodd High Fidelity heb chwerthin ar ben cymeriad John Cusack? Sgersli bilîf.

Wedi’u lawrlwytho yn diweddar: mwy gan Yes (mae gen i bopeth rhwng The Yes Album a Going For The One – oes angen unrhywbeth arall?), Gang of Four, Nirvana (Bleach), Breeders (Pod), Hüsker Dü, Rush (2112, yr unig albym cynnar gan Rush sy ddim ’da fi ar feinyl), ac yn y blaen.

Dw i ddim yn gwybod pam dw i’n rhannu’r gwybodaeth hyn gyda chi. Dw i wedi bod yn darllen gormod o flogiau Livejournal, mae’n debyg. Sori.

Postiwyd yn Heb gategori | Tagiwyd

Pwy yw Nafacho y Bala?

Postiwyd ar gan

Dw i’n siwr bod pawb wedi clywed erbyn hyn o’r ffrae yn y Bala dros hawliau gweithwyr archfarchnad Somerfield i siarad eu hiaith eu hunain, ac hyn, fel mae nashis eithafol yn hoff o ychwanegu, yn eu gwlad eu hunain. (Trafod ar maes-e am hyn.)

Dyn ni’n meddwl bod problemau ’da ni. Beth am bobl Nafacho sy’n gorfod siarad Saesneg yn y gwaith? (Mae’r bobl tu ôl i’r wefan honna yn cefnogi’r cyflogwr, gyda’r llaw. Dyw e ddim yn brofiad pleserus iawn os wyt ti’n credu mewn hawliau ieithyddol.)

O wefan y tŷ bwyta sy wedi rhoi’r sac i staff sy’n gwrthod llofnodi cytundeb “Saesneg yn unig”:

The Kidmans have a deep respect for the Navajo language, the Navajo culture, and the Navajo people, who are called “Dineh,” which is the Navajo word for “people.” The English policy of RD’s Drive-In is part of the Kidmans’ respect for the Navajo language. RD’s policy is not an attack on the Navajo language, nor does it reflect a lack of appreciation for the Navajo language.

(Nhw sydd biau’r duo, gyda’r llaw, nid fi. You couldn’t make it up, ys dweder y Sais, a staff RDs.)

Y cwestiwn amlwg yw beth yw’r gwahaniaeth rhwng y ddwy sefyllfa. Mae’r Nafacho i gyd yn gallu siarad Saesneg; pam fydden nhw eisiau siarad yr iaith frodorol ond i ddweud pethau cas am bobl sy ddim yn deall yr iaith?

Mwy o gefndir, sy’n rhoi llais i’r bobl sy wedi colli eu swyddi.

Erthygl yn y Christian Science Monitor am yr achos yma, ac achosion tebyg eraill yn yr UDA:

English-only policies generate few official grievances. In 2002, the EEOC received 228 such complaints out of about 9,000 claims of national-origin discrimination. But observers say that many more workers who feel silenced don’t take action for fear of losing their jobs.

Mae erthygl honna yn dyfynnu o’r “cytundeb” oedd y Nafacho yn gorfod llofnodi:

The agreement read: “The owner of this business can speak and understand only English. While the owner is paying you as an employee, you are required to use English at all times … [except] when the customer cannot understand English. If you feel unable to comply with this requirement, you may find another job.”

Yr unig wahaniaeth dw i’n gallu gweld rhwng yr achosion yn yr UDA a beth sy’n digwydd yma yng Nghymru (nid jyst yn Somerfields, Y Bala) yw bod ’na lefel o gefnogaeth “swyddogol” yn America i’r rhai sy’n cael eu cam-drim ar sail iaith. Yn America, mae EEOC yn dwyn achos llys yn erbyn cyflogwyr sy’n camdrin eu gweithwyr ar sail iaith. Yng Nghymru, mae rhaid i iaithafwyr fel Cefn ddarbwyllo’r sefydliad cyffeleb bod hawliau ieithyddol yn cyfrif o gwbl.

Dw i newydd ymuno â Chefn.

Big Cyc

Postiwyd ar gan

Mewn siop elusen yn Y Trallwng ddoe, mi brynais i gaset gan Big Cyc, band roc o Wlad y Pwyl. Prynais i fe am dri rheswm:

Dim ond un tâp (Libertino) oedd yn y car ’da fi, ac o’n i wedi gwrando arno sawl gwaith.

Oedd y tâp ’ma yn 50c.

Oedd trac am Woody Allen arno.

Sa i’n gwybod amdanoch chi, ond mae hynny yn hen ddigon o resymau.

Mae MP3 yma – edrych am ?ci?gaj (4499 K) – sy’n llai roc trwm ystradebol na’r tâp ces i. Lot o bethau od iawn yn mynd ymlaen yna.

Ww, llawer mwy yma. Dylwn i flogio am hyn ar Pop Peth.

Pigion y Rhithfro

Postiwyd ar gan

Jyst rhag ofn bod chi ddim wedi sylwi, mae peth bach newydd ar y dde ’na, sef “Pigion o’r Rhithfro”. Dyna ble bydda i’n rhoi lincs i flogiau Cymraeg newydd , neu cofnodion handi ar weflogiau Cymraeg, neu hyd yn oed edeifion diddorddol ar maes-e. Bydd y dolenni yn mynd yn syth at y wefan mewn golwg, ond cei di adael sylw yma os ti moyn gan roi clec ar y “#” dan y linc.

Mae cymaint o bethau da yn digwydd yn y rhothfro ar hyn o bryd oedd perygl y byddai Morfablog yn troi yn ddim byd mwy na chasgliad o ddolenni i weflogiau newydd yn yr hen iaith: dim byd yn bod ar hynny wrth gwrs, ond mae diddordebau eraill ’da fi.

Na, wir i chi.