Mohawk philosophy lessons – adolygiad o Spoken Here, llyfr am ieithoedd dan bwys, sydd, yn ôl yr adolygydd, yn parhau’r myth bod pobl frodorol yn fwy “real” neu “arbennig” na’r gweddill ohonon ni, gan fod eu hieithoedd yn cynnwys geiriau amlystyredd, neu fod geiriau ’da nhw am ffenomenau lle nad oes un gair syml Saesneg.

The subtext of Abley’s approach here is a school of thought that proposes that indigenous people are “realer” than we are, more in touch with spiritual realities that “civilization” has long wrested us from to our detriment. I understand that a good while ago, this notion was a useful way to counter the myth that indigenous people are “savages.” But I wonder how many people who read a book like Abley’s need to learn that in 2003, and in the meantime the tradition too often smacks of clapping wildly when a child manages not to spill any of her food.

Mae hyn i gyd yn f’atgoffa o’r sentamentalrwydd y Cymry (ac yn enwedig, y Cymry alltud) ynglyn â’r gair hiraeth, gair sydd, yn ôl rhai, yn “amhosibl i’w gyfieithu”. I fenthyg gair o’r iaith fain, un sydd yr un mor amhosib i’w gyfieithu, mae hynny yn bolycs llwyr. Mae’n awgrymu bod y Cymry druan sy’n diodde o’r fath salwch emosiynol yn well, neu yn fwy dwfn, na’r Saeson (pobl frodorol y wlad mae’r Cymry wedi symud iddi er mwyn wneud mwy o arian).

Os alla i wneud awgrymiad:

hiraeth n.m.f. homesickness; nationalism; combination of the two in people who say they love Wales but choose to live elsewhere in order to further their careers

It’s like, so unfair – na ddylai pobl sy’n byw mewn tai gwydr ieithyddol, fath o beth, daflu cerrig ar bennau pobl ifainc, like.

Hen Saesneg yn Lord of the Rings. Debyg wnaeth Tolkien ddefnyddio’r hen Saesneg i sefyll dros iaith y Rohirrim, fel oedd Saesneg modern yn cynrychioli “iaith gyffredin” Canol Ddaear.

Diolch i Owain Llwyd ar y maes am hyn.