Mae pawb yn gyfarwydd â’r Datganiad Cyffredinol o Hawliau Dynol:
Erthygl 2
Y mae gan bawb hawl i’r holl hawliau a’r rhyddfreintiau a nodir yn y Datganiad hwn, heb unrhyw wahaniaeth o gwbl, yn arbennig unrhyw wahaniaeth hil, lliw, rhyw, iaith, crefydd, barn boliticaidd neu unrhyw farn arall, tarddiad cenedlaethol neu gymdeithasol, eiddo, geni neu safle arall.
Ond o’t ti’n gwybod bod Datganiad Cyffredinol o Hawliau Ieithyddol i gael, hefyd? Dyma Joshua Fishman, yn 1991:
The relatively recent Universal Declarion of Linguistic Rights may be viewed as a prelimiminary attempt to support RLS [="reversing language shift"] and to reject anti-LS efforts but, thus far, it has only been adopted by a small number of academic bodies [...] Unlike ‘human rights’, which strike the Western and Westerized intellectuals as fostering wider participation in general societal benefits and interactions, ‘language rights’ still are widely interpreted as ‘regressive’ since they would, most probably, prolong the existance of ethnolinguistic differences.
Cofia’r dyfyniad yn Tynged yr Iaith gan y bardd ac arolygydd ysgolion o Saes, Matthew Arnold:
It must always be the desire of a Government to render its dominions, as far as possible, homogenous . . . Sooner or later, the difference of language between Wales and England will probably be effaced . . . an event which is socially and politically so desirable.
Braf i’w weld bod Cymuned am ddilyn awgrymiadau Fishman (yn bennaf yn ei lyfr Reversing Language Shift) – dyma un dadl na fydd yn cael ei ennill gan floeddio’n uwch na’r ochr arall. Mae ’na fwy ohonyn nhw, ond ni yw’r Xmen.