Dyma rhywbeth i gnoi cil drosto, sylwadau Cynog Dafis ar y gair cymuned:
Petai Raymond Williams yn sgrifennu yn y Gymraeg, nid wyf yn credu y byddai e wedi oedi’n hir gyda’r gair cymuned. Fel y gair cyfrifiadur, nid yw’r gair cymuned yn ymddangos o gwbl yng nghyfrol gyntaf Geiriadur Prifysgol Cymru. Nid oedd cyfrifiaduron yn bodoli ryw lawer yn y 50au pan gyhoeddwyd y rhannau o’r Geiriau sy’n ymdrin â geiriau yn dechrau gyda’r llythyren ‘C’. Ond nid felly gymunedau! Y gwir yw mai dim ond yn ddiweddarach y teimlwyd fod angen yn y Gymraeg air oedd yn cyfleu’r gair Saesneg community yn ei ystyr fwyaf haniaethol, a mwyaf arwynebol hefyd efallai. Mae yna wers i ni Gymry dwyieithog yma. Beth ydyw’r gair cymuned mewn gwirionedd? Dim mwy na glos prennaidd ar y gair Saesneg – enghraifft o’r perygl, wrth inni geisio trafod syniadau deallusol yn y Gymraeg, i’r iaith ddirywio’n ddim mwy nag adlewyrchiad gwan o’r Saesneg. A hynny am ein bod yn teimlo’n rhy aml fod angen union gyfatebiaeth rhwng cysyniad gwreiddiol yn Saesneg a chysyniad yn Gymraeg. Dyna cymuned i chi felly, gair heb hanes, gair heb fawr o rin.
Ar gael yn Saesneg, hefyd.
Mae’r ddwy ddolen uchod wedi marw, ond mae PDF o’r ddarlith ar gael o hyd.